{"id":227,"date":"2021-08-09T15:26:25","date_gmt":"2021-08-09T13:26:25","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=227"},"modified":"2021-08-09T15:26:25","modified_gmt":"2021-08-09T13:26:25","slug":"wybory-parlamentarne-w-estonii-w-roku-1995","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wybory-parlamentarne-w-estonii-w-roku-1995\/","title":{"rendered":"Wybory parlamentarne w Estonii w roku 1995"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

WYNIKI WYBOR\u00d3W<\/strong><\/h2>\n

688 punkt\u00f3w wyborczych w ca\u0142ym kraju otwartych by\u0142o w niedziel\u0119 5 marca od godz. 9 rano do 8 wieczorem. Przebieg g\u0142osowania obserwowa\u0142a grupa obserwator\u00f3w ze Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE z Norwegiem Are Naessem na czele. Frekwencja wynios\u0142a w skali ca\u0142ego kraju 68,9% (na 791 957 uprawnionych do g\u0142osowania, do urn uda\u0142o si\u0119 545 770). Najwi\u0119ksza by\u0142a w wyborczych okr\u0119gach w stolicy, najni\u017csza w, uwa\u017canym za twierdz\u0119 prawicy, mie\u015bcie Tartu (patrz tabela).<\/p>\n

Frekwencja wyborcza w poszczeg\u00f3lnych okr\u0119gach<\/strong><\/p>\n

Tallinn: Haabersti, P\u00f5hja-Tallinn, Kristiine\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 58 993 42 861 72.7%<\/p>\n

Tallinn: Kesklinn, Lasnam\u00e4e, Pirita\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 79 238 56 443 71.2%<\/p>\n

Tallinn: Mustam\u00e4e, N\u00f5mme\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 64 938 48 735 75.0%<\/p>\n

Harjumaa, Raplamaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 86 590 60 147 69.5%<\/p>\n

Hiiumaa, L\u00e4\u00e4nemaa, Saaremaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 56 225 38 319 68.2%<\/p>\n

L\u00e4\u00e4ne-Virumaa, Ida-Virumaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 95 634 63 611 66.5%<\/p>\n

J\u00e4rvamaa, Viljandimaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 74 854 50 540 67.5%<\/p>\n

J\u00f5gevamaa, Tartumaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 63 700 42 488 66.7%<\/p>\n

Tartu\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 64 261 41 745 65.0%<\/p>\n

V\u00f5rumaa, Valgamaa, P\u00f5lvamaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 83 119 56 043 67.4%<\/p>\n

P\u00e4rnumaa\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 64 405 44 838 69.6%<\/p>\n

(\u0179r\u00f3d\u0142o: Riigi Teataja)<\/p>\n

Przygniataj\u0105ce zwyci\u0119stwo odnios\u0142a, zgodnie z oczekiwaniami, postkomunistyczna koalicja Koond-Erakond Maarahva \u00dchendus (KM\u00dc). Zdoby\u0142a 32,23% g\u0142os\u00f3w, przekraczaj\u0105c jako jedyne ugrupowanie, liczb\u0119 stu tysi\u0119cy zyskanych g\u0142os\u00f3w (174 248). Oznacza\u0142o to wprowadzenie do Riigikogu 41 pos\u0142\u00f3w. Drugie i trzecie miejsca zaj\u0119\u0142y (tak\u017ce postkomunistyczne) Reformierakond i Keskerakond, uzyskuj\u0105c zbli\u017cone poparcie. Nieco wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w dosta\u0142a liberalna Partia Reform \u2013 87 531 (16.19%). Zdoby\u0142a 19 miejsc w parlamencie. Centry\u015bci Savisaara zyskali tylko trzy mandaty mniej. Ich rezultat wyborczy to 14,17 proc. (76 634 g\u0142osy). Najwi\u0119ksze poparcie spo\u015br\u00f3d list grupuj\u0105cych antykomunist\u00f3w i prawic\u0119 zdoby\u0142a koalicja Isamaa\/ERSP. By\u0142o to jednak a\u017c cztery razy mniej, ni\u017c uzyska\u0142 zwyci\u0119ski blok KM\u00dc, bo tylko 7,85% (42 493 g\u0142osy). W Riigikogu znalaz\u0142o si\u0119 tylko 8 pos\u0142\u00f3w z tej listy. To prawie pi\u0119\u0107 razy gorszy wynik, ni\u017c trzy lata wcze\u015bniej. W\u00f3wczas Isamaa i ERSP, startuj\u0105c oddzielnie, wprowadzi\u0142y do parlamentu 39 pos\u0142\u00f3w. Zbli\u00e6ony rezultat osi\u0105gn\u0119\u0142y listy Umiarkowanych (M\u00f5\u00f5dukad), MKoE! i Prawicowc\u00f3w. Wprowadzili oni, kolejno, sze\u015bciu, sze\u015bciu i pi\u0119ciu, swoich kandydat\u00f3w. Ci pierwsi zdobyli 5,99% poparcia (32 381 g\u0142os\u00f3w), Rosjanie tylko jedn\u0105 dziesi\u0105t\u0105 procenta mniej (31 763 g\u0142osy), a Parempoolsed otrzymali poparcie 27 053 wyborc\u00f3w (5,00%). Pozosta\u0142e dziewi\u0119\u0107 list nie osi\u0105gn\u0119\u0142o wymaganego progu 5 proc. Najlepiej w\u015br\u00f3d przegranych spisa\u0142a si\u0119 prawicowa koalicja Parem Eesti\/Eesti Kodanik, ale i im zabrak\u0142o sporo, bo ok. 7,5 tys. g\u0142os\u00f3w (3,61%-19 529 g\u0142os\u00f3w). Ponad 10-tysi\u017aczne poparcie uzyska\u0142y jeszcze tylko Tuleviku Eesti Erakond (2,57%-13 907 g\u0142os\u00f3w) i kryptokomunistyczna lista \u00d5iglus (12 248 g\u00b3os\u00f3w-2,27%). Inne ugrupowania uzyska\u0142y w sumie 3,97 procent poparcia (21 468 g\u0142os\u00f3w), a kandydaci niezale\u017cni 0,27 proc.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Rozdzia\u0142 mandat\u00f3w w VIII Riigikogu<\/strong><\/p>\n

LISTA WYBORCZA\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ZDOBYTE G\u0141OSY (%)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 MANDATY (%)<\/p>\n

KM\u00dc\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 32.2\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 40.6<\/p>\n

Reformierakond\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 16.2\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 18.8<\/p>\n

Keskerakond\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 14.2\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15.8<\/p>\n

Isamaa\/ERSP\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7.9\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7.9<\/p>\n

M\u00f5\u00f5dukad\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6.0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5.9<\/p>\n

Meie Kodu on Eestimaa!\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5.9\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5.9<\/p>\n

Parempoolsed\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5.0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5.0<\/p>\n

