{"id":166,"date":"2019-01-07T16:19:39","date_gmt":"2019-01-07T15:19:39","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=166"},"modified":"2019-01-07T16:19:39","modified_gmt":"2019-01-07T15:19:39","slug":"szkola-austriacka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/szkola-austriacka\/","title":{"rendered":"Szko\u0142a austriacka"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Nazwa \u201eszko\u0142a austriacka\u201d, jednego z nurt\u00f3w neoliberalizmu ameryka\u0144skiego, zawdzi\u0119cza swoje pochodzenie austriackiemu rodowodowi czo\u0142owych jej przedstawicieli, kt\u00f3rzy przej\u015bciowo lub na sta\u0142e osiedlili si\u0119 w Stanach Zjednoczonych. Pocz\u0105tki szko\u0142y wywodz\u0105 si\u0119 z teorii warto\u015bci Carla Mengera opartej na tzw. marginalnej u\u017cyteczno\u015bci d\u00f3br[1]<\/sup><\/a> [2]<\/a><\/sup>. Historia Szko\u0142y Austriackiej rozpoczyna si\u0119 w pi\u0119tnastym wieku, gdy na\u015bladowcy \u015awi\u0119tego Tomasza z Akwinu, pisali i nauczali na Uniwersytecie w Salamance (w Hiszpanii) poszukuj\u0105c wyja\u015bnienia pe\u0142nego zakresu ludzkiego dzia\u0142ania i organizacji spo\u0142ecznej. Ci p\u00f3\u017ani scholastycy obserwowali istnienie praw ekonomicznych, niepodwa\u017calnych si\u0142 przyczyny i skutku, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y w du\u017cym stopniu tak jak inne prawa naturalne. Jako moralni teologowie namawiali rz\u0105dy do przestrzegania etycznych obostrze\u0144 przeciw kradzie\u017cy i morderstwu. Spe\u0142niali tak\u017ce zasady Ludwiga von Misesa: podstawowym zadaniem ekonomisty jest m\u00f3wi\u0107 rz\u0105dom o tym, czego im nie wolno . Zas\u0142uga przekszta\u0142cenia ekonomicznej szko\u0142y austriackiej w szko\u0142\u0119 my\u015bli politycznej przypisywana jest Heykowi, ale na gruncie ameryka\u0144skim utrwali\u0142 j \u0105 osiad\u0142y tam na sta\u0142e Ludwig von Mises. Austriak z urodzenia, wie\u0144czy\u0142 karier\u0119 naukow\u0105 na Uniwersytecie Nowy Jork, gdzie wykszta\u0142ci\u0142 kilka pokole\u0144 neolibera\u0142\u00f3w, m. in. dzie\u0142ami: Ekonomia krajowa (1940), Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ludzka (1949).<\/p>\n

