{"id":172,"date":"2019-05-20T19:19:43","date_gmt":"2019-05-20T17:19:43","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=172"},"modified":"2019-05-20T19:19:43","modified_gmt":"2019-05-20T17:19:43","slug":"panstwo-demokratyczne-wg-l-von-misesa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/panstwo-demokratyczne-wg-l-von-misesa\/","title":{"rendered":"Pa\u0144stwo demokratyczne wg L. von Misesa"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Ludwig von Mises nie skonstruowa\u0142 nigdy jednej sp\u00f3jnej teorii demokracji. Czyni\u0142 natomiast wiele rozwa\u017ca\u0144 na jej temat, dostrzega\u0142 jej zalety i wady. Przedstawia\u0142 r\u00f3\u017cne analizy i opinie, kt\u00f3re zebrane w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 tworzy\u0142y pewien model, czy te\u017c wizj\u0119 demokracji liberalnej. Na podstawie jego dzie\u0142 takich jak m.in. Liberalizm w tradycji klasycznej, czy te\u017c Planowany chaos mo\u017cemy przyjrze\u0107 si\u0119 dok\u0142adnie za\u0142o\u017ceniom Misesa dotycz\u0105cych demokracji.<\/p>\n

W rozwa\u017caniach na temat demokracji wa\u017cne jest aby zastanowi\u0107 si\u0119 nad samym poj\u0119ciem demokracji. W swojej ksi\u0105\u017cce pt. \u201eTeoria demokracji\u201d Sartori poszukuje definicji demokracji. Mo\u017cemy przeczyta\u0107: \u201e[…] musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce a) idea\u0142 demokratyczny nie okre\u015bla demokratycznej rzeczywisto\u015bci i vice versa – prawdziwa demokracja nie jest i nie mo\u017ce by\u0107 to\u017csama z idealn\u0105, b) u \u017ar\u00f3de\u0142 demokracji tkwi\u0105 i j\u0105 kszta\u0142tuj\u0105 interakcje mi\u0119dzy jej idea\u0142ami a jej rzeczywisto\u015bci\u0105: nacisk tego, co by\u0107 powinno, i op\u00f3r tego, co jest. […]. Ludwig von Mises podkre\u015bla, \u017ce demokracja charakteryzuje si\u0119 pokojowym przekazywaniem w\u0142adzy, a liberalizm jest daleki od negowania konieczno\u015bci istnienia machiny pa\u0144stwowej, systemu prawa oraz rz\u0105du.<\/p>\n

Dla libera\u0142a, pa\u0144stwo liberalne i demokracja s\u0105 konieczno\u015bci\u0105, bez jakiej nie mo\u017ce istnie\u0107 w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, a ponadto nie jest mo\u017cliwe zapewnienie pokoju, bez kt\u00f3rego nie mo\u017cna w pe\u0142ni korzysta\u0107 z w\u0142asno\u015bci prywatnej. Mises zauwa\u017ca, \u017ce re\u017cim jakim jest demokracja mo\u017ce generowa\u0107 pewne zagro\u017cenia w postaci r\u00f3\u017cnego rodzaju wypacze\u0144 instytucjonalnych np. nadmiernej biurokratyzacji i rozrostu administracji lub zbyt du\u017cych kompetencji w jakie posiadanie mog\u0105 wej\u015b\u0107 w\u0142adza ustawodawcza czy wykonawcza. Wynika to z tego, \u017ce demokracj\u0119 – tak jak ka\u017cdy inny system – tworz\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 u\u0142omni i pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy.[1]<\/sup><\/a> [2]<\/a><\/sup><\/p>\n

Kiedy\u015b uwa\u017cano, \u017ce idea\u0142 demokracji to ustr\u00f3j w kt\u00f3rym ca\u0142y lud panuje i rz\u0105dzi, i \u017ce ten w\u0142a\u015bnie idea\u0142 zosta\u0142 zrealizowany w greckich miastach pa\u0144stwach. To r\u00f3wnie\u017c by\u0142o pomy\u0142k\u0105. Mises zauwa\u017ca, \u017ce to tylko pseudodemokratyczna doktryna pa\u0144stwa, kt\u00f3ra nigdy nie by\u0142a, nie jest i nie b\u0119dzie mo\u017cliwa. W Grecji tylko cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci: wolni obywatele mieli jakikolwiek udzia\u0142 w rz\u0105dzeniu. Reszta, czyli metojkowie oraz niewolnicy, nie mieli \u017cadnych praw. Podobnie by\u0142o w Szwajcarii, gdzie w kantonach tylko niekt\u00f3re sprawy o charakterze czysto lokalnym by\u0142y rozstrzygane w oparciu o konstytucyjn\u0105 zasad\u0119 demokracji bezpo\u015bredniej.[3]<\/sup><\/a><\/p>\n