Pi\u0119tnastu pos\u0142\u00f3w ciesz\u0105cych si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 osobist\u0105 popularno\u015bci\u0105 znalaz\u0142o si\u0119 w parlamencie dzi\u0119ki wyborowi bezpo\u015bredniemu (isikumandaadid<\/em>), 34 wybranych zosta\u0142o z list okr\u0119gowych (nimekirjamandaadid<\/em>), a 52 dosta\u0142o si\u0119 do Riigikogu dzi\u0119ki dobrym pozycjom na li\u015bcie krajowej w\u0142asnych ugrupowa\u0144 (kompensatsioonimandaadid<\/em>). W\u015br\u00f3d pi\u0119tnastki najpopularniejszych znalaz\u0142o si\u0119 6 kandydat\u00f3w KM\u00dc, w tym Arnold R\u00fc\u00fctel, kt\u00f3ry zdoby\u0142 indywidualnie najwi\u0119cej g\u0142os\u00f3w w skali kraju \u2013 17 189 (ponad trzy razy wi\u0119cej, ni\u017c wynosi\u0142a w jego okr\u0119gu \u201ckwota wyborcza\u201d). Wymagan\u0105 liczb\u0119 g\u0142os\u00f3w zdoby\u0142o tak\u017ce 6 reprezentant\u00f3w Partii Reform, w tym jej lider Siim Kallas (czwarty w kraju) i jedyny w tym towarzystwie Rosjanin, Igor Gr\u00e4zin. Pozosta\u0142e trzy mandaty pochodz\u0105ce z wyboru bezpo\u015bredniego zdobyli liderzy swoich partii Savisaar (tu\u00e6 za R\u00fc\u00fctelem-13 699 g\u0142os\u00f3w) i Tarand z M\u00f5\u00f5dukad (trzeci w kraju-11 422 g\u0142osy) oraz reprezentant Parempoolsed \u2013 Kaido Kama (sz\u00f3sty, z wynikiem 8225 g\u0142os\u00f3w). Znacz\u0105cy jest brak w tym gronie polityk\u00f3w Isamaa i ERSP, kt\u00f3rzy przecie\u017c w du\u017cym stopniu nadawali ton polityce esto\u0144skiej przez ostatnie trzy lata. W grupie kandydat\u00f3w, kt\u00f3rzy zdobyli mandat na poziomie okr\u0119g\u00f3w wyborczych, dominowali, rzecz jasna, reprezentanci KM\u00dc. Jest ich 21, czyli ok. 2\/3 og\u00f3\u0142u. Siedem mandat\u00f3w w ten spos\u00f3b zdobyli przedstawiciele Keskerakond (m.in. Siiri Oviir i Tiit Made), cztery reprezentanci Partii Reform (m.in. Paul-Eerik Rummo). Trzydziesty w skali kraju pod wzgl\u0119dem poparcia by\u0142 T\u00f5nis Lukas (3 147 g\u00b3os\u00f3w), a dwie pozycje za nim Siergiej Iwanow (4 093 g\u00b3osy). Byli jedynymi przedstawicielami Isamaa\/ERSP i MKoE! w tej grupie. Natomiast jedynie dzi\u0119ki wysokim lokatom na listach krajowych, do parlamentu weszli tak znani politycy, jak Mart Laar, Tunne Kelam, J\u00fcri Adams (wszyscy Isamaa\/ERSP), \u00dclo Nugis, Enn Tarto (Parempoolsed), Eiki Nestor (M\u00f5\u00f5dukad), czy Ignar Fjuk (Reformierakond). W tej kategorii mandaty zdoby\u0142o: 14 przedstawicieli zwyci\u017askiego bloku (w wypadku T\u00f5nu-Reida Kukka wystarczy\u0142o 98 g\u0142os\u00f3w…), 9 cz\u0142onk\u00f3w Reformierakond, 8 z Partii Centrum, 7 os\u00f3b z listy Isamaa\/ERSP (najwi\u0119cej zdoby\u0142 Tunne Kelam- 4335 g\u0142os\u00f3w), po pi\u0119\u0107 os\u00f3b z list M\u00f5\u00f5dukad i MKoE! oraz czworo przedstawicieli Parempoolsed.<\/p>\n

6646 g\u0142os\u00f3w pad\u0142o poza granicami kraju. Najwi\u0119cej w Kanadzie (18910, Szwecji (1656) i USA (1234). Zaledwie 9 w Szwajcarii, 13 na Ukrainie i 15 na Litwie. W sumie g\u0142osowano w 19 krajach. Sympatie polityczne esto\u0144ska diaspora zdecydowanie skierowa\u0142a ku prawicy (patrz tabela). 3898 g\u0142os\u00f3w pad\u0142o na Isamaa\/ERSP , na list\u0119 Parempoolsed oddano g\u0142os\u00f3w 448. W sumie, na ugrupowania prawicowe pad\u0142o ponad 2\/3 og\u00f3\u0142u g\u0142os\u00f3w. Z postkomunist\u00f3w najlepszy wynik uzyska\u0142a Reformierakond, a zwyci\u0119zca wybor\u00f3w \u2013 KM\u00dc, dosta\u0142 tylko 7,1% \u201czagranicznych\u201d g\u0142os\u00f3w.<\/p>\n

LISTA\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 WYNIK OG\u00d3LNY\u00a0\u00a0 WYNIK ZA GRANIC\u0104<\/p>\n

KM\u00dc\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 32.2%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7.1%<\/p>\n

Reformierakond\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 16.2%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 12.7%<\/p>\n

Keskerakond\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 14.2%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2.5%<\/p>\n

Isamaa\/ERSP\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7.9%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 58.7%<\/p>\n

M\u00f5\u00f5dukad\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6.0%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6.1%<\/p>\n

MKoE!\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5.9%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0.6%<\/p>\n

Parempoolsed\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5.0%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6.8%<\/p>\n

Warto przyjrze\u0107 si\u0119 wynikom poszczeg\u00f3lnych ugrupowa\u0144, i generalnie, opcji politycznych, w por\u00f3wnaniu z wyborami 1992 r. Nie zapominaj\u0105c o tym, \u017ce w ci\u0105gu trzech lat uprawnionych do g\u0142osowania przyby\u0142o o 16%.<\/p>\n

Bezdyskusyjne jest przesuni\u0119cie si\u0119 sympatii spo\u0142ecznych zdecydowanie w lewo. Zwyci\u0119ska w 1992 r. Isamaa (22%) i pi\u0105ta w\u00f3wczas ERSP (8,8%) 3 lata p\u00f3\u017aniej zdoby\u0142y razem zaledwie 8 procent (w mandatach 39 \u2013 8). Postkomuni\u015bci, skupieni w 1995 w KM\u00dc, trzy lata wcze\u015bniej mieli 13,6% (a wi\u0119c ponad dwukrotny przyrost poparcia). Stan posiadania powi\u0119kszy\u0142a lewica z Keskerakond (w 1992, jeszcze pod szyldem Rahvarinne \u2013 12,3%, w 1995 \u2013 14,2%). Umiarkowanym, uczestnicz\u0105cym w rz\u0105dach w l. 1992-1995, nie pom\u00f3g\u0142 lewicowy program \u2013 stracili prawie 4 proc. O skali frustracji spo\u0142ecze\u0144stwa zm\u0119czonego radykalnymi reformami \u015bwiadczy wzrost poparcia dla b. partii komunistycznej \u2013 skok w ci\u0105gu trzech lat z 1,6% do 2,3%.<\/p>\n

POPARCIE POLITYCZNE ’92 – `95<\/strong><\/p>\n

Na podstawie rezultat\u00f3w mo\u00e6na przyj\u00b9\u0119, \u00e6e przesuni\u017acie sympatii na scenie politycznej nast\u00b9pi\u00b3o bardziej z pozycji antykomunistycznych na postkomunistyczne, ani\u00e6eli z prawicowych na lewicowe. Dowodem na to nie tylko wynik M\u00f5\u00f5dukad, ale te\u00e6 sukces postkomunistycznych libera\u0142\u00f3w (Partia Reform, cz\u0119\u015b\u0107 KM\u00dc). Pora\u017ck\u0119 ponios\u0142y te\u017c przecie\u017c te prawicowe ugrupowania, kt\u00f3re, posiadaj\u0105c ci\u0105\u017c\u0105ce ku etatyzmowi programy gospodarcze, najbardziej szermowa\u0142y antykomunistyczn\u0105 retoryk\u0105. Na kl\u0119sk\u0119 prawicy w 1995 r. musia\u0142 mie\u0107 wp\u0142yw fakt rozdrobnienia tej cz\u0119\u015bci sceny politycznej (o ile w 1992 by\u0142y tylko 3 licz\u0105ce si\u0119 listy prawicowe, to trzy lata p\u00f3\u017aniej by\u0142o ich 3 razy tyle). Inna, istotna zmiana, je\u015bli por\u00f3wnamy wyniki wybor\u00f3w, to bezdyskusyjna pora\u017cka i w konsekwencji faktyczny kres politycznej egzystencji populist\u00f3w (vide<\/em> monarchi\u015bci) i du\u017cej cz\u0119\u015bci radykalnej prawicy.<\/p>\n