Mises urodzi\u0142 si\u0119 w 1881 roku, w austro – w\u0119gierskim Lwowie, jako syn wzi\u0119tego in\u017cyniera. W wieku 19 lat podj\u0105\u0142 studia na Uniwersytecie Wiede\u0144skim, uzyskuj\u0105c doktorat jako 27 – latek. W przyjaznej atmosferze intelektualnej Uniwersytetu Wiede\u0144skiego, m\u0142ody Mises studiowa\u0142 w duchu za\u0142o\u017cyciela Szko\u0142y Austriackiej, Carla Mengera. Bra\u0142 udzia\u0142 w seminarium giganta Szko\u0142y, Eugena von Bohm – Bawerka, kt\u00f3ry opr\u00f3cz nauczania by\u0142 ministrem finans\u00f3w w Austro – W\u0119grzech i wprowadza\u0142 w \u017cycie idee Szko\u0142y, bilansuj\u0105c bud\u017cet i ustanawiaj\u0105c standard z\u0142ota. Po otrzymaniu doktoratu, Mises przyst\u0105pi\u0142 do prac nad The Theory of Money and Credit (1912), swojej pierwszej d\u0142u\u017cszej pracy. Publikacja The Theory of Money and Credit przysporzy\u0142a 31 – letniemu Misesowi szerokiej na ca\u0142\u0105 Europ\u0119 renomy. Pierwsza Wojna \u015awiatowa przynios\u0142a za sob\u0105 atmosfer\u0119 intelektualn\u0105 du\u017co mniej produktywn\u0105 dla cz\u0142owieka takiego, jak Mises. Wojna po\u0142o\u017cy\u0142a kres parytetowi z\u0142ota, umocni\u0142a banki centralne i zako\u0144czy\u0142a wiek wolnych rynk\u00f3w[3]<\/sup><\/a> [4]<\/a><\/sup>. Postrzegany przez pryzmat zwolennika pogl\u0105d\u00f3w niemodnych i przestarza\u0142ych, nigdy nie otrzyma\u0142 nale\u017cnych mu nagr\u00f3d akademickich. Po\u015br\u00f3d swych innych obowi\u0105zk\u00f3w opracowywa\u0142 analizy ekonomiczne proponowanych dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du, a tak\u017ce uda\u0142o mu si\u0119 we wczesnych latach 20 ubieg\u0142ego wieku niemal w\u0142asnor\u0119cznie uchroni\u0107 Austri\u0119 przed p\u00f3j\u015bciem w \u015blady niemieckiej hiperinflacji. Za\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Austriacki Instytut Badania Cykl\u00f3w Koniunkturalnych (Austrian Institute for Business Cycle Research) i zatrudni\u0142 F. A. Hayeka jako pierwszego dyrektora Instytutu, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 laureatem Nagrody Nobla za prac\u0119 na temat misesowskiej teorii cykli handlowych[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Ludwig von Mises to bez w\u0105tpienia jeden z najbardziej znacz\u0105cych ekonomist\u00f3w swojej generacji. Mimo niezwykle d\u0142ugiej dzia\u0142alno\u015bci naukowej, pozosta\u0142 – i to nie tylko na obszarze niemieckoj\u0119zycznym, lecz tak\u017ce w ostatniej tercji swego \u017cycia, kiedy przyci\u0105gn\u0105\u0142 do siebie wi\u0119ksze grono uczni\u00f3w – outsiderem w \u015bwiecie akademickim. Wcze\u015bniej jego najsilniejszy bezpo\u015bredni wp\u0142yw ogranicza\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do prywatnego seminarium wiede\u0144skiego, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie, zanim do niego trafili, najcz\u0119\u015bciej uko\u0144czyli ju\u017c swoje pierwsze fakultety. (…) O ile pod wzgl\u0119dem wiedzy fachowej Ludwig von Mises przewy\u017csza\u0142 umiej\u0119tno\u015bciami wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych kierownik\u00f3w katedr, nigdy nie by\u0142 prawdziwym profesorem akademickim. Gdy w historii my\u015bli, w zakresie nauk spo\u0142ecznych, szukam podobnych mu jednostek, nie znajduj \u0119 ich ani w \u015brodowisku profesorskim, ani akademickim, ani nawet u boku Adama Smitha. Misesa nale\u017cy raczej por\u00f3wnywa\u0107 z my\u015blicielami takimi jak Wolter czy Monteskiusz, Tocqueville i John Stuart Mill[6]<\/sup><\/a> [7]<\/a> [8]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