Mises podkre\u015bla\u0142, \u017ce demokracja nie jest niczym nieograniczon\u0105 w\u0142adz\u0105 wi\u0119kszo\u015bci. Jej istot\u0105 jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 regularnej, legalnej walki o w\u0142adze, oczywi\u015bcie bez u\u017cywania przemocy. Poddanie si\u0119 w\u0142adzy innych nie jest niczym z\u0142ym. Rz\u0105dzenie i administracja, wprowadzanie w \u017cycie wszelkiego rodzaju przepis\u00f3w wymaga przecie\u017c pracy specjalist\u00f3w. \u201e[…] Sytuacja, w kt\u00f3rej na kilku r\u00f3\u017cnych ludziach spoczywa obowi\u0105zek i odpowiedzialno\u015b\u0107 za zapewnienie bezpiecze\u0144stwa wszystkim innym, nie jest mniej demokratyczna ni\u017c ta zasada gdzie kilku ludzie podejmuje si\u0119 produkcji but\u00f3w dla pozosta\u0142ych ludzi.\u201d[4]<\/sup><\/a> Mises podkre\u015bla, \u017ce nie ma powodu do przeciwstawiania si\u0119 takim regu\u0142om dop\u00f3ki instytucje pa\u0144stwowe, o kt\u00f3rych m\u00f3wimy s\u0105 demokratyczne. Demokracja jest t\u0105 form\u0105 ustroju politycznego, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a dostosowanie rz\u0105du do oczekiwa\u0144 rz\u0105dzonych bez gwa\u0142townych walk, bez wojen domowych rewolucji czy powsta\u0144. Je\u015bli w pa\u0144stwie demokratycznym rz\u0105dy nie s\u0105 sprawowane tak jak chce tego wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli , \u017cadna wojna domowa nie jest tutaj potrzebna, \u017ceby wprowadzi\u0107 do rz\u0105dzenia tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 t\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 zadowoli\u0107. Dzi\u0119ki wyborom parlamentarnym w pa\u0144stwie demokratycznym zmiana rz\u0105du dokonuje si\u0119 g\u0142adko i bez tar\u0107, przemocy i rozlewu krwi.<\/p>\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce definicja demokracji proponowana przez Leszka Balcerowicza jest w tym aspekcie zgodna z teori\u0105 Misesa. W jego uj\u0119ciu demokracja to rozwi\u0105zanie instytucjonalne, kt\u00f3re cechuje si\u0119 regularnymi wyborami, kt\u00f3re s\u0105 wolne, uczciwe i opieraj\u0105 si\u0119 na zasadzie: jedna osoba- jeden g\u0142os. Istnieje wolno\u015b\u0107 wypowiedzi i ka\u017cdy ma prawo do zrzeszania si\u0119.[5]<\/sup><\/a> Opinie podobne do tych g\u0142oszonych przez Misesa mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c odnale\u017a\u0107 u lorda Actona, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce stopie\u0144 bezpiecze\u0144stwa jakim ciesz\u0105 si\u0119 mniejszo\u015bci w danym kraju, jest kluczowym zagadnieniem, kt\u00f3re m\u00f3wi o tym czy ten dany kraj jest tak naprawd\u0119 wolny.<\/p>\n