WIELKI POWR\u00d3T<\/strong><\/h3>\n

Wybory 1995 r. zako\u0144czy\u0142y si\u0119 wielkim sukcesem postkomunist\u00f3w (podobnie jak w 1993 w Polsce, 1994 na W\u0119grzech i w Macedonii, a w tym samym roku w s\u0105siedniej \u0141otwie) Trzy listy, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y najlepsze wyniki, reprezentowa\u0142y te w\u0142a\u015bnie \u015brodowiska. W sumie, KM\u00dc, Reformierakond i Keskerakond, otrzyma\u0142y poparcie ponad 2\/3 g\u0142osuj\u0105cych (62.66% – 338 413 g\u0142os\u00f3w). To trzykrotnie wi\u0119cej, ni\u017c w 1992. Wp\u0142yw na to mia\u0142a nie tylko mobilizacja populistycznego elektoratu i zm\u0119czenie spo\u0142ecze\u0144stwa rz\u0105dami prawicy, ale tak\u017ce doskona\u0142y wynik Partii Reform, kt\u00f3ra zagospodarowa\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 liberalnego elektoratu. Je\u015bli dodamy do tego prawie 6 proc. poparcia dla, tak\u017ce maj\u0105cych w cz\u0119\u015bci komunistyczny rodow\u00f3d, Umiarkowanych, to okazuje si\u0119, \u017ce Esto\u0144czycy masowo zag\u0142osowali za powrotem do w\u0142adzy, tym razem ju\u017c w niepodleg\u0142ym kraju, b. dzia\u0142aczy partyjnych i nomenklatury rz\u0105dz\u0105cej w latach 1989-1992.<\/p>\n

Poparcie dla postkomunist\u00f3w (w %) \u2013 okr\u0119gami wyborczymi<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
lista<\/strong><\/td>\nI-III<\/strong><\/td>\nIV<\/strong><\/td>\nV<\/strong><\/td>\nVI<\/strong><\/td>\nVII<\/strong><\/td>\nVIII<\/strong><\/td>\nIX<\/strong><\/td>\nX<\/strong><\/td>\nXI<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
KM\u00dc<\/em><\/td>\n25.1<\/td>\n29.4<\/td>\n35.5<\/td>\n30.4<\/td>\n47.2<\/td>\n44.9<\/td>\n18.4<\/td>\n40.2<\/td>\n41.6<\/td>\n<\/tr>\n
Reformierakond<\/em><\/td>\n23.4<\/td>\n16<\/td>\n22.2<\/td>\n10.4<\/td>\n10.9<\/td>\n9.2<\/td>\n18<\/td>\n6.6<\/td>\n15.7<\/td>\n<\/tr>\n
Keskerakond<\/em><\/td>\n15.2<\/td>\n11.6<\/td>\n16.5<\/td>\n24<\/td>\n14.6<\/td>\n9.1<\/td>\n9.7<\/td>\n6.2<\/td>\n14.9<\/td>\n<\/tr>\n
M\u00f5\u00f5dukad<\/em><\/td>\n4.3<\/td>\n20.6<\/td>\n8.1<\/td>\n4<\/td>\n3.1<\/td>\n3.7<\/td>\n16.3<\/td>\n2.1<\/td>\n3.8<\/td>\n<\/tr>\n
razem<\/td>\n68<\/td>\n77.6<\/td>\n82.3<\/td>\n68.8<\/td>\n75.8<\/td>\n66.9<\/td>\n62.4<\/td>\n55.1<\/td>\n76<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Narodowi postkomuni\u015bci poparcie najwy\u017cszego rz\u0119du (ponad 3\/4 g\u0142osuj\u0105cych) uzyskali w zachodniej cz\u0119\u015bci Estonii (z wyj\u0105tkiem stolicy \u2013 tam 68%), czyli 8 rejonach (rajoonide<\/em>): Harjumaa, Raplamaa, Hiiumaa, Saaremaa, L\u00e4\u00e4nemaa, J\u00e4rvamaa, Viljandimaa, P\u00e4rnumaa. W ka\u017cdym z 11 okr\u0119g\u00f3w wyborczych, spo\u015br\u00f3d b. komunist\u00f3w, najlepsi byli dawni aparatczycy i ko\u0142chozowa nomenklatura z bloku KM\u00dc. Zbli\u017cone do nich poparcie mia\u0142y inne postkomunistyczne ugrupowania w stolicy (Partia Reform) i Tartu (Partia Reform i Umiarkowani). Tylko w dw\u00f3ch przypadkach (okr.nr VI i nr VII) lepsza od Reformierakond by\u0142a Keskerakond. Generalnie czwarta, najs\u0142absza, lista M\u00f5\u00f5dukad, najlepszy wynik uzyska\u0142a w okr. IV (Harjumaa, Raplamaa), gdzie by\u0142a druga w\u0153r\u00f3d postkomunist\u00f3w, i w okr. IX (Tartu), gdzie wyprzedzi\u0142a \u201ccentryst\u00f3w\u201d.<\/p>\n

KOOND-ERAKOND MAARAHVA \u00dcHENDUS<\/strong><\/h3>\n

\/Sojusz Partii Koalicyjnej i Ludu Wiejskiego\/<\/p>\n

Koalicja KM\u00dc otrzyma\u0142a ponad 32 proc. poparcia. Prawie 1\/5 wszystkich g\u0142os\u00f3w oddanych na ten blok to zas\u0142uga mieszka\u0144c\u00f3w stolicy. Najwi\u0119cej, bo ponad 20 tysi\u0119cy g\u0142os\u00f3w, oddali na list\u0119 mieszka\u0144cy okr. nr VII (w rejonie Viljandi \u2013 14 493 g\u0142osy!) i P\u00e4rnumaa (22 544 g\u0142osy!). Najmniej do wygranej sojuszu V\u00e4hiego i R\u00fc\u00fctela przyczynili si\u0119 mieszka\u0144cy Tartu \u2013 troch\u0119 ponad 7,5 tys. g\u0142os\u00f3w. W pozosta\u0142ych okr\u0119gach zysk postkomunist\u00f3w roz\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 stosunkowo r\u00f3wno \u2013 ka\u017cdy z nich da\u0142 ok. 10 proc. do og\u00f3lnokrajowego wyniku. Postkomuni\u015bci z KM\u00dc przegrali pierwsze miejsce tylko w sto\u0142ecznym okr\u0119gu II.<\/p>\n

Twierdz\u0105 wp\u0142yw\u00f3w KM\u00dc okaza\u0142y si\u0119 rejony Viljandi i J\u00e4rva, gdzie niedu\u017co brakowa\u0142o postkomunistom do wi\u0119kszo\u015bci bezwzgl\u0119dnej. Bezkonkurencyjny w rejonie J\u00e4rva okaza\u0142 si\u0119 Ants K\u00e4\u00e4rma, pose\u0142 Zwi\u0105zku Wiejskiego, d\u0142ugoletni cz\u0142onek KPE. Na li\u015bcie krajowej dopiero 24-ty, otrzyma\u0142 w rolniczym rejonie 5551 g\u0142os\u00f3w, czyli 2\/3 ca\u0142ego poparcia dla miejscowej listy KM\u00dc. Mniejszym poparciem cieszy\u0142 si\u0119 w skali okr\u0119gu zwyci\u0119zca wybor\u00f3w w rejonie Viljandi \u2013 Raoul \u00dcksv\u00e4r\u00e4v. Lider EPPE, zdobywaj\u0105c ponad 4,5 tys. g\u0142os\u00f3w, znalaz\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d zdobywc\u00f3w mandatu z poziomu okr\u0119gu. Z okr\u0119gu tego do Riigikogu weszli jeszcze z listy KM\u00dc Jaak Allik i Ilmar M\u00e4ndmets. Prawie 45% poparcia otrzyma\u0142 blok R\u00fc\u00fctela w okr\u0119gu VIII, a szczeg\u00f3lnie w jego p\u00f3\u00b3nocnej cz\u0119\u015bci \u2013 rejonie J\u00f5geva (\u0153rodkowo-wschodnia Estonia). Z 10 startuj\u0105cych tam kandydat\u00f3w koalicji do parlamentu wesz\u0142a po\u0142owa. Bezkonkurencyjny okaza\u0142 si\u0119 Villu Reiljan (MRE), kt\u00f3rego 6800 g\u0142os\u00f3w pozwoli\u0142o na zdecydowane pokonanie wszystkich rywali (drugi by\u0142 Nugis z Parempoolsed \u2013 2940 g\u0142osy).<\/p>\n

