{"id":263,"date":"2023-05-20T16:16:18","date_gmt":"2023-05-20T14:16:18","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=263"},"modified":"2023-05-20T16:18:31","modified_gmt":"2023-05-20T14:18:31","slug":"system-sadowniczy-kosowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/system-sadowniczy-kosowa\/","title":{"rendered":"System s\u0105downiczy Kosowa"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (4 votes) <\/div>\n <\/div>\n

praca magisterska z prze\u0142omu wiek\u00f3w<\/h2>\n

Wprowadzenie nowego podzia\u0142u administracyjnego w Kosowie i likwidacja jego autonomii mia\u0142y powa\u017cne konsekwencje dla systemu s\u0105downiczego. S\u0105dy w Kosowie straci\u0142y wiele kluczowych kompetencji, kt\u00f3re przekazano s\u0105dom w Serbii. Serbia przej\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c kontrol\u0119 nad systemem wi\u0119ziennictwa w Kosowie. Oko\u0142o 200 przepis\u00f3w prawnych obowi\u0105zuj\u0105cych w Serbii zosta\u0142o rozszerzonych na Kosowo, a dodatkowo wprowadzono specjalne prawa obowi\u0105zuj\u0105ce tylko na tym obszarze, na potrzeby serbskich w\u0142adz. Ponadto, ludno\u015bci alba\u0144skiej utrudniono dost\u0119p do instytucji s\u0105dowych, nakazuj\u0105c u\u017cywanie wy\u0142\u0105cznie urz\u0119dowego j\u0119zyka serbskiego, nawet w miejscach, gdzie Alba\u0144czycy stanowili zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, jak na przyk\u0142ad w Prizrenie. Stopniowo ograniczono r\u00f3wnie\u017c u\u017cywanie j\u0119zyka alba\u0144skiego we wszystkich urz\u0119dach pa\u0144stwowych, co by\u0142o widoczne w zmianach dotycz\u0105cych wydawanych w Pri\u0161tinie dowod\u00f3w osobistych. W 1984 roku dowody te by\u0142y wydawane w trzech j\u0119zykach (serbskim, alba\u0144skim i tureckim), ale w 1990 roku sta\u0142y si\u0119 dwuj\u0119zyczne (serbsko-alba\u0144skie), a w 1993 roku ograniczono je do jednoj\u0119zycznych (tylko w j\u0119zyku serbskim).<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce Parlament Republiki Kosowa nigdy nie zebra\u0142 si\u0119 z powodu silnej serbskiej presji i nie ustanowi\u0142 wa\u017cnych praw i przepis\u00f3w dotycz\u0105cych funkcjonowania systemu s\u0105dowego, spo\u0142eczno\u015b\u0107 alba\u0144ska musia\u0142a samodzielnie podj\u0105\u0107 to zadanie. W 1990 roku dosz\u0142o do pr\u00f3by cz\u0119\u015bciowego zast\u0105pienia roli s\u0105d\u00f3w poprzez ruch pojednania, kt\u00f3ry wcze\u015bniej wspomniano. Ruch ten g\u0142\u00f3wnie skupia\u0142 si\u0119 na zmienianiu tradycyjnych sposob\u00f3w rozwi\u0105zywania spor\u00f3w mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3re polega\u0142y na wymierzaniu krwawych kar winowajcom lub ich rodzinom. Ta tradycja mia\u0142a g\u0142\u0119bokie korzenie w alba\u0144skim prawie zwyczajowym, zawartym w Kanun Leke Dukagjina.<\/p>\n

W historii Kosowa dualizm w systemie sprawiedliwo\u015bci pojawi\u0142 si\u0119 w momencie, gdy niekt\u00f3re miasta i obszary nizinne by\u0142y bezpo\u015brednio pod wp\u0142ywem praw narzuconych przez r\u00f3\u017cne pa\u0144stwa, takie jak Bizancjum, Turcja, Serbia, Czarnog\u00f3ra, W\u0142ochy czy Jugos\u0142awia, podczas gdy klany mieszkaj\u0105ce w g\u00f3rach (stanowi\u0105ce prawie 2\/3 populacji kosowskiej) \u017cy\u0142y wed\u0142ug w\u0142asnego prawa zwyczajowego. Ta podw\u00f3jno\u015b\u0107 istnia\u0142a przez wieki i g\u0142\u0119boko wp\u0142yn\u0119\u0142a na \u015bwiadomo\u015b\u0107 alba\u0144sk\u0105. To w\u0142a\u015bnie prawo zwyczajowe Kanun, a tak\u017ce wiele innych cech spo\u0142eczno\u015bci i kultury alba\u0144skiej, pomog\u0142o w zachowaniu ich to\u017csamo\u015bci narodowej podczas panowania osma\u0144skiego i doprowadzi\u0142o p\u00f3\u017aniej do powstania nowoczesnej \u015bwiadomo\u015bci narodowej. W okresie rz\u0105d\u00f3w Tity, „Rada Starszych” lub „Rada Pojednania” dzia\u0142a\u0142y jako po\u015brednicy w krwawych wojnach, kt\u00f3re g\u0142\u00f3wnie toczy\u0142y si\u0119 na obszarach wiejskich. W takich sytuacjach w\u0142adze pa\u0144stwowe nie wykazywa\u0142y odpowiedniego zainteresowania wobec zemsty wendety i nie by\u0142y w stanie jej powstrzyma\u0107.<\/p>\n

