{"id":169,"date":"2019-03-01T11:40:39","date_gmt":"2019-03-01T10:40:39","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=169"},"modified":"2019-03-01T11:40:39","modified_gmt":"2019-03-01T10:40:39","slug":"ewolucja-doktryny-liberalizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/ewolucja-doktryny-liberalizmu\/","title":{"rendered":"Ewolucja doktryny liberalizmu"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Nazwa \u201eliberalizm\u201d uzyska\u0142a w pe\u0142ni polityczny sens w deklaracji Napoleona Bonaparte z 1799 roku. Bonaparte twierdzi\u0142, \u017ce \u201eidee konserwatywne, opieku\u0144cze, liberalne odzyska\u0142y swoje prawa\u201d[1]<\/sup><\/a>. W politycznych intencjach wolno\u015bciowych, j\u0119zykiem liberalizmu przem\u00f3wili po raz pierwszy w 1812 roku hiszpa\u0144scy parlamentarzy\u015bci w Kortezach. Nazywali siebie \u201eliberales\u201d. Domagali si\u0119 oni ustanowienia \u015bwieckiej konstytucji i zagwarantowania wolno\u015bci prasy. I pomimo tego, \u017ce w tamtym okresie w Kortezach zwyci\u0119\u017cyli zwolennicy absolutyzmu kr\u00f3lewskiego, to nazwa \u201eliberales\u201d[2]<\/sup><\/a> utrwala\u0142a swoje miejsce w my\u015bli i praktyce politycznej.<\/p>\n

Liberalizm jako samodzielna doktryna polityczna, rozwija\u0142 si\u0119 od schy\u0142ku XVII wieku. Arystokracja, mieszcza\u0144stwo, bur\u017cuazja, za pomoc\u0105 ideologii liberalizmu pragn\u0119\u0142y z jednej strony przeciwstawi\u0107 si\u0119 feudalizmowi, z drugiej strony wyrazi\u0107 swoje pragnienia i aspiracje. To, \u017ce rozw\u00f3j liberalizmu rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki nowej ekonomice- zwanej kapitalizmem, mo\u017cemy us\u0142ysze\u0107 g\u0142\u00f3wnie od socjalist\u00f3w i komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy istnienie w\u0142asno\u015bci prywatnej uwa\u017caj\u0105 za g\u0142\u00f3wn\u0105 cech\u0119 liberalizmu.<\/p>\n

Liberalizm ma jednak wiele innych \u017ar\u00f3de\u0142. Mo\u017cna tu wymieni\u0107 rozw\u00f3j idei europejskiego konstytucjonalizmu. Deklaracja Niepodleg\u0142o\u015bci z 1776 roku, czy francuska Deklaracja Praw Cz\u0142owieka i Obywatela z 1789 roku, niew\u0105tpliwie potwierdza\u0142y regu\u0142y, kt\u00f3rymi rz\u0105dzi si\u0119 liberalizm, czyli: uprawnienia i wolno\u015bci jednostki, rozdzia\u0142 sfery publicznej od sfery prywatnej, umowa spo\u0142eczna, ograniczony i zr\u00f3wnowa\u017cony rz\u0105d czy suwerenno\u015b\u0107 ludu i narodu.<\/p>\n

Krajem, kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia nale\u017cy uzna\u0107 za ojczyzn\u0119 liberalizmu, jest Wielka Brytania. Wzory koncepcji ustrojowych z Wielkiej Brytanii zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozprzestrzenia\u0107 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Najpierw przej\u0119\u0142a je Francja, a nast\u0119pnie Stany Zjednoczone Ameryki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym doktryna uzyska\u0142a popularno\u015b\u0107 i znaczenie og\u00f3lno\u015bwiatowe. By\u0142y te\u017c oczywi\u015bcie kraje, w kt\u00f3rych liberalizm nie znajdowa\u0142 warunk\u00f3w dla rozwoju. Mam tu na my\u015bli Niemcy, W\u0142ochy, czy Rosj\u0119 gdzie my\u015bl liberalna by\u0142a s\u0142aba i nieoryginalna. To samo dotyczy\u0142o Polski. Nier\u00f3wnomierno\u015b\u0107 rozwoju my\u015bli liberalnej pozostawa\u0142a w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku z histori\u0105 poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w. St\u0105d rozpowszechnienie liberalizmu w krajach anglosaskich, a s\u0142abo\u015b\u0107 w Europie wschodniej, po\u0142udniowo-wschodniej i po\u0142udniowej. Tym w\u0142a\u015bnie mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 op\u00f3\u017anienie w jego rozwoju we Francji, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wraz ze wzrostem si\u0142y bur\u017cuazji w II po\u0142owie XIX wieku, ideologia liberalna zatriumfowa\u0142a.[3]<\/sup><\/a> [4]<\/a><\/sup> W Azji i Afryce my\u015bl liberalna pojawi\u0142a w zasadzie dopiero w XX wieku po tzw. procesach amerykanizacji i europeizacji.[5]<\/sup><\/a><\/p>\n

Wiemy dzisiaj, \u017ce liberalizm rozwija\u0142 si\u0119 w dw\u00f3ch dominuj\u0105cych nurtach: liberalizmu ekonomicznego i liberalizmu politycznego. Obydwa te nurty nawzajem uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 i przenikaj\u0105.<\/p>\n

Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa okresy w rozwoju liberalizmu. Pierwszy, wczesny okres rozwoju my\u015bli liberalnej, trwa\u0142 od po\u0142owy wieku siedemnastego do pocz\u0105tk\u00f3w dziewi\u0119tnastego. Ten okres jest nazywany inaczej liberalizmem klasycznym albo inaczej wigowskim. Za prekursora i jednego z najwybitniejszych przedstawicieli tej my\u015bli w jej pierwszym okresie uchodzi Anglik – John Locke. Natomiast klasykiem ekonomii liberalnej sta\u0142 si\u0119 Adam Smith, \u017cyj\u0105cy w nast\u0119pnym stuleciu. W tym okresie liberalizm reprezentowa\u0142 post\u0119powe, a nawet rewolucyjne ruchy polityczne. Stworzy\u0142 idea\u0142y, kt\u00f3re uruchomi\u0142y d\u0105\u017cenia ludzko\u015bci do zasadniczych zmian. We Francji Monteskiusz spopularyzowa\u0142 koncepcj\u0119 Johna Locke\u2019a. Libera\u0142ami byli te\u017c tw\u00f3rcy konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n

Liberalizm mia\u0142 wtedy posta\u0107 walki o religijn\u0105 wolno\u015b\u0107 oraz zasady konstytucyjne, jak r\u00f3wnie\u017c wszelkie uprawnienia jednostki. Najwi\u0119ksze poparcie uzyska\u0142 liberalizm w USA i w Wielkiej Brytanii. Inaczej by\u0142o w Europie. Dla przyk\u0142adu, ani w Niemczech ani w Rosji liberalizm nie zyska\u0142 poparcia, natomiast we W\u0142oszech dopiero po zjednoczeniu pa\u0144stwa.<\/p>\n

Liberalizm pierwszego okresu bywa s\u0142usznie okre\u015blany mianem liberalizmu arystokratycznego. Jest tak przede wszystkim z tej przyczyny, \u017ce wyra\u017ca\u0142 on interesy nie ca\u0142ej klasy mieszcza\u0144skiej, ale tylko jej g\u00f3rnych, najbogatszych warstw, sprzymierzaj\u0105cych si\u0119 ch\u0119tnie z cz\u0119\u015bci\u0105 arystokracji. Na przyk\u0142ad idea\u0142y Monteskiusza to wed\u0142ug okre\u015blenia K. Grzybowskiego, sojusz arystokracji i bur\u017cuazji, to kompromis feudalno- mieszcza\u0144ski. Okre\u015blenie \u201eliberalizm arystokratyczny\u201d idealnie oddaje sens \u00f3wczesnej my\u015bli liberalnej. Zak\u0142adano panowanie nowej arystokracji maj\u0105tku. Nowy ustr\u00f3j, promowany przez libera\u0142\u00f3w tego okresu by\u0142 najostrzej przeciwstawiany demokracji. Jest to dow\u00f3d na to \u017ce wolno\u015bciowe postulaty libera\u0142\u00f3w z okresu pierwszych dw\u00f3ch stuleci nie by\u0142y kierowane do wszystkich. Nawet gdy pisano o prawach ludu, miano na my\u015bli tylko tych posiadaj\u0105cych. Masy pozbawione w\u0142asno\u015bci, kt\u00f3re pracowa\u0142y i by\u0142y wyzyskiwane, nie by\u0142y uwa\u017cane za ludzi, kt\u00f3rym przys\u0142uguj\u0105 prawa obywatelskie i polityczne. W tamtych czasach aby by\u0107 uznanym za cz\u0142owieka i woln\u0105 jednostk\u0119 nale\u017ca\u0142o spe\u0142ni\u0107 najpierw okre\u015blone warunki. Przede wszystkim nale\u017ca\u0142o by\u0107 jednostk\u0105 my\u015bl\u0105c\u0105 i post\u0119puj\u0105c\u0105 racjonalnie, a zatem nale\u017ca\u0142o posiada\u0107 wykszta\u0142cenie i maj\u0105tek. Z takim nurtem w my\u015bli, kt\u00f3ry cnoty ludzkie wi\u0105\u017ce z wykszta\u0142ceniem a obywatelstwo uzale\u017cnia od posiadania \u201ewolnego czasu\u201d od pracy fizycznej, mo\u017cemy si\u0119 spotka\u0107 ju\u017c od czas\u00f3w Arystotelesa w rozmaitych doktrynach politycznych.<\/p>\n

\n

[1]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 R. Tokarczyk, Wsp\u00f3\u0142czesne doktryny polityczne, PWN, Zakamycze 2003, s.61<\/p>\n

[2]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 Po 1820 roku nazwa liberales, kr\u0105\u017cy\u0142a po Europie w charakterze zagro\u017cenia dla feudalizmu i monarchizmu.<\/p>\n

[3]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 R. Tokarczyk, Wsp\u00f3\u0142czesne …, opr. cyt., s.64<\/p>\n

[4]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 B. Sobolewska, M. Sobolewski, My\u015bl…, opr. cyt., s.21<\/p>\n

[5]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 R. Tokarczyk, Wsp\u00f3\u0142czesne …, opr. cyt.,, s. 65<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nazwa \u201eliberalizm\u201d uzyska\u0142a w pe\u0142ni polityczny sens w deklaracji Napoleona Bonaparte z 1799 roku. Bonaparte twierdzi\u0142, \u017ce \u201eidee konserwatywne, opieku\u0144cze, liberalne odzyska\u0142y swoje prawa\u201d[1]. W politycznych intencjach wolno\u015bciowych, j\u0119zykiem liberalizmu przem\u00f3wili po raz pierwszy w 1812 roku hiszpa\u0144scy parlamentarzy\u015bci w Kortezach. Nazywali siebie \u201eliberales\u201d. Domagali si\u0119 oni ustanowienia \u015bwieckiej konstytucji i zagwarantowania wolno\u015bci prasy. I … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[15],"class_list":["post-169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-magisterskie-2","tag-ewolucja-doktryny-liberalizmu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=169"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}