Nieco ponad 40 proc. zdobyli postkomuni\u015bci w okr\u0119gach X i XI. Je\u015bli chodzi o ten pierwszy (p\u00b3d.-wsch. Estonia: rejony V\u00f5ru, Valga i P\u00f5lva), to zwyci\u0119stwo mog\u0105 zawdzi\u0119cza\u0107 jednej osobie \u2013 Arnoldowi R\u00fc\u00fctelowi. Na 22 544 g\u00b3osy dla KM\u00dc, 17 189 by\u0142o oddanych na lidera MRE! Szczeg\u00f3lnie wart podkre\u015blenia jest r\u00f3wny rozk\u00b3ad g\u00b3os\u00f3w w 3 rejonach (po ponad 5 tys.). By\u00b3 to oczywi\u015bcie najlepszy wynik indywidualny w kraju. W okr\u0119gu tym mandaty zdobyli tak\u00e6e, startuj\u00b9c z listy KM\u00dc, jako jedyni z P\u00f5llumeste Kogu \u2013 Eldur Parder i \u00dclo Peets. Sojusz partyjnych technokrat\u00f3w i ko\u0142chozowych dyrektor\u00f3w zwyci\u0119\u017ca\u0142 jeszcze w P\u00e4rnumaa (okr. nr XI), okr.III, IV, V, VI i IX. Stosunkowo najci\u0119\u017cej przysz\u0142o wygra\u0107 w cz\u0119\u015bci Tallina (okr.III) i w zrusyfikowanej p\u0142n-wsch Estonii (okr.VI). W pierwszym wypadku niewiele gorsza okaza\u0142a si\u0119 Reformierakond, w drugim (rejony L\u00e4\u00e4ne-Viru i Ida-Viru) g\u0142\u00f3wnym rywalem by\u0142a Keskerakond.<\/p>\n

W okr\u0119gu nr I zdecydowan\u0105 \u201clokomotyw\u0105\u201d wyborcz\u0105 listy KM\u00dc by\u0142 Andrus \u00d6\u00f6vel. Dzia\u0142acz Partii Koalicyjnej zdoby\u0142 62,5% poparcia, jakim mieszka\u0144cy p\u0142d Tallina obdarzyli postkomunist\u00f3w, i zosta\u0142 wybrany do parlamentu bezpo\u015brednio. Problem\u00f3w z wej\u015bciem do parlamentu nie mieli liderzy Maaliit \u2013 Arvo Sirendi (okr. IV) i Koonderakond \u2013 Tiit V\u00e4hi (okr. II). Ten drugi, zdobywaj\u0105c ponad po\u0142ow\u0119 g\u0142os\u00f3w oddanych na KM\u00dc w centrum Tallina, znalaz\u0142 si\u0119 w czo\u0142\u00f3wce najpopularniejszych polityk\u00f3w stolicy. Z kolei zaskakuj\u0105ce zwyci\u0119stwo w prawicowym raczej Tartu by\u0142o zas\u0142uga Reina J\u00e4rlika, by\u0142ego dzia\u0142acza Zielonych. Przegra\u0142 tylko z Saavim (Reformierakond), a g\u0142osy oddane na niego stanowi\u0142y ponad po\u0142ow\u0119 ca\u0142ej zdobyczy KM\u00dc w tym mie\u015bcie.<\/p>\n

Najwi\u0119cej swoich ludzi, 19, z listy KM\u00dc, do parlamentu wprowadzi\u0142a Partia Koalicyjna, g\u0142\u00f3wnie z teren\u00f3w uprzemys\u0142owionych, miejskich i raczej z p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju. 10 przedstawicieli wprowadzi\u0142 Maaliit, 6 \u2013 Maarahva Erakond, 4 \u2013 EPPE, 2 \u2013 P\u00f5llumeste Kogu. Dwudziestu trzech w sumie postkomunist\u00f3w z partii wiejskich wybrali g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144cy Estonii \u0153rodkowej i po\u00b3udniowej.<\/p>\n

Poparcie wyborc\u00f3w dla Koond-Erakond Maarahva \u00dchendus<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

ponad 50% \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 30% – 40 %\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 poni\u017cej 20%<\/p>\n

40% – 50%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 20% – 30%<\/p>\n

REFORMIERAKOND<\/strong><\/h3>\n

Postkomunistyczni zwolennicy liberalizmu skupieni w Partii Reform uzyskali poparcie ponad 16% wyborc\u00f3w (87 531 g\u0142os\u00f3w). Przede wszystkim g\u0142osowali na nich mieszka\u0144cy stolicy \u2013 w talli\u0144skich okr\u0119gach wyborczych Kallas i sp\u00f3\u0142ka przegrali minimalnie z niekwestionowanym zwyci\u0119zc\u0105 wybor\u00f3w \u2013 koalicj\u0105 KM\u00dc. Ponad 23 proc. elektoratu stolicy mia\u0142o odpowiednie prze\u0142o\u017cenie na wynik og\u00f3lny (talli\u0144czycy oddali ok. 1\/3 wszystkich g\u0142os\u00f3w, kt\u00f3re pad\u0142y w ca\u0142ym kraju). Reformierakond zwyci\u0119\u017cy\u0142a w okr. wyb. nr I (dzielnice Haabersti, P\u00f5hja-Tallinn, Kristiine) i nr II (dzielnice Kesklinn, Lasnam\u00e4e, Pirita). To by\u0142y jedyne dwa wypadki w skali kraju, w kt\u00f3rych pierwszej pozycji nie zaj\u0105\u0142 KM\u00dc. Wybory \u201995 w okr. nr I to popis jednego cz\u0142owieka \u2013 Siima Kallasa. Przewodnicz\u0105cy partii dosta\u0142 10 459 g\u0142os\u00f3w, 7 pozosta\u0142ych kandydat\u00f3w z tej listy, w sumie, 399. W drugim sto\u0142ecznym okr\u0119gu \u015bwietnie wypad\u0142 Uno Mereste \u2013 pose\u0142 od 1992 r., kt\u00f3ry tu\u00e6 przed wyborami opu\u015bci\u0142 szeregi M\u00f5\u00f5dukad. G\u0142osowa\u0142o na niego 10 806 wyborc\u00f3w (przy ok. 12,5 tys., kt\u00f3re pad\u0142o na Reformierakond), i podobnie jak Kallas, uzyska\u0142 isikumandaad. <\/em><\/p>\n

Dobry, ponad 20-procentowy, wynik w okr\u0119gu nr V r\u00f3wnie\u017c by\u0142 zas\u0142ug\u0105 jednego polityka. Andres Lipstok zapracowa\u0142 na \u00be ca\u0142ego dorobku jego partii w trzech rejonach zachodniej Estonii, bij\u0105c na g\u0142ow\u0119 nie tylko koleg\u00f3w z listy, ale wszystkich przeciwnik\u00f3w. Dzi\u0119ki dobrym miejscom na li\u015bcie krajowej mandaty zdobyli tak\u017ce J\u00fcrgen Ligi i Daimar Liiv (przy zaledwie 181 g\u0142osach!).<\/p>\n

