{"id":68,"date":"2013-01-25T12:45:20","date_gmt":"2013-01-25T12:45:20","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=68"},"modified":"2013-01-25T12:45:20","modified_gmt":"2013-01-25T12:45:20","slug":"bilans-funkcjonowania-sil-zbrojnych-rp-w-nato-oraz-misji-pokojowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/bilans-funkcjonowania-sil-zbrojnych-rp-w-nato-oraz-misji-pokojowych\/","title":{"rendered":"Bilans funkcjonowania Si\u0142 Zbrojnych RP w NATO oraz misji pokojowych"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

12 marca 2001 roku [prezentowana praca jest z 2001 roku] min\u0105\u0142 rok funkcjonowania Polskich Si\u0142 Zbrojnych jako pe\u0142noprawnego cz\u0142onka wojskowych struktur Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego. Okres ten upowa\u017cnia do zrobienia bilansu dokona\u0144 oraz sprecyzowania wniosk\u00f3w. Podj\u0119te w tym czasie liczne przedsi\u0119wzi\u0119cia pozwoli\u0142y zweryfikowa\u0107 nasze wyobra\u017cenia o mechanizmach funkcjonowania NATO oraz pozna\u0107, jak wielki jest zakres prac, jakie trzeba wykona\u0107 na wszystkich szczeblach organizacyjnych wojska, by osi\u0105gn\u0105\u0107 pe\u0142n\u0105 kompatybilno\u015b\u0107 z wojskami Sojuszu i strukturami mi\u0119dzynarodowego systemu bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Akcesj\u0119 Polski do NATO poprzedza\u0142y wieloletnie i r\u00f3\u017cnego rodzaju przygotowania, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142o te\u017c uczestnictwo w programie \u201e Partnerstwo dla pokoju\u201d i osi\u0105gania w jego ramach cel\u00f3w interoperacyjno\u015bci, a tak\u017ce udzia\u0142 w operacjach pokojowych prowadzonych pod egid\u0105 NATO (IFOR\/SFOR). Nast\u0105pi\u0142a ona po prawie 10-letnim okresie pozostawania Polski w \u201eszarej\u201d strefie bezpiecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym poszukiwano optymalnych rozwi\u0105za\u0144 maj\u0105cych zapewni\u0107 podstawowy poziom samodzielno\u015bci obronnej pa\u0144stwa. Akcesja ta zbieg\u0142a si\u0119 z gruntownymi przemianami w Sojuszu, kt\u00f3re s\u0105 efektem przyj\u0119cia nowej Koncepcji Strategicznej <\/i>oraz wykorzystywania do\u015bwiadcze\u0144 z kryzysu ba\u0142ka\u0144skiego[1]<\/a>.<\/p>\n

Cztery wojny, jakie rozegra\u0142y si\u0119 po rozpadzie Jugos\u0142awii w latach 1991-1999 (w S\u0142owenii, Chorwacji, Bo\u015bni i Kosowie) by\u0142y najwi\u0119kszym i najkrwawszym kryzysem zbrojnym w Europie od ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej. Wojny te spowodowa\u0142y \u2013 w zale\u017cno\u015bci od szacunk\u00f3w \u2013 \u015bmier\u0107 od 80 do 300 tysi\u0119cy ludzi, ogromne zniszczenia na obszarze by\u0142ej Jugos\u0142awii i migracj\u0119 milion\u00f3w uciekinier\u00f3w wojennych, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wielu od dzi\u015b nie mo\u017ce powr\u00f3ci\u0107 do miejsc, kt\u00f3re zamieszkiwali przed wojn\u0105. W czasie tych konflikt\u00f3w walcz\u0105ce strony pope\u0142ni\u0142y liczne zbrodnie wojenne.<\/p>\n

Po wojnie w Kosowie powsta\u0142a wi\u0119ksza szansa\u00a0na skuteczne i wyprzedzaj\u0105ce dzia\u0142ania pa\u0144stw pragn\u0105cych pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 mediator\u00f3w, chocia\u017c decyzje polityczne dotycz\u0105ce regionu podejmowane bez uwzgl\u0119dnienia jego historii mog\u0105 w dalszej perspektywie by\u0107 skazane na fiasko, o czym za\u015bwiadczaj\u0105 ostatnie wydarzenia pocz\u0105tk\u00f3w 2000 roku z Mitrovicy i innych miast prowincji Kosowa.<\/p>\n

Przedstawienie wybranych fakt\u00f3w z czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych i przesz\u0142o\u015bci dotycz\u0105cych terytorium by\u0142ej Jugos\u0142awii ma du\u017ce znaczenie dla u\u015bwiadomienia rozgrywanej na naszych oczach tragedii wszystkich narod\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Ba\u0142kany[2]<\/a>.<\/p>\n