Dop\u00f3ki Kosowo pozostawa\u0142o „prowincj\u0105 autonomiczn\u0105”, alba\u0144scy mieszka\u0144cy nie uznawali jugos\u0142owia\u0144skiej policji i s\u0105d\u00f3w jako prawowitych w\u0142adz w rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w, a alba\u0144skie rodziny nadal praktykowa\u0142y „zasad\u0119 krwi” wobec innych. Od 1989 roku, gdy likwidowano autonomi\u0119 Kosowa, Alba\u0144czycy traktowali urz\u0119dnik\u00f3w policyjnych, wojsko i s\u0105dy jako narz\u0119dzia okupacji i represji, nie uznaj\u0105c ich za legalne. Wyroki wydawane przez serbskie s\u0105dy praktycznie nie mia\u0142y znaczenia, poniewa\u017c w przypadku zab\u00f3jstw Alba\u0144czyk\u00f3w przez Alba\u0144czyk\u00f3w karano tylko morderc\u0119. Natomiast „alba\u0144ska sprawiedliwo\u015b\u0107” umo\u017cliwia\u0142a rodzinie zamordowanego zemst\u0119 na rodzinie mordercy, a jedyn\u0105 szans\u0105 na pokojowe zako\u0144czenie konfliktu by\u0142o bezpo\u015brednie zaanga\u017cowanie Rady Pojednania.<\/p>\n

Dlatego ogromne znaczenie mia\u0142o masowe pojednanie z 1990 roku, gdy najwa\u017cniejsi przyw\u00f3dcy alba\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa kosowskiego utworzyli Rad\u0119 Pojednania i pogodzili ponad tysi\u0105c rodzin zaanga\u017cowanych w krwaw\u0105 wendet\u0119. To wydarzenie by\u0142o istotnym dowodem narodowej jedno\u015bci i oporu. Zas\u0142uguje na wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce pojednanie to by\u0142o realnym dzia\u0142aniem zgodnym z prawem, mimo \u017ce nie wymaga\u0142o udzia\u0142u policji, s\u0105d\u00f3w, wi\u0119zie\u0144 ani innych instytucji pa\u0144stwowego aparatu represji.<\/p>\n

Po 1990 roku Rady Pojedna\u0144 powsta\u0142y dla ca\u0142ej republiki i podzielono je na 23 miejskie rady oraz wiele oddzia\u0142\u00f3w rozsianych po miastach i wsiach. Niekt\u00f3re rady okaza\u0142y si\u0119 znacznie skuteczniejsze ni\u017c dawna jugos\u0142owia\u0144ska policja i s\u0105dy, zajmuj\u0105c si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 rozpatrywanych i rozwi\u0105zanych spraw dotycz\u0105cych morderstw, napad\u00f3w, kradzie\u017cy itp. Og\u00f3\u0142em od czasu utworzenia Rady Pojednania i jej oddzia\u0142\u00f3w (do 1998 roku) rozpatrzono ponad 23 000 spraw, co daje \u015brednio oko\u0142o tysi\u0105ca spraw na jedn\u0105 rad\u0119 miejsk\u0105.<\/p>\n

Kanun Leke Dukagjina nie jest ju\u017c podstaw\u0105 prawa w sprawiedliwo\u015bci, ale poj\u0119cia takie jak besa (uroczyste, \u015bwi\u0119te przysi\u0119gi honoru) i prawo go\u015bcinno\u015bci wci\u0105\u017c s\u0105 przestrzegane. Je\u017celi jednak jednostki lub ca\u0142e rodziny naruszaj\u0105 \u015bwi\u0119te zasady, takie jak besa czy prawo go\u015bcinno\u015bci, grozi im surowa kara spo\u0142ecznej izolacji, bojkotu i ha\u0144by.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

praca magisterska z prze\u0142omu wiek\u00f3w Wprowadzenie nowego podzia\u0142u administracyjnego w Kosowie i likwidacja jego autonomii mia\u0142y powa\u017cne konsekwencje dla systemu s\u0105downiczego. S\u0105dy w Kosowie straci\u0142y wiele kluczowych kompetencji, kt\u00f3re przekazano s\u0105dom w Serbii. Serbia przej\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c kontrol\u0119 nad systemem wi\u0119ziennictwa w Kosowie. Oko\u0142o 200 przepis\u00f3w prawnych obowi\u0105zuj\u0105cych w Serbii zosta\u0142o rozszerzonych na Kosowo, a dodatkowo … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[110,109],"class_list":["post-263","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-magisterskie-2","tag-praca-magisterska-z-przelomu-wiekow","tag-system-sadowniczy-kosowa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=263"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":265,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/263\/revisions\/265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}