S\u0142abiej wypadli libera\u0142owie w rolniczych okr\u0119gach IV, VII i VIII oraz w zrusyfikowanym VI. W tym ostatnim z drugiej pozycji wypchn\u0119\u0142a \u201creformist\u00f3w\u201d Partia Centrum. 10,4% i tak nale\u017cy uzna\u0107 za niez\u0142y rezultat, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 du\u017cy procent g\u0142osuj\u0105cych Rosjan i k\u0142opoty zwi\u0105zane z transformacj\u0105 gospodarcz\u0105. Jednocyfrowy wynik zanotowali postkomuni\u0153ci na wschodzie kraju. W okr\u0119gu VIII (J\u00f5gevamaa, Tartumaa) 9,2% pozwoli\u0142o, przy dominacji agraryst\u00f3w R\u00fc\u00fctela, wej\u0153\u0119 do parlamentu tylko Ignarowi Fjukowi, i to z listy krajowej. Najmniej zwolennik\u00f3w mia\u0142o ugrupowanie Kallasa w okr\u0119gu nr X. Zag\u0142osowa\u0142o tam na nich tylko 6,6% wyborc\u00f3w, a do parlamentu wszed\u0142 tylko, na 11 kandydat\u00f3w Reformierakond, jeden \u2013 Toomas Vilosius.<\/p>\n

Generalnie, taktyka wyborcza \u201creformist\u00f3w\u201d polega\u0142a na wystawianiu w ka\u017cdym okr\u0119gu jakiego\u015b popularnego polityka, kt\u00f3ry \u201cpracowa\u0142\u201d na wynik partii. Najwi\u0119ksze wp\u0142ywy Partia Reform mia\u0142a w du\u017cych miastach i na zachodnim wybrze\u017cu (P\u00e4rnumaa, L\u00e4\u00e4nemaa). Dobry rezultat by\u0142 wynikiem zagospodarowania przez ni\u0105 elektoratu o pogl\u0105dach liberalnych, wolnorynkowych, nie chc\u0105cego w du\u017cym stopniu g\u0142osowa\u0107 na prorynkow\u0105 prawic\u0119. Atutem Reformierakond by\u0142 jej kr\u00f3tki sta\u017c na scenie politycznej i popularno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych jej cz\u0142onk\u00f3w. Unikaj\u0105c dyskusji na temat postkomunizm – antykomunizm, przyci\u0105ga\u0142a tych wyborc\u00f3w, kt\u00f3rzy kwestii politycznego rodowodu nie traktowali jako istotnej.<\/p>\n

KESKERAKOND<\/strong><\/h3>\n

Pozycj\u0119 ugrupowania nr 3 w\u015br\u00f3d postkomunist\u00f3w, a nr 2 na esto\u0144skiej lewicy, zaj\u0119\u0142a Partia Centrum (14,17% – 76 634 g\u0142osy \u2013 16 mandat\u00f3w). Wybory pokaza\u0142y tak\u017ce, \u017ce Keskerakond jest t\u0105 esto\u0144sk\u0105 parti\u0105, kt\u00f3ra cieszy si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d Rosjan. Stad najlepszy wynik \u2013 24 proc., uzyskany w okr. nr VI. Dwunastu kandydat\u00f3w (w tym 2 Rosjan) dosta\u0142o ponad 15 tys. g\u0142os\u00f3w. Z tego sam Savisaar 13 699. By\u0142 to drugi w skali kraju wynik indywidualny, a lider partii zdoby\u0142 isikumandaad<\/em>. O tym, \u017ce to g\u0142osy rosyjskie w du\u017cej mierze wp\u0142yn\u0119\u0142y na dobry wynik Keskerakond, a szczeg\u00f3lnie jej lidera, ciesz\u0105cego si\u0119 w\u015br\u00f3d Rosjan tradycyjnie du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105, \u015bwiadcz\u0105 rezultaty g\u0142osowania w \u201crosyjskiej\u201d cz\u0119\u015bci okr\u0119gu \u2013 Ida-Virumaa. W szczeg\u00f3lnie zrusyfikowanych miastach: Kohtla-J\u00e4rve, Narvie i Sillam\u00e4e, Keskerakond zdobywa\u0142a, odpowiednio, 21,2 proc., 35,2 proc., 34,2 proc. W Narvie zwyci\u0119\u017cy\u0142a, wyprzedzaj\u0105c minimalnie komunist\u00f3w z listy \u00d5iglus, w dw\u00f3ch pozosta\u00b3ych miastach przegra\u0142a tylko z list\u0105 bloku rosyjskiego. W Kohtla-J\u00e4rve i Narvie ponad 90 proc. poparcia dla Partii Centrum to by\u0142y g\u0142osy oddane na Savisaara. Oko\u0142o 15 proc. partia Savisaara zdobywa\u0142a w stolicy (15,2%) i na zachodnim wybrze\u017cu i wyspach (okr. V \u2013 16,5%, okr. XI \u2013 14,9%). W Tallinie mandaty z list okr\u0119gowych zdobyli Siiri Oviir, Liina T\u00f5nisson i Arvo Haug. Pozosta\u0142ych pos\u0142\u00f3w z ramienia Partii Centrum wybrano w okr\u0119gach: pi\u0105tym (1), jedenastym (2), si\u00f3dmym (1), dziewi\u0105tym (2), dziesi\u0105tym (1) i czwartym (1).<\/p>\n

M\u00d5\u00d5DUKAD<\/strong><\/h3>\n

Umiarkowani cieszyli si\u0119 w kraju poparciem 6 proc. Tylko w dw\u00f3ch okr\u0119gach w p\u0142n-zach Estonii (z wyj\u0105tkiem Tallina) zyskali poparcie ponad t\u0119 \u015bredni\u0105. \u015awietny wynik (20.6% – druga pozycja, za KM\u00dc) w rejonach Harju i Rapla to zas\u00b3uga lidera partii. G\u00b3osowanie w tym okr\u017agu na M\u00f5\u00f5dukad oznacza\u00b3o faktycznie oddanie g\u00b3osu na Andresa Taranda. Jednego z najpopularniejszych polityk\u00f3w w kraju, w chwili wybor\u00f3w zreszt\u00b9 premiera Estonii. Na prawie 12,5 tys. g\u0142os\u00f3w oddanych na Umiarkowanych, 11 422 g\u0142osy to zysk Taranda. Premier zarobi\u0142 wi\u0119c dla swojej partii 92% poparcia w tym okr\u0119gu i zdecydowanie wygra\u0142 tutaj wybory. By\u0142 to trzeci indywidualny wynik w kraju, kt\u00f3ry faktycznie zapewni\u0142 socjaldemokratom miejsca w parlamencie.<\/p>\n

Poparcie dla M\u00f5\u00f5dukad<\/strong><\/p>\n

powy\u017cej 20%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5%-10%<\/p>\n

10%-20%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 poni\u017cej 5%<\/p>\n

8,1 proc. poparcia zyska\u0142a lista socjaldemokrat\u00f3w w okr\u0119gu nr V (Saaremaa \u2013 10,5%, L\u00e4\u00e4nemaa \u2013 6,1%, Hiiumaa \u2013 4,9%). Blisko 2\/3 g\u0142os\u00f3w sympatyk\u00f3w partii pad\u0142o na Vambo Kaala, i tylko on spo\u015br\u00f3d 7 \u201cumiarkowanych\u201d wszed\u0142 z tego regionu do parlamentu.<\/p>\n

Najs\u00b3abszy wynik uzyska\u00b3a lista socjaldemokrat\u00f3w w p\u00b3d-wsch cz\u017a\u0153ci kraju. W okr\u017agu X (V\u00f5rumaa, Valgamaa, P\u00f5lvamaa) spektakularn\u0105 kl\u0119sk\u0119 ponios\u0142a Marju Lauristin \u2013 tylko 604 g\u0142osy i dopiero 12 lokata w okr\u0119gu.<\/p>\n

Pozostali pos\u00b3owie M\u00f5\u00f5dukad wchodzili ze sto\u00b3ecznych okr\u017ag\u00f3w nr I i II (Eiki Nestor, Raivo Paavo) oraz ze wschodnich rejon\u00f3w kraju (okr\u017ag VIII \u2013 Liia H\u00e4nni, Tartu \u2013 Mikhel P\u00e4rnoja).<\/p>\n