Konflikt w Jugos\u0142awii trwa\u0142 ju\u017c bardzo d\u0142ugo i \u017cadna organizacja mi\u0119dzynarodowa nie by\u0142a w stanie go rozwi\u0105za\u0107. Nie da\u0142y sobie z nim rady ani ONZ, ani OBWE, ani UE. Jedynie NATO by\u0142o t\u0105 organizacj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a zdolna do jakiegokolwiek praktycznego reagowania na dramatyczny rozw\u00f3j sytuacji w Kosowie. Zdecydowanie si\u0119 NATO na dzia\u0142anie nie mo\u017ce by\u0107 traktowane jako b\u0142\u0105d, lecz jako obiektywna konieczno\u015b\u0107 spowodowana niemo\u017cno\u015bci\u0105 zako\u0144czenia konfliktu przez inne instytucje mi\u0119dzynarodowe. Je\u017celi mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o jakim\u015b b\u0142\u0119dzie, to raczej pope\u0142ni\u0142a go spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa, kt\u00f3ra ustanawia\u0142a mandaty, uprawnienia i procedury dzia\u0142ania organizacji mi\u0119dzynarodowych, nie gwarantuj\u0105c w\u0142a\u015bciwego i skutecznego rozwi\u0105zania spraw najtrudniejszych w chwilach najwi\u0119kszej potrzeby[3]<\/a>.<\/p>\n

Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w J. Solany operacja ta nie by\u0142a zwyk\u0142\u0105 operacj\u0105 wojenn\u0105 w klasycznym rozumieniu tego s\u0142owa: \u201e(…) to nie by\u0142a wojna. Akcja militarna w Kosowie by\u0142a jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 powstrzymania czystek etnicznych w sytuacji, gdy zawiod\u0142y wszystkie \u015brodki dyplomatyczne. Celem naszej interwencji nie by\u0142o niszczenie, lecz powstrzymanie przemocy \u2013 wycofanie wojsk serbskich z Kosowa, powr\u00f3t uchod\u017ac\u00f3w i stworzenie na tym terenie cywilnej administracji. Nie zamierzali\u015bmy zdobywa\u0107 terytori\u00f3w. Nie chodzi\u0142o o rop\u0119 ani o interesy handlowe, lecz jedynie o obron\u0119 warto\u015bci\u201d[4]<\/b><\/a>.<\/i><\/p>\n

Wypracowanie koncepcji reagowania na zagro\u017cenia wielkim kryzysem jest jednym z wa\u017cniejszych nowych wyzwa\u0144 dla strategii kryzysowej NATO. Polska, z racji swego po\u0142o\u017cenia i wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z tym interes\u00f3w bezpiecze\u0144stwa narodowego, powinna by\u0107 promotorem tego typu analiz i poszukiwania rozwi\u0105za\u0144 koncepcyjnych oraz praktycznych w tym wzgl\u0119dzie. Nale\u017cy te\u017c odpowiedzie\u0107 na pytanie: jakie b\u0119d\u0105 g\u0142\u00f3wne kierunki owych poszukiwa\u0144?<\/p>\n

Niew\u0105tpliwie w reagowaniu na wielki kryzys, przyjmuj\u0105cy charakter rozleg\u0142ego konflikty zbrojnego w s\u0105siedztwie NATO, konieczne okaza\u0142yby si\u0119 przede wszystkim r\u00f3\u017cnorodne strategiczne dzia\u0142ania os\u0142onowe, zabezpieczaj\u0105ce kraje NATO przed po\u015brednimi skutkami konfliktu (fale uchod\u017ac\u00f3w, zbrojne naruszenia granic, przenikanie grup przest\u0119pczych, ska\u017cenia, epidemie itp.) oraz przed bezpo\u015brednim przeniesieniem star\u0107 zbrojnych na ich terytorium. Wymaga\u0142oby to zar\u00f3wno prewencyjnego rozwini\u0119cia na danym kierunku strategicznym cz\u0119\u015bci sojuszniczych si\u0142 zbrojnych i utworzenia odpowiednich zgrupowa\u0144 os\u0142onowych, jak i wzmocnienia si\u0142 ochrony granic, policji, s\u0142u\u017cb specjalnych, a tak\u017ce dodatkowego rozwini\u0119cia innych si\u0142 i \u015brodk\u00f3w przeciwdzia\u0142ania zagro\u017ceniom pozamilitarnym i likwidacji ich skutk\u00f3w. Mo\u017cna zatem m\u00f3wi o konieczno\u015bci przeprowadzenia kompleksowej operacji os\u0142onowej, realizowanej w ramach tzw. Pogotowia strategicznego. Jest to nowy element koncepcji strategicznych, kt\u00f3ry wymaga wnikliwej analizy. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce z punktu widzenia polskich interes\u00f3w strategicznych jest on bardzo wa\u017cny.<\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 mniejsze by\u0142yby mo\u017cliwo\u015bci skutecznego aktywnego oddzia\u0142ywania na przebieg takiego konfliktu i spowodowan\u0105 przeze\u0144 sytuacj\u0119 kryzysow\u0105. Nie mo\u017cna bra\u0107 pod uwag\u0119 ani mo\u017cliwo\u015bci zlokalizowania i odizolowania tak du\u017cego konfliktu, ani te\u017c interwencyjnej operacji wymuszania pokoju, poniewa\u017c w praktyce oznacza\u0142oby to wojn\u0119 dla NAT.<\/p>\n