Nie usatysfakcjonowany prac\u0105 w obszarze ekonomii, historii i socjologii, Mises zaj\u0105\u0142 si\u0119 tak\u017ce rekonstrukcj\u0105 metodologii, podstawy ekonomii. Ekonomia w coraz wi\u0119kszym stopniu poddawa\u0142a si\u0119 naporowi instytucjonalizmu, kt\u00f3ry zaprzecza ekonomii, i pozytywizmu, nie czyni\u0105cemu rozr\u00f3\u017cnie\u0144 mi\u0119dzy naukami spo\u0142ecznymi a przyrodniczymi. Odpowiedzi\u0105 Misesa by\u0142a \u201eprakseologia,\u201d nauka o ludzkim dzia\u0142aniu, widz\u0105ca ka\u017cdy indywidualny podmiot ekonomiczny jako jednostk\u0119 posiadaj\u0105c\u0105 swoje w\u0142asne cele i pobudki. Jego g\u0142\u00f3wnymi pracami by\u0142y Epistemological Problems of Economics, oraz p\u00f3\u017aniejsze Ultimate Foundations of Economic Science. Pomimo wcze\u015bniejszego oporu, ju\u017c podczas lat 20 – tych Mises dostrzeg\u0142 wzrost zainteresowania jego pomys\u0142ami w Europie, b\u0119d\u0105c przy tym jednym z nielicznych, kt\u00f3rzy przewidzieli Wielki Kryzys. We wczesnych latach 30 – tych wielu znacz\u0105cych ekonomist\u00f3w sta\u0142o si\u0119 misesistami, ale po tym, jak Og\u00f3lna Teoria (General Theory) Johna Maynarda Keynesa przetoczy\u0142a si\u0119 przez \u015bwiat akademicki, wielu jego na\u015bladowc\u00f3w przesz\u0142o na stron\u0119 keynesizmu. Nieugi\u0119ty, wygnany do Genewy przez Narodowych Socjalist\u00f3w, Mises napisa\u0142 swoj\u0105 monumentaln\u0105 Nationalokonomie, opublikowan\u0105 w 1940 roku, lecz zapomnian\u0105 podczas burzy Drugiej Wojny \u015awiatowej. Dzie\u0142o to zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej rozszerzone i przet\u0142umaczone na j\u0119zyk angielski, jako dziewi\u0119ciusetstronicowe HumanAction , ukoronowanie jego osi\u0105gni\u0119\u0107 .<\/p>\n