\u00a0…NIEZGODA RUJNUJE<\/strong><\/h3>\n

Cieszyli si\u0119 postkomuni\u015bci, powod\u00f3w do zadowolenia nie mieli ich przeciwnicy. Do kl\u0119ski przyczyni\u0142a si\u0119 nie tylko zmiana nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych, ale i rozbicie obozu antykomunistycznego na zbyt wiele list wyborczych (zjawisko typowe dla postkomunistycznej Europy). Przyk\u0142ad: gdyby trzy najsilniejsze listy prawicowe po\u0142\u0105czy\u0142y swe si\u0142y w wyborach, osi\u0105gn\u0119\u0142yby drugie miejsce w kraju. \u015arodowiska reprezentowane przez Isamaa\/ERSP, koalicj\u0119 Parem Eesti\/Eesti Kodanik oraz Parempoolsed, w 1992 zdoby\u0142y 37,7% poparcia, trzy lata p\u00f3\u017aniej tylko 16,5. Prawica straci\u0142a ponad 80 tys. wyborc\u00f3w. Nie mo\u017cna zapomina\u0107 tak\u017ce o kilku ma\u0142o znacz\u0105cych ugrupowaniach, takich, jak Metsaerakond czy ERKL, kt\u00f3re w sumie uzyska\u0142y ponad 5,5 proc. (ponad 30 tys. g\u0142os\u00f3w).<\/p>\n

Odp\u0142yw zwolennik\u00f3w antykomunistycznej, niepopulistycznej prawicy mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 kilkoma zjawiskami. Po pierwsze, og\u00f3lnym przesuni\u0119ciem si\u0119 nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych w lewo (wywo\u0142ane niezadowoleniem z rz\u0105d\u00f3w 1992-1995 i populistycznej kampanii lewicy). Po drugie, rozdrobnieniem politycznym prawicy (efekt roz\u0142am\u00f3w w pierwotnym uk\u0142adzie koalicyjnym Isamaa-ERSP i pojawienie si\u0119 szeregu marginalnych, radykalnych partii, odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do rozczarowanego elektoratu prawicy). Po trzecie, zmianami w strukturze elektoratu (pojawienie si\u0119 niema\u0142ej grupy uprawnionych do g\u0142osowania Rosjan \u2013 tego w 1992 r. nie by\u0142o, i nale\u017cy o tym pami\u0119ta\u0107, por\u00f3wnuj\u0105c rezultaty z 1992 i 1995 r.).<\/p>\n

Wyniki trzech list prawicowych (%)<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
 <\/td>\nTallinn<\/td>\nOkr.IV<\/td>\nOkr. V<\/td>\nOkr. VI<\/td>\nOkr. VII<\/td>\nOkr. VIII<\/td>\nOkr. IX<\/td>\nOkr. X<\/td>\nOkr. XI<\/td>\n<\/tr>\n
Isamaa\/ERSP<\/strong><\/td>\n9.1<\/td>\n4.5<\/td>\n5.9<\/td>\n8.5<\/td>\n7.8<\/td>\n5.8<\/td>\n16.3<\/td>\n5.2<\/td>\n5.4<\/td>\n<\/tr>\n
Parempoolsed<\/strong><\/td>\n2.5<\/td>\n3.2<\/td>\n1.9<\/td>\n3.2<\/td>\n2.1<\/td>\n7.8<\/td>\n7.6<\/td>\n17.4<\/td>\n2.8<\/td>\n<\/tr>\n
PE\/EK<\/strong><\/td>\n2.8<\/td>\n2.1<\/td>\n1.9<\/td>\n1.7<\/td>\n6.6<\/td>\n1.8<\/td>\n2.9<\/td>\n7.6<\/td>\n5.8<\/td>\n<\/tr>\n
razem<\/td>\n14.4<\/strong><\/td>\n9.8<\/strong><\/td>\n9.7<\/strong><\/td>\n13.4<\/strong><\/td>\n16.5<\/strong><\/td>\n15.4<\/strong><\/td>\n26.8<\/strong><\/td>\n30.2<\/strong><\/td>\n14<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Najlepiej poradzi\u0142a sobie prawica w tradycjonalistycznym raczej Tartu i rejonach s\u0105siednich (ok. 1\/3 g\u0142os\u00f3w). Najs\u0142abiej w le\u017c\u0105cych na p\u00f3\u0142nocy kraju rejonach Harju i Rapla (poni\u017cej 10 proc.). O ile w przypadku postkomunist\u00f3w dominacja koalicji KMU nie podlega\u0142a dyskusji, o tyle w wypadku antykomunist\u00f3w wp\u0142ywy by\u0142y bardziej wyr\u00f3wnane. \u0141atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w tych okr\u0119gach, gdzie prawica uzyska\u0142a nieco lepsze wyniki, s\u0142abiej, w stosunku do dw\u00f3ch konkurencyjnych list, wypada\u0142a koalicja Isamaa\/ERSP (np. okr\u0119g nr X, gdzie przegra\u0142a z kretesem z Prawicowcami, a nawet z koalicj\u0105 PE\/EK). Potwierdza to, \u017ce wielkie znaczenie dla rezultat\u00f3w wyborczych prawicy, mia\u0142o to, \u017ce w\u0142a\u015bnie ona odpowiada\u0142a w oczach wyborc\u00f3w za rz\u0105dy od 1992 r. (Isamaa i ERSP do ko\u0144ca firmowa\u0142y rz\u0105d, Parempoolsed tak\u017ce, cho\u0107 z pewnym dystansem i odcinaj\u0105c si\u0119 od polityki lat 1992-1994, PE\/EK by\u0142a natomiast w opozycji).<\/p>\n

ISAMAA\/ERSP<\/strong><\/h3>\n

Sojusz \u201cOjczyzny\u201d i ERSP otrzyma\u0142 7,85% poparcia (ponad 40 tys. g\u0142os\u00f3w). Lista najlepiej wypad\u0142a w bastionie prawicy \u2013 uniwersyteckim Tartu. Zdoby\u0142a tam 16,3 proc. i zaj\u0119\u0142a trzecie miejsce (niewiele za KMU i Reformierakond). Przyzwoity wynik zanotowa\u0142a w Tallinie, gdzie \u201czagospodarowa\u0142a\u201d wi\u0119kszo\u015b\u0107 prawicowego elektoratu (wynik \u2013 9,1%). Generalnie lepiej wygl\u0105da\u0142y jej wyniki na wschodzie kraju (wspomniane Tartu, 8,5 proc. w zrusyfikowanym okr\u0119gu VI), ni\u017c w jego zachodniej cz\u0119\u015bci (najgorzej \u2013 4,5 proc., w okr. IV \u2013 Harjumaa, Raplamaa). S\u0142abe wyniki w zachodnich rejonach mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 w pewnym stopniu ich najbardziej monoetnicznym charakterem i nieobecno\u015bci\u0105 wi\u0119kszej liczby Rosjan. Wytr\u0105ca\u0142o to prawicy z r\u0105k or\u0119\u017c antyrosyjsko\u015bci i pozwala\u0142o g\u0142osowa\u0107 bardziej na prawo sytuowanemu elektoratowi np. na postkomunist\u00f3w z Partii Reform, maj\u0105cych prawicowy program gospodarczy.<\/p>\n

Nie przypadkiem w\u0142a\u015bnie w Tartu Isamaa\/ERSP zyska\u0142a jedynego pos\u00b3a wybranego z listy okr\u0119gowej. T\u00f5nis Lukas otrzyma\u0142 3147 g\u0142os\u00f3w i dosta\u0142 nimekirjamandaad<\/em>. Drugi wynik na li\u015bcie koalicji zanotowa\u0142a Lauri Vahtre i tak\u017ce zosta\u0142a pos\u0142em. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce rezultat Lukasa nie by\u0142 wcale najlepszym, je\u015bli chodzi o zdobyte g\u0142osy, wynikiem w\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w Isamaa\/ERSP. W skali kraju lepsi byli: J\u00fcri Luik, Tunne Kelam, Toivo J\u00fcrgenson.<\/p>\n