W dzie\u0142ach Misesa mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 konkretne cechy, jakie musi posiada\u0107 ustr\u00f3j aby by\u0107 demokratycznym. Przede wszystkim jest to na pewno, wspomniany ju\u017c przed chwil\u0105 spok\u00f3j spo\u0142eczny, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nie jest zak\u0142\u00f3cone poczucie bezpiecze\u0144stwa obywateli. Kolejn\u0105 powtarzaj\u0105c\u0105 si\u0119 cech\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 w pismach Misesa to zasada jawno\u015bci \u017cycia publicznego, rz\u0105dy prawa i urz\u0119dy publiczne kt\u00f3re cechuje autonomia. Wa\u017cnym punktem podkre\u015blanym przez filozofia s\u0105 zagro\u017cenia jakie niesie ze sob\u0105 demokracja. Jako \u017ce lud jest sum\u0105 wszystkich pojedynczych obywateli i nie wszyscy s\u0105 jednostkami dobrymi, inteligentnymi i szlachetnymi, demokracja jak ka\u017cdy inny ustr\u00f3j jest nara\u017cona na b\u0142\u0119dy. Tak wi\u0119c gdziekolwiek zatriumfowa\u0142a demokracja, wkr\u00f3tce pojawia\u0142y si\u0119 w opozycji do niej, doktryny antydemokratyczne. Im bardziej zepsuci okazywali si\u0119 ludzie, kt\u00f3rych demokracja postawi\u0142a na szczycie, tym bardziej \u017ce powi\u0119ksza\u0142a si\u0119 liczba wrog\u00f3w demokracji.[6]<\/sup><\/a> Mises jednak podkre\u015bla, \u017ce o wiele wi\u0119ksze zagro\u017cenia i wi\u0119ksze b\u0142\u0119dy tkwi\u0105 w doktrynach antydemokratycznych. Przeciwnicy demokracji popieraj\u0105 prawo mniejszo\u015bci do przej\u0119cia kontroli w pa\u0144stwie si\u0142\u0105 i rz\u0105dzenia wi\u0119kszo\u015bci\u0105. Je\u017celi w ka\u017cdej grupie, kt\u00f3ra wierzy, \u017ce jest w stanie narzuci\u0107 swe rz\u0105dy reszcie, ma by\u0107 przyznane prawo podj\u0119cia takiej pr\u00f3by, to nale\u017cy przygotowa\u0107 si\u0119 na nieprzerwane pasmo wojen domowych. Natomiast jak \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107 po wielu do\u015bwiadczeniach minionych stuleci, spo\u0142ecze\u0144stwo mo\u017ce przetrwa\u0107 jedynie w warunkach trwa\u0142ego pokoju. Gdyby spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142o by\u0107 gotowe na mo\u017cliwo\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ych wojen domowych, walk, i przewrot\u00f3w, trzeba by by\u0142o cofn\u0105\u0107 si\u0119 do czas\u00f3w prymitywnych. Jak podkre\u015bla Mises: czas\u00f3w gdzie istnia\u0142 taki podzia\u0142 pracy gdzie, ka\u017cda wioska i ka\u017cda prowincja by\u0142y autarkiczne. Sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 to dramatycznym spadkiem wydajno\u015bci pracy, a ziemia by\u0142aby w stanie wy\u017cywi\u0107 tylko u\u0142amek ludno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 \u017cywi dzi\u015b. Widzimy wi\u0119c, \u017ce idea\u0142y antydemokratyczne powoduj\u0105, \u017ce zacz\u0119to d\u0105\u017cy\u0107 do takiego rodzaju porz\u0105dku ekonomicznego, jaki znany by\u0142 wiekom \u015brednim i w staro\u017cytno\u015bci. W tamtych czasach ka\u017cde miasto, wie\u015b a nawet indywidualne domostwo by\u0142o nastawione na obron\u0119 przed innymi, a o zaopatrzenie w potrzebne artyku\u0142y dbano r\u00f3wnie\u017c indywidualnie, niezale\u017cnie od reszty. Nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce w demokracji r\u00f3wnie\u017c powinno by\u0107 tak, \u017ceby rz\u0105dzili najlepsi. Jednak tutaj dzia\u0142a to na zasadzie, \u017ce dana grupa czy osoba powinna dowodzi\u0107 swej \u201ezdatno\u015bci\u201d do rz\u0105dzenia poprzez umiej\u0119tno\u015b\u0107 przekonania innych wsp\u00f3\u0142obywateli o swych kwalifikacjach, tak aby dane stanowisko zosta\u0142o jej powierzone dobrowolnie. A ktokolwiek nie jest w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 w\u0142adzy i przyw\u00f3dztwa dzi\u0119ki sile swych argument\u00f3w, nie powinien narzeka\u0107 na to, \u017ce wsp\u00f3\u0142obywatele wol\u0105 innych od niego.<\/p>\n