Tak\u017ce postkonfliktowe operacje utrzymywania pokoju wydaj\u0105 si\u0119 ma\u0142o prawdopodobne, aczkolwiek mo\u017cliwe pod niekt\u00f3rymi warunkami.<\/p>\n

Sankcje ekonomiczne oraz inne formy pozamilitarnej presji na strony konfliktu zapewne by\u0142yby r\u00f3wnie\u017c ma\u0142o efektywne w kr\u00f3tkim przedziale czasowym \u2013 w jakim nale\u017cy rozpatrywa\u0107 reagowanie kryzysowe \u2013 aczkolwiek w d\u0142ugiej perspektywie mog\u0142yby okaza\u0107 si\u0119 jednym z istotnych instrument\u00f3w antykryzysowych. Natomiast wszelkie formy dzia\u0142a\u0144 wspieraj\u0105cych \u201e rekonwalescencj\u0119\u201d postkonfliktow\u0105 mog\u0105 by\u0107 szczeg\u00f3lnie po\u017c\u0105dane, chocia\u017c\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ich rezultaty- z uwagi na ogrom potrzeb- mog\u0142yby by\u0107 zauwa\u017calne dopiero w odleg\u0142ej perspektywie.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 znaczenie i specyfik\u0119 wielkiego kryzysu i sposob\u00f3w reagowania na niego, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce problematyka ta powinna sta\u0107 si\u0119 przedmiotem szczeg\u00f3lnego zainteresowania zar\u00f3wno natowskich, jak i polskich decydent\u00f3w militarnych.<\/p>\n

Kontynuuj\u0105c pokosowskie refleksje z polskiego punktu widzenia, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na niezasadno\u015b\u0107 dokonywania prostej analogii mi\u0119dzy do\u015bwiadczeniami z przebiegu ostatniej operacji NATO a ewentualn\u0105 sojusznicz\u0105 obron\u0105 Polski przed agresj\u0105[5]<\/a>.<\/p>\n

Je\u017celi podczas rozk\u0142adu Jugos\u0142awii w latach 1991-1992 do\u015bwiadczenia w zakresie dyplomacji zapobiegaj\u0105cej konfliktom by\u0142y zniech\u0119caj\u0105ce, to w przypadku konfliktu w Kosowie s\u0105 one zatrwa\u017caj\u0105ce. Wcze\u015bnie podj\u0119te, ale niezdecydowane pr\u00f3by niedopuszczenia do eskalacji konfliktu okaza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bezskuteczne jak sp\u00f3\u017anione jedynie stopniowo energiczne zabiegi maj\u0105ce na celu odkr\u0119cenie spirali eskalacji podczas jej \u201egor\u0105cej fazy\u201d poni\u017cej progu stosowania przemocy. Skutki chybionego zapobie\u017cenia konfliktu w Kosowie ponosili od tej pory kosowscy.<\/p>\n

Alba\u0144czycy, kt\u00f3rych wed\u0142ug pierwszych szacunk\u00f3w zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 30 tys. w okresie od grudnia 1998 roku do po\u0142owy maja 1999 roku, oko\u0142o 1 miliona wyp\u0119dzono i 55 tys. rozmieszczono wewn\u0105trz Kosowa. Ponadto zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 1 tys. obywateli Republiki Serbii, w tym 114 policjant\u00f3w i 462 \u017co\u0142nierzy, w toku bombardowa\u0144 NATO, a wsp\u00f3lnota mi\u0119dzynarodowa dozna\u0142o znacznego uszczerbku ze swojej zdolno\u015bci do przewidywalnej dyplomacji prewencyjnej, do pokojowego rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w i zdecydowanego przezwyci\u0119\u017cania kryzys\u00f3w[6]<\/a>.<\/p>\n