Wybitny ucze\u0144 Misesa, Murray Rothbard, pisze o swojej pierwszej lekturze Human Action: \u201eOto mia\u0142em przed sob\u0105 system my\u015bli ekonomicznej, o kt\u00f3rym niekt\u00f3rzy z nas marzyli, ale nie wierzyli, \u017ce kiedykolwiek powstanie: nauk\u0119 ekonomii, ca\u0142o\u015bciow\u0105 i racjonaln\u0105 ekonomi\u0119, kt\u00f3ra powinna od dawna istnie\u0107, ale do tej pory nie istnia\u0142a\u201d (The Essential von Mises)[9]<\/strong><\/sup><\/a>. Tym, co wyr\u00f3\u017cnia\u0142o szko\u0142\u0119 austriack\u0105 spo\u015br\u00f3d innych kierunk\u00f3w ekonomii i co przysporzy\u0142o jej s\u0142awy na wieki, by\u0142 fakt, i\u017c jest ona nauk\u0105 o gospodarczym dzia\u0142aniu, nie za\u015b nauk\u0105 o gospodarczej r\u00f3wnowadze, czyli niedzia\u0142aniu. Szko\u0142a austriacka r\u00f3wnie\u017c pos\u0142uguje si\u0119 poj\u0119ciami stanu spoczynku i stanu r\u00f3wnowagi, bez kt\u00f3rych my\u015blenie ekonomiczne nie mo\u017ce si\u0119 oby\u0107, jest jednak ca\u0142kowicie przekonana o instrumentalnym charakterze tych oraz wszystkich poj\u0119\u0107[10]<\/sup><\/a> – twierdzi\u0142 Ludwig von Mises. Si\u0142a argument\u00f3w Misesa przeciwko socjalizmowi, a w\u0142a\u015bciwie przede wszystkim w obronie kapitalizmu, bra\u0142a si\u0119 z jego nowego, oryginalnego, gruntownie przemy\u015blanego systemu ekonomicznego. System ten nawi\u0105zywa\u0142 \u015bci\u015ble do tradycji klasycznej, a przede wszystkim do wcze\u015bniejszych przedstawicieli szko\u0142y austriackiej Karla Mengera i Eugena Bohm – Bawerka, ale przezwyci\u0119\u017ca\u0142 s\u0142abo\u015bci poprzednik\u00f3w i stanowi\u0142 now\u0105 sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Podstawowe kategorie w systemie Misesa to ludzkie dzia\u0142anie i czas. To one decyduj\u0105 o dynamice gospodarki i jej wymiarze humanistycznym[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie w Genewie Mises przekroczy\u0142 kolejny etap swojego \u017cycia: o\u017ceni\u0142 si\u0119 z pi\u0119kn\u0105 Margit Sereny (do \u015bmierci w 1993 roku przewodnicz\u0105c\u0105 Instytutu Misesa) ostrzegaj\u0105c j\u0105 przed \u015blubem, \u017ce chocia\u017c tak du\u017co b\u0119dzie pisa\u0142 o pieni\u0105dzach, nigdy nie b\u0119dzie posiada\u0107 wi\u0119kszej ich ilo\u015bci. W 1940 udali si\u0119 na emigracj\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W czasie wyj\u0105tkowego rozrostu rz\u0105du federalnego w Stanach Zjednoczonych, w 1944 ostrzeg\u0142 przed etatyzmem ekonomii mieszanej, w swojej pot\u0119\u017cnej pracy, Biurokracji. W czasie, kiedy ka\u017cdy komunistyczny lub socjaldemokratyczny europejski wygnaniec otrzymywa\u0142 wysokie stanowisko akademickie w Stanach Zjednoczonych, Misesowi odm\u00f3wiono zatrudnienia. Jednak z pomoc\u0105 Henry\u2019ego Hazlitta i Laurence\u2019a Fertiga, Misesowi uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 stanowisko profesora wizytuj\u0105cego (visitingprofessorship) w Wy\u017cszej Szkole Biznesu (Graduate School of Business) na Uniwersytecie Nowojorskim (New York University). Kiedy w 1969 roku, maj\u0105c 87 lat, odszed\u0142 na emerytur\u0119, by\u0142 najstarszym aktywnym profesorem w Stanach Zjednoczonych. M\u00f3g\u0142 spojrze\u0107 w przesz\u0142o\u015b\u0107, na \u017cycie pe\u0142ne nauczania i pisania – 25 ksi\u0105\u017cek i ponad 250 artyku\u0142\u00f3w naukowych – osi\u0105gni\u0119\u0107 na rzecz wolno\u015bci. Jego studenci, Wilhelm Ropke i Ludwig Erhard popchn\u0119li Niemcy w kierunku wolno\u015bci i stali si\u0119 autorami \u201ecudu gospodarczego\u201d. We W\u0142oszech, przyjaciel i na\u015bladowca Misesa, Luigi Einaudi poprowadzi\u0142, jako prezydent, zwyci\u0119sk\u0105 walk\u0119 z komunistycznym przewrotem. We Francji jego student, Jacques Rueff – doradca DeGaulle\u2019a – walczy\u0142 o zdrowy pieni\u0105dz i wolne rynki. W Stanach Zjednoczonych Mises zainspirowa\u0142 Murraya N. Rothbarda, g\u0142\u00f3wnego specjalist\u0119 Instytutu Misesa od spraw akademickich i ca\u0142\u0105 generacj\u0119 