Z okr\u0119g\u00f3w sto\u0142ecznych antykomuni\u015bci wprowadzili do Riigikogu czterech pos\u0142\u00f3w. Najlepszy rezultat osi\u0105gn\u0119li w dzielnicach Mustam\u00e4e i N\u00f5mme (10,5%), co da\u00b3o 2 mandaty. To zas\u00b3uga g\u00b3\u00f3wnie, zas\u00b3u\u00e6onego w walce z sowieckim systemem, Tunne Kelama. Jego 2327 g\u00b3os\u00f3w (84% wszystkich g\u00b3os\u00f3w dla koalicji w tym okr\u0119gu) da\u0142o mu 5 miejsce. Lider koalicji Mart Laar startowa\u0142 w \u015brodkowej Estonii (J\u00e4rvamaa, Viljandimaa) i dosta\u0142 si\u0119 do parlamentu tylko dzi\u0119ki pierwszemu miejscu na li\u015bcie krajowej. W swoim okr\u0119gu wyborczym by\u0142 dopiero \u00f3smy.<\/p>\n

Poparcie dla Isamaa\/ERSP<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>powy\u017cej 10%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5%-10%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 poni\u017cej 5%<\/p>\n

Najpopularniejszym politykiem prawicowej koalicji w 1995 r. okaza\u0142 si\u0119 J\u00fcri Luik (ale dopiero 22-gi w\u015br\u00f3d wszystkich startuj\u0105cych). Najbardziej przyczyni\u0142 si\u0119 do wyniku jego listy w okr\u0119gu nr VI. Z 4579 g\u0142osami ust\u0105pi\u0142 tylko Savisaarowi i Aare, a pokona\u0142 lidera Rosjan \u2013 Andriejewa (w okr\u0119gu najmocniej zrusyfikowanym!). Mandatu nie uzyska\u0142 jednak jakby na w\u0142asne \u017cyczenie. Swoje nazwisko umie\u015bci\u0142 bowiem dopiero na ostatnim miejscu listy krajowej, a jego ugrupowaniu zabrak\u0142o nieco g\u0142os\u00f3w w tym okr\u0119gu, by m\u00f3g\u0142 wej\u015b\u0107 do parlamentu z listy okr\u0119gowej.<\/p>\n

Wybory pokaza\u0142y gwa\u0142towny spadek popularno\u015bci dw\u00f3ch partii odpowiadaj\u0105cych w najwi\u0119kszej mierze za rz\u0105dy w ostatnich trzech latach. Mimo wystawienia wielu znanych postaci \u017cycia politycznego, \u017cadne miejsce w Riigikogu dla koalicji nie pochodzi\u0142o z wyboru bezpo\u015bredniego, a jedyny mandat zdobyty na poziomie okr\u0119gu przypad\u0142 osobie nie zwi\u0105zanej bynajmniej ze sferami rz\u0105dowymi. W wyborach \u201cpoleg\u0142o\u201d wielu ministr\u00f3w i pos\u0142\u00f3w, a liderzy koalicji znale\u017ali si\u0119 w parlamencie tylko dzi\u0119ki wysokim lokatom na li\u015bcie krajowej.<\/p>\n

PAREMPOOLSED<\/strong><\/h3>\n

Prawicowcy minimalnie przekroczyli liczb\u0119 g\u0142os\u00f3w koniecznych, by w og\u00f3le znale\u017a\u0107 si\u0119 w parlamencie. Dostali w ca\u0142ym kraju 5 proc. poparcia (27 053 g\u0142osy). Tym, bardziej zaskakuje ich \u015bwietny wynik \u2013 17,4% (!) w okr\u0119gu X. Nie do\u0153\u0119, \u00e6e zdeklasowali inne listy prawicy, to jeszcze zostawili w polu pokonanych postkomunist\u00f3w z Reformierakond i Keskerakond, zajmuj\u0105c 2 miejsce (za KM\u00dc). Jak M\u00f5\u00f5dukad w Harjumaa i Raplamaa mieli swojego Taranda (w efekcie 20 proc. przy w sumie 6), tak asem atutowym Parempoolsed w rejonach V\u00f5ru, Valga i P\u00f5lva by\u0142 Kaido Kama. Zyskuj\u0105c 8225 g\u0142os\u00f3w, zapracowa\u0142 na wynik swej partii w ponad 84 proc. Przegra\u0142 w tym okr\u0119gu tylko z bezkonkurencyjnym R\u00fc\u00fctelem. W najwi\u0119kszym w tym regionie mie\u015bcie V\u00f5ru pokona\u0142 nawet lidera KM\u00dc. Nieprzypadkowo Prawicowcy najlepszy rezultat uzyskali w rejonie V\u00f5ru \u2013 30,3% (trzy razy lepiej, ni\u00e6 w dw\u00f3ch pozosta\u0142ych rejonach wchodz\u00b9cych w sk\u00b3ad tego okr\u0119gu wyborczego). Mog\u0142a mie\u0107 na to wp\u0142yw specyfika miejscowego elektoratu prawicowego: bardziej etatystyczne nastawienie ni\u017c np. w Tallinie, czy historia (to esto\u0144ska cz\u0119\u015b\u0107 Setumaa \u2013 obszaru zamieszka\u0142ego przez Set\u00f3w, etnicznej grupy niewiele si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105cej od Esto\u0144czyk\u00f3w. Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 terytorium Set\u00f3w, czyli Petserimaa, le\u017cy po stronie rosyjskiej). Mo\u017cna z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce dzi\u0119ki sukcesowi w tym regionie Prawicowcy znale\u017ali si\u0119 w og\u00f3le w Riigikogu (tylko w trzech innych okr\u0119gach pad\u0142o og\u00f3\u0142em wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w, ni\u017c tutaj \u2013 56 043).<\/p>\n

Ponad 5 proc. g\u0142os\u00f3w Parempoolsed dostali jeszcze w sympatyzuj\u0105cych z prawic\u0105 okr\u0119gach nr IX (miasto Tartu) i VIII (Tartumaa, J\u00f5gevamaa). W obu przypadkach zdecydowa\u0142a popularno\u015b\u0107 dw\u00f3ch znanych polityk\u00f3w. W okr\u0119gu \u00f3smym zdecydowanie najlepiej wypad\u00b3 spo\u0153r\u00f3d o\u0153miu kandydat\u00f3w Parempoolsed \u00dclo Nugis (2490 g\u0142os\u00f3w), ust\u0119puj\u0105c tylko dw\u00f3m kandydatom KM\u00dc. W Tartu prawie 90% wyborc\u00f3w g\u0142osuj\u0105cych na list\u0119 Prawicowc\u00f3w, popar\u0142o Enna Tarto (pi\u0105ty w mie\u015bcie).<\/p>\n

W pozosta\u0142ych okr\u0119gach Parempoolsed wypadli znacznie gorzej, od 3,2% (okr. nr VI) po 1,9% (okr. nr V). Najgorszy wynik zanotowali na wyspie Saaremaa (1,2%). Pozosta\u0142ych dwoje pos\u0142\u00f3w Parempoolsed wybrano w okr\u0119gu VII (Vootele Hansen) i II (Karin Jaani). Zreszt\u0105 w stolicy przegra\u0142y tak znane osoby, jak Mart Nutt, Ain Saarmann czy Indrek Kannik.<\/p>\n

Poparcie dla Parempoolsed<\/strong><\/h4>\n

powy\u017cej 20%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5%-10%<\/p>\n

10%-20%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 poni\u017cej 5%<\/p>\n

NOWA SI\u0141A<\/strong><\/p>\n

Wybory 1995 r. przypomnia\u0142y esto\u0144skim politykom o istnieniu w kraju znacz\u0105cej liczebnie mniejszo\u015bci narodowej, o jej politycznym znaczeniu. Jeszcze w 1989 r. ludno\u015b\u0107 rosyjskoj\u0119zyczna stanowi\u0142a 35,2% spo\u0142eczno\u015bci kraju. W ci\u0105gu pi\u0119ciu lat wyjecha\u0142o z Estonii tylko oko\u0142o 50 tys. Rosjan. W grudniu 1994 nadal stanowili oni jednak 33,2% populacji (500 718), z czego blisko 50 000 posiada\u0142o ju\u017c esto\u0144skie obywatelstwo (a wi\u0119c i prawa wyborcze). Rosyjskoj\u0119zyczna ludno\u015b\u0107 stanowi\u0142a w 1995 r. ok. 6,5% elektoratu. Z tego zag\u0142osowa\u0107 posz\u0142o ok. 70 proc., a na rosyjski blok Meie Kodu on Eestimaa! zag\u0142osowa\u0142o 31 763 osoby (5,87%). Najwi\u0119cej, bo 58,6%, g\u0142os\u00f3w oddanych na MKoE! pad\u0142o w Tallinie. Ponad 15% ca\u0142ego dorobku listy to g\u0142osy wyborc\u00f3w w okr\u0119gu nr VI.<\/p>\n