Zwyci\u0119stwo NATO w ostatniej operacji na Ba\u0142kanach nie by\u0142o zwyci\u0119stwem militarnym, lecz cywilno \u2013 militarnym. By\u0142o rezultatem skoordynowanych akcji militarnych i r\u00f3\u017cnych nacisk\u00f3w dyplomatycznych. Ponadto akcja ta p\u0142ynnie przekszta\u0142ca si\u0119 w pokojow\u0105 operacj\u0119 stabilizacyjn\u0105, w kt\u00f3rej dominuj\u0105ce znaczenie maj\u0105 cele cywilne (pomoc humanitarna, ekonomiczna, organizacyjna, administracyjna, edukacyjna itp.), a w osi\u0105gni\u0119ciu ich si\u0142y zbrojne spe\u0142niaj\u0105 funkcj\u0119 us\u0142ugow\u0105. \u201eLekcje\u201d kosowskie b\u0119d\u0105 z pewno\u015bci\u0105 jeszcze d\u0142ugo analizowane, a jednym z najwa\u017cniejszych problem\u00f3w b\u0119dzie wykorzystanie si\u0142 zbrojnych w operacjach reagowania kryzysowego[7]<\/a>.<\/p>\n

Wojna w Kosowie by\u0142a i jest katastrof\u0105 dla wszystkich Europejczyk\u00f3w. Od dawna prognozowany jej wybuch by\u0142 jednocze\u015bnie straszn\u0105 kl\u0119sk\u0105 dla tych organizacji mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3re za podstawow\u0105 spraw\u0119 uznaj\u0105 prewencj\u0119 w dziedzinie konfliktu. Nale\u017cy zrewidowa\u0107 ca\u0142o\u015bciow\u0105 koncepcj\u0119 prewencji konfliktu, a zapobieganie konfliktom w przysz\u0142o\u015bci musi nast\u0119powa\u0107 wcze\u015bniej, w spos\u00f3b zmasowany, energiczny i skoordynowany, z wi\u0119kszym wsparciem finansowym, a w razie potrzeby tak\u017ce militarnym.<\/p>\n

Prewencja konfliktu kosowskiego w stylu jego \u201eu\u015bmierzania\u201d nie spe\u0142ni\u0142a swojego celu. Prewencja konfliktu jako innowacyjny instrument polityki mi\u0119dzynarodowej musi zosta\u0107 ponownie wzmocniony oraz g\u0142\u0119biej przenikn\u0105\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci opinii publicznej[8]<\/a>.<\/p>\n

W ostatnich latach misje w Bo\u015bni, Somalii, cz\u0119\u015bciowo w Rwandzie oraz w Kosowie charakteryzowa\u0142y si\u0119 nowym podej\u015bciem do roli, jaka zosta\u0142a wyznaczona si\u0142om zbrojnym oraz zawiera\u0142y w sobie dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce w kierunku wsparcia pokoju w tych regionach poprzez oddzia\u0142ywanie, og\u00f3lnie rzecz ujmuj\u0105c, na jego cywilne aspekty.<\/p>\n

Mo\u017cna zatem doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne misje wojskowe s\u0105 bardziej kompleksowe i wielostronne i opr\u00f3cz rozbrojenia stron konfliktu zawieraj\u0105 tak\u017ce, najog\u00f3lniej m\u00f3wi\u0105c, dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do przywr\u00f3cenia prawa i porz\u0105dku, pomocy dla ludno\u015bci, odbudowy infrastruktury, a nawet odbudowy pa\u0144stwowo\u015bci, jak to ma miejsce w Bo\u015bni i Hercegowinie. Przedstawione przes\u0142anki leg\u0142y u podstaw postawienia przed si\u0142ami zbrojnymi uczestnicz\u0105cymi w misjach pokojowych nowego zadania, polegaj\u0105cego na organizowaniu wsp\u00f3\u0142pracy cywilno \u2013 wojskowej[9]<\/a>.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142praca cywilno-wojskowa jest jednym z priorytet\u00f3w cywilnego planowania kryzysowego w NATO. Jest to jednak zagadnienie do\u015b\u0107 delikatnej natury, w Polsce nie zawsze w\u0142a\u015bciwie rozumiane.<\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci funkcjonuj\u0105 obok siebie dwa terminy: \u201estosunki cywilno-woskowe\u201d i \u201ewsp\u00f3\u0142praca cywilno-wojskowa\u201d, u\u017cywane niekiedy zamiennie, przy czym bynajmniej nie to\u017csame.<\/p>\n