m\u0142odych nauczycieli. Mises nie do\u017cy\u0142 odnowy zainteresowania jego ideami, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 wraz z Nagrod\u0105 Nobla przyznan\u0105 Hayekowi, a rozkwit\u0142a, gdy za\u0142o\u017cono Instytut Misesa. Jednak, jak powiedzia\u0142a Margit von Mises, \u201eInstytut Ludwiga von Misesa jest dla mnie spe\u0142nionym marzeniem\u201d. Jego prace czyta wi\u0119cej student\u00f3w ni\u017c kiedykolwiek od czasu jego \u015bmierci, a coraz wi\u0119cej ekonomist\u00f3w, historyk\u00f3w i filozof\u00f3w pod\u0105\u017ca przyk\u0142adem jego i jego idei. Nie mo\u017ce by\u0107 lepszego pomnika wystawionego na cze\u015b\u0107 \u017cycia wybitnego i szlachetnego cz\u0142owieka[12]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Ludwig von Mises zmar\u0142 10 pa\u017adziernika 1973 roku. Jego dzie\u0142a zosta\u0142y wydane w ca\u0142o\u015bci po angielsku i przet\u0142umaczone na wiele j\u0119zyk\u00f3w. Kilka jego ksi\u0105\u017cek ukaza\u0142o si\u0119 po polsku (m.in. Interwencjonizm, Biurokracja, Liberalizm). Human Action zosta\u0142a przet\u0142umaczona na wi\u0119kszo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w zachodnioeuropejskich oraz m.in. na chi\u0144ski, japo\u0144ski i rosyjski. Mises nie by\u0142 oczywi\u015bcie Polakiem, ale zas\u0142uguje na nasz\u0105 uwag\u0119 w nie mniejszym stopniu ni\u017c wielu wybitnych rodak\u00f3w. Zw\u0142aszcza, \u017ce do pewnego stopnia… jednak by\u0142 Polakiem. Urodzi\u0142 si\u0119 29 wrze\u015bnia 1881 roku we Lwowie. M\u00f3wi\u0142 po niemiecku, polsku, francusku, rozumia\u0142 ukrai\u0144ski. Jak pisze (publikuj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c w polskim Sta\u0144czyku) Erik Ritter von Kuehnelt – Leddihn w doskona\u0142ym artykule The Cultural Background of Ludwig von Mises, \u201e\u015brodowisko polskie ukszta\u0142towa\u0142o go we wczesnej m\u0142odo\u015bci w wi\u0119kszym stopniu ni\u017c korzenie \u017cydowskie\u201d, a walcz\u0105c niestrudzenie o przywr\u00f3cenie odwiecznym prawdom ich nale\u017cnego miejsca, \u201emia\u0142 by\u0107 mo\u017ce w pami\u0119ci s\u0142owa polskiego hymnu, kt\u00f3ry musia\u0142 w dzieci\u0144stwie cz\u0119sto s\u0142ysze\u0107: \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a…\u201d[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Jego zas\u0142ugi dla odnowienia idei liberalizmu klasycznego polegaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na ukazaniu braku warunk\u00f3w dla racjonalnego gospodarowania w systemie upa\u0144stwowionej gospodarki planowej i nadmiernego interwencjonizmu pa\u0144stwowego. Pog\u0142\u0119biaj \u0105c refleksj \u0119 nad istot\u0105 ludzkich dzia\u0142a\u0144, upewni\u0142 si\u0119 w przekonaniu, \u017ce jedynie wolny rynek i prywatna w\u0142asno\u015b\u0107 stanowi\u0105 w\u0142a\u015bciwy wz\u00f3r racjonalnego \u017cycia gospodarczego, gdy\u017c pozostawiaj\u0105 ludziom wolno\u015b\u0107 zar\u00f3wno w zakresie wyboru cel\u00f3w, jak i \u015brodk\u00f3w niezb\u0119dnych dla ich realizacji. Wolno\u015b\u0107 jednostki ko\u0144czy si\u0119 tam, gdzie rozpoczyna si\u0119 sfera nieskr\u0119powanej interwencji pa\u0144stwa niemo\u017cliwej do pogodzenia z sensem liberalizmu[14]<\/sup><\/a>. Mises zidentyfikowa\u0142 fundamentaln\u0105, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, wad\u0119 socjalistycznej gospodarki planowej, a mianowicie brak sygna\u0142\u00f3w rynkowych niezb\u0119dnych dla racjonalnej alokacji zasob\u00f3w. Argumentowa\u0142, \u017ce konsekwencj \u0105 b\u0119dzie ekonomiczny chaos i polityczna opresja[15]<\/sup><\/a>. Mises rozpatrywa\u0142 poczynania interwencjonistyczne nie tylko z punktu widzenia ich skutk\u00f3w ekonomicznych dla gospodarki, ale tak\u017ce z punktu widzenia skutk\u00f3w politycznych dla demokracji[16]<\/sup><\/a>. Jak pisz\u0105 Hayek i Mises, mo\u017cliwe s\u0105 tylko dwie drogi rozwoju gospodarczego: system wolnej konkurencji i system socjalistyczny[17]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\n