Poparcie dla „Meie kodu on Eestimaa!”<\/strong><\/p>\n

powy\u017cej 10%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5%-10%\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 poni\u017cej 5%<\/p>\n

Decyduj\u0105ca batalia o obecno\u015b\u0107 reprezentant\u00f3w Rosjan w Riigikogu rozegra\u0142a si\u0119 w stolicy. Kilka miesi\u0119cy przed wyborami w Tallinie mieszka\u0142o 179 000 Rosjan (ponad 40% wszystkich mieszkaj\u0105cych w Estonii). Na listy MKoE! w trzech sto\u0142ecznych okr\u0119gach wyborczych zag\u0142osowa\u0142o w sumie 18 612 os\u00f3b. Da\u0142o to Rosjanom czwarte miejsce, za trzema listami postkomunist\u00f3w.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnie roz\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 to poparcie. Najlepszy wynik MKoE! uzyska\u0142o w centralnym (najliczniejszym) okr\u0119gu nr II \u2013 16.3%. Zdecydowanie najkorzystniej spo\u015br\u00f3d 8 kandydat\u00f3w wypad\u0142 Siergiej Iwanow (4093 g\u0142osy \u2013 5-ty wynik w okr\u0119gu). Jako jedyny z bloku rosyjskiego w kraju wszed\u0142 do Riigikogu z poziomu okr\u0119gu. Mimo, \u017ce drugi za Iwanowem by\u0142 Leonid Michaj\u0142ow (blisko dwa tysi\u0105ce g\u0142os\u00f3w), to drugi mandat z tego okr\u0119gu dosta\u0142 Igor Sedaszew (225 g\u0142os\u00f3w). Dzia\u0142acz sportowy (hokej na lodzie) zawdzi\u0119cza\u0142 to wysokiej, pi\u0105tej, pozycji na li\u015bcie krajowej koalicji. Troch\u0119 mniejsze poparcie zanotowali Rosjanie w dw\u00f3ch pozosta\u0142ych okr\u0119gach stolicy: pierwszym (Haabersti, Kristiine, P\u00f5hja-Tallinn) \u2013 12 proc., trzecim (Mustam\u00e4e, N\u00f5mme) \u2013 9 proc.<\/p>\n

Tradycyjnym bastionem mniejszo\u015bci rosyjskiej jest rejon Ida-Viru (p\u0142n-wsch Estonia), wchodz\u0105cy w sk\u0142ad okr\u0119gu wyborczego nr VI. Jeszcze w 1989 r. prawie 77% miejscowej populacji to byli Rosjanie. Najbardziej zrusyfikowany by\u0142 obszar miedzy Kohtla-J\u00e4rve i graniczn\u0105 Narv\u0105 (w 85-tysiecznej Narvie by\u0142o tylko 2 500 Esto\u0144czyk\u00f3w, a w 20-tysiecznym Sillam\u00e4e \u2013 czterystu). Pod koniec 1994 w sze\u015bciu g\u0142\u00f3wnych miastach Ida-Virumaa (Kivi\u00f5li, Kohtla-J\u00e4rve, Ahtme, J\u00f5hvi, Sillam\u00e4e, Narva) mieszka\u0142o 142 000 Rosjan. Tymczasem rezultat MKoE! nie odzwierciedla\u00b3, mimo, \u017ce wysoki, do ko\u0144ca si\u0142y rosyjskiego \u0153rodowiska. 14% to wynik du\u017co poni\u017cej mo\u017cliwo\u015bci. Mo\u017cna wskaza\u0107 tego kilka przyczyn. Struktura spo\u0142eczna tego regionu (m.in. wysoki stopie\u0144 uprzemys\u0142owienia) powodowa\u0142a, \u017ce, w przeciwie\u0144stwie np. do Tallina czy Tartu, miejscowi Rosjanie w mniejszej skali starali si\u0119, i dostawali, obywatelstwo esto\u0144skie. Ni\u017cszy poziom wykszta\u0142cenia i \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej, gorsza sytuacja materialna i niezadowolenie z reform, poczucie blisko\u015bci Rosji, sprawia\u0142y, \u017ce miejscowym Rosjanom, tworz\u0105cym na dodatek izoluj\u0105ce si\u0119 z organizmu pa\u0144stwa enklawy, trudniej by\u0142o stara\u0107 si\u0119 o obywatelstwo esto\u0144skie, a nawet mog\u0142o nie wydawa\u0107 si\u0119 ono wystarczaj\u0105co atrakcyjn\u0105 perspektyw\u0105. St\u0105d bardzo dobry rezultat komunistycznej listy \u00d5iglus na tym obszarze, odbieraj\u0105cy Rosjanom z MKoE! cz\u017a\u0153\u0119 g\u00b3os\u00f3w tych nie-Esto\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy mogli zag\u0142osowa\u0107. O ile pogrobowcy KPE \u201czagospodarowywali\u201d lewe skrzyd\u0142o potencjalnego elektoratu partii rosyjskich, to tych bardziej sk\u0142onnych zaakceptowa\u0107 istniej\u0105cy stan rzeczy odebrali MKoE! w du\u017cej mierze ludzie Savisaara \u2013 esto\u0144ska Partia Centrum wygra\u0142a wybory w najbardziej zrusyfikowanej cz\u0119\u015bci kraju (25.1%). Je\u015bli dodamy do tego fakt zdobycia przez Rosjan w zachodniej cz\u0119\u015bci okr\u0119gu (maj\u0105cym zdecydowanie esto\u0144skie oblicze rejonie L\u00e4\u00e4ne-Viru) zaledwie 1,1%, i w efekcie 7,8% w ca\u0142ym okr\u0119gu \u2013 to nie dziwi fakt zdobycia przez koalicje rosyjsk\u0105, w tym najbardziej rosyjskim okr\u0119gu, zaledwie jednego mandatu. Wiktor Andriejew otrzyma\u0142 prawie 70 proc. wszystkich oddanych na MKoE! g\u0142os\u00f3w w tym okr\u0119gu. Najwi\u0119ksza popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142 si\u0119 lider E\u00dcRP w Sillam\u00e4e (1\/3 wszystkich oddanych tutaj g\u0142os\u00f3w).<\/p>\n

Drugim, po talli\u0144skim, okr\u0119giem, gdzie Rosjanie wprowadzili swoich pos\u0142\u00f3w, by\u0142 okr\u0119g nr IX \u2013 miasto Tartu, paradoksalnie bastion prawicy. By\u0142o to wynikiem nie tyle dobrego rezultatu Rosjan w tym mie\u015bcie (5,4% i si\u00f3dme miejsce), co faktu, \u017ce startuj\u0105cy tutaj kandydaci MKoE! zajmowali wysokie miejsca na li\u015bcie krajowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

WYNIKI WYBOR\u00d3W 688 punkt\u00f3w wyborczych w ca\u0142ym kraju otwartych by\u0142o w niedziel\u0119 5 marca od godz. 9 rano do 8 wieczorem. Przebieg g\u0142osowania obserwowa\u0142a grupa obserwator\u00f3w ze Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE z Norwegiem Are Naessem na czele. Frekwencja wynios\u0142a w skali ca\u0142ego kraju 68,9% (na 791 957 uprawnionych do g\u0142osowania, do urn uda\u0142o si\u0119 545 770). … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[92],"class_list":["post-227","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-dyplomowe","tag-z-pracy-dyplomowej-na-temat-wyborow-parlamentarnych-w-estonii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}