Stosunki oznaczaj\u0105 prawnie uregulowane relacje mi\u0119dzy stronami, ich prawa, obowi\u0105zki i wzajemne zobowi\u0105zania. Mo\u017cemy rozwa\u017ca\u0107 stosunki mi\u0119dzynarodowe, polityczne, spo\u0142eczne, militarne, produkcyjne itd.. Mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o stosunkach emocjonalnych, partnerskich, przyjaznych, wrogich, neutralnych, kole\u017ce\u0144skich i innych. W uk\u0142adzie stosunk\u00f3w dostrzegamy tolerancj\u0119 lub jej brak, nieufno\u015b\u0107 lub zaufanie, otwarto\u015b\u0107 lub podejrzliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142praca oznacza wsp\u00f3lne, uzgodnione i skoordynowane dzia\u0142ania dla osi\u0105gni\u0119cia wsp\u00f3lnego celu. Dzia\u0142ania te cechuje uzgodniony zamiar, a tak\u017ce skupienie i zracjonalizowanie wysi\u0142k\u00f3w maj\u0105cych doprowadzi\u0107 do realizacji zada\u0144 oraz najlepszego wykorzystania czasu, miejsca i mo\u017cliwo\u015bci[10]<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n
\n
\n

[1]<\/a> H. Szumski, Bilans funkcjonowania si\u0142 zbrojnych RP w NATO oraz misji pokojowych,, My\u015bl wojskowa\u201d, nr 6 \u2013 listopad\/grudzie\u0144, Warszawa 2000, Wyd. Bellona, s. 5<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> M. Kuczy\u0144ski i M. Ray-Ciemi\u0119ga, Ba\u0142ka\u0144ski syndrom 1991-1999\u201d, Warszawa 2000, Wyd. Elipsa, s. 9<\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/a> Gen. Bryg. Prof. Dr hab. Stanis\u0142aw Koziej, Wst\u0119pne wnioski z operacji ba\u0142ka\u0144skiej NATO\u201d – My\u015bl wojskowa, nr 2 \u2013 marzec\/kwiecie\u0144, Warszawa 2000, Wyd. Bellona, s. 117<\/p>\n<\/div>\n

\n

[4]<\/a> J. Solana:, To nie by\u0142a wojna\u201d \u2013 Gazeta Wyborcza, 9 wrze\u015bnia 1999 roku<\/p>\n<\/div>\n

\n

[5]<\/a> M. W\u0105growska, Ba\u0142kany \u2013 daleko i blisko\u201d – Rzeczpospolita; 28 maja 1999 roku<\/p>\n<\/div>\n

\n

[6]<\/a> J. Ba\u0144bor, M. Dobrowolski, Kosowo \u2013od konfliktu do wojny, \u201eWojsko i wychowanie\u201d, nr 2\/2000, s. 142<\/p>\n<\/div>\n

\n

[7]<\/a> Z. Brzezi\u0144ski, Dlaczego Miloszevi\u0107 skapitulowa\u0142?, \u201eRzeczpospolita\u201d 7 wrze\u015bnia 1999 roku.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[8]<\/a> Kosowo \u2013 od konfliktu do wojny\u201d, op. cit., s. 143<\/p>\n<\/div>\n

\n

[9]<\/a> S. Olszewski,, Wsp\u00f3\u0142praca cywilno \u2013 wojskowa w Bo\u015bni i Hercegowinie, \u201eWojsko i wychowanie\u201d, nr 6\/2000, s.108<\/p>\n<\/div>\n

\n

[10]<\/a> J. Go\u0142\u0119biewski, Wsp\u00f3\u0142praca cywilno \u2013 wojskowa, \u201eMy\u015bl wojskowa\u201d nr 1\/2001 stycze\u0144\/luty, s. 5<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

12 marca 2001 roku [prezentowana praca jest z 2001 roku] min\u0105\u0142 rok funkcjonowania Polskich Si\u0142 Zbrojnych jako pe\u0142noprawnego cz\u0142onka wojskowych struktur Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego. Okres ten upowa\u017cnia do zrobienia bilansu dokona\u0144 oraz sprecyzowania wniosk\u00f3w. Podj\u0119te w tym czasie liczne przedsi\u0119wzi\u0119cia pozwoli\u0142y zweryfikowa\u0107 nasze wyobra\u017cenia o mechanizmach funkcjonowania NATO oraz pozna\u0107, jak wielki jest zakres prac, jakie … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[30,54,57],"class_list":["post-68","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-licencjackie","tag-nato","tag-prace-licencjackie-2","tag-prace-z-politologii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}