Historia ju\u017c nie raz pokaza\u0142a, \u017ce nawet najbardziej bezwzgl\u0119dna polityka represji nie wystarcza do tego, by rz\u0105d [7]<\/sup><\/a> utrzyma\u0142 si\u0119 przy w\u0142adzy. Jako przyk\u0142ad, Mises przytacza histori\u0119 Rosji. Gdy bolszewicy przej\u0119li w\u0142adz\u0119 w pa\u0144stwie, byli tylko nieliczn\u0105 mniejszo\u015bci\u0105, a ich program znajdowa\u0142 bardzo niskie poparcie w\u015br\u00f3d innych obywateli. Ch\u0142opstwo, kt\u00f3ro stanowi\u0142o przewa\u017caj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 narodu rosyjskiego, nie mia\u0142o nic wsp\u00f3lnego z bolszewick\u0105 polityk\u0105 kolektywizacji rolnictwa. To, czego chcia\u0142o ch\u0142opstwo, dotyczy\u0142o podzia\u0142u ziemi pomi\u0119dzy \u201eziemsk\u0105 biedot\u0119\u201d.[8]<\/sup><\/a> Aby tylko utrzyma\u0107 si\u0119 przy w\u0142adzy, i Lenin i Trocki nie tylko zaakceptowali reform\u0119 agrarn\u0105[9]<\/sup><\/a>, ale uczynili j\u0105 r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 swojego programu, kt\u00f3r\u0105 podj\u0119li si\u0119 realizowa\u0107, po to aby odeprze\u0107 wszystkie ataki,- zar\u00f3wno wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne. Tylko w taki spos\u00f3b bolszewicy mogli zdoby\u0107 zaufanie szerokich mas ludu rosyjskiego. Odk\u0105d obrali tak\u0105 polityk\u0119 podzia\u0142u ziemi, ich rz\u0105dy nie by\u0142y ju\u017c sprawowane wbrew woli wielkich mas ludowych, lecz za ich zgod\u0105 i poparciem. Wniosek z tego jest taki, \u017ce tylko grupa kt\u00f3ra mo\u017ce liczy\u0107 na poparcie rz\u0105dzonych, zdolna jest ustanowi\u0107 trwa\u0142y re\u017cim. W d\u0142u\u017cej perspektywie czasowej jest po prostu niemo\u017cliwe poddanie ludzi wbrew ich woli rz\u0105dom re\u017cimu, kt\u00f3ry oni odrzucaj\u0105. Zawsze kiedy dany re\u017cim jest narzucany si\u0142\u0105, \u017ale sko\u0144czy, a walki wyrz\u0105dz\u0105 wi\u0119ksz\u0105 krzywd\u0119, ni\u017c m\u00f3g\u0142by wyrz\u0105dzi\u0107 jakikolwiek rz\u0105d maj\u0105cy oparcie w rz\u0105dz\u0105cych.[10]<\/sup><\/a> Przedstawione powy\u017cej twierdzenia filozofa mo\u017cna podsumowa\u0107 w bardzo prosty spos\u00f3b:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 nie mo\u017cna ludzi uszcz\u0119\u015bliwi\u0107 wbrew ich woli.<\/p>\n

\n

[1]<\/a>\u00a0\u00a0 G. Sartori, Teoria demokracji, t\u0142um. P. Amsterdamski, D. Grinberg, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, s. 22.<\/p>\n

[2]<\/strong><\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 L. von Mises, Liberalizm w tradycji klasycznej, t\u0142um. S. Czarnik, wyd. Arcana, Krak\u00f3w 2004, s.61<\/p>\n

[3]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 tam\u017ce, s. 63<\/p>\n

[4]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 tam\u017ce, s. 63<\/p>\n

[5]<\/strong><\/sup><\/a>\u00a0 L. Balcerowicz, Socjalizm, kapitalizm, transformacja. Szkice z prze\u0142omu epok, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1997, s. 148<\/p>\n

[6]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 L. von Mises, Liberalizm…, opr. cyt., s. 66<\/p>\n

[7]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 L. von Mises, Liberalizm w opr. cyt., s. 68<\/p>\n

[8]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 tam\u017ce, s .69<\/p>\n

[9]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 W 1910 Duma zatwierdzi\u0142a reform\u0119 agrarn\u0105, kt\u00f3ra zezwala\u0142a na wyst\u0119powanie ch\u0142op\u00f3w ze wsp\u00f3lnoty gminnej wraz z nadzia\u0142em ziemi. Na jej podstawie zamo\u017cni ch\u0142opi \u2014 ostoja rz\u0105du \u2014 uzyskali mo\u017cno\u015b\u0107 kupowania ziemi.<\/p>\n

[10]<\/sup><\/a> L. von Mises, Liberalizm w…, opr. cyt., s. 70<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludwig von Mises nie skonstruowa\u0142 nigdy jednej sp\u00f3jnej teorii demokracji. Czyni\u0142 natomiast wiele rozwa\u017ca\u0144 na jej temat, dostrzega\u0142 jej zalety i wady. Przedstawia\u0142 r\u00f3\u017cne analizy i opinie, kt\u00f3re zebrane w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 tworzy\u0142y pewien model, czy te\u017c wizj\u0119 demokracji liberalnej. Na podstawie jego dzie\u0142 takich jak m.in. Liberalizm w tradycji klasycznej, czy te\u017c Planowany chaos … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[34,93],"class_list":["post-172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-magisterskie-2","tag-panstwo-demokratyczne-wg-l-von-misesa","tag-z-pracy-mgr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=172"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/172\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}