[1]<\/sup><\/a>\u00a0 R. Tokarczyk, op. cit., s. 68.<\/p>\n

[2]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 Instytut Misesa, Czym jest \u201eEkonomia Austriacka\u201d, t\u0142um. J. Lewi\u0144ski, http:\/\/www.mises.pl\/60\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[3]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 R. Tokarczyk, op. cit., s. 68.<\/p>\n

[4]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Podczas wojny wzros\u0142a rola pa\u0144stwa w \u017cyciu politycznym, gospodarczym i spo\u0142ecznym. Pa\u0144stwa zaci\u0105ga\u0142y po\u017cyczki wewn\u0119trzne i zagraniczne. Wiele zak\u0142ad\u00f3w pracy poddano kontroli pa\u0144stwa; wprowadzono reglamentacj\u0119 przydzia\u0142u \u017cywno\u015bci i innych d\u00f3br. Zob. A. Czubi\u0144ski, Historia PowszechnaXXwieku, Pozna\u0144 2003, s. 122.<\/p>\n

[5]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 Instytut Misesa, Ludwig vonMises, t\u0142um. J. Lewi\u0144ski, http:\/\/www.mises.pl\/48\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[6]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 F. A. von Hayek, Wprowadzenie, [w:] L. von Mises, Wspomnienia wraz z kompletn\u0105 bibliografi\u0105 Autora, Warszawa 2007, s. 15 – 16.<\/p>\n

[7]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 \u201eHuman Action\u201d Ludwiga von Misesa, t\u0142umaczone jest w chwili obecnej na j\u0119zyk polski. Patronat nad wydaniem obj\u0105\u0142 Instytut Misesa we Wroc\u0142awiu. Polskie wydanie uka\u017ce si\u0119 jesieni\u0105 w 2007 roku. Zob. http:\/\/www.ha.mises.pl\/pl\/informacje\/o_projekcie\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[8]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 Instytut Misesa, Ludwig vonMises, t\u0142um. J. Lewi\u0144ski, http:\/\/www.mises.pl\/48\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[9]<\/sup><\/a>\u00a0\u00a0 Instytut Misesa, Czy Mises by\u0142 Polakiem?, t\u0142um. W. Falkowski, http:\/\/www.ha.mises.pl\/pl\/informacje\/ludwig_von_mises\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[10]<\/strong><\/sup><\/a> L. von Mises, Wspomnienia wraz z kompletn\u0105…, s. 70.<\/p>\n

[11]<\/sup><\/a> Instytut Misesa, Czy Mises by\u0142 Polakiem?, t\u0142um. W. Falkowski, http:\/\/www.ha.mises.pl\/pl\/informacje\/ludwig_von_mises\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[12]<\/sup><\/a> Instytut Misesa, Ludwig vonMises, t\u0142um. J. Lewi\u0144ski, http:\/\/www.mises.pl\/48\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[13]<\/sup><\/a> Instytut Misesa, Czy Mises by\u0142 Polakiem?, t\u0142um. W. Falkowski, http:\/\/www.ha.mises.pl\/pl\/informacje\/ludwig_von_mises\/ (stan na 7. VI. 2007)<\/p>\n

[14]<\/sup><\/a> R. Tokarczyk, op. cit., s. 68.<\/p>\n

[15]<\/sup><\/a> A. Lubowski, Czar starych dobrych recept, \u201ePolityka\u201d nr 27, z 3 lipca 2004, s. 12.<\/p>\n

[16]<\/strong><\/sup><\/a>\u00a0 R. Gwiazdowski, Od Genialnego Szkota do Genialnego Austriaka, [w:] L. von Mises, Wspomnienia wraz z kompletn\u0105…, s. 31.<\/p>\n

[17]<\/sup><\/a> W. Kwa\u015bnicki, op. cit., s. 110.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nazwa \u201eszko\u0142a austriacka\u201d, jednego z nurt\u00f3w neoliberalizmu ameryka\u0144skiego, zawdzi\u0119cza swoje pochodzenie austriackiemu rodowodowi czo\u0142owych jej przedstawicieli, kt\u00f3rzy przej\u015bciowo lub na sta\u0142e osiedlili si\u0119 w Stanach Zjednoczonych. Pocz\u0105tki szko\u0142y wywodz\u0105 si\u0119 z teorii warto\u015bci Carla Mengera opartej na tzw. marginalnej u\u017cyteczno\u015bci d\u00f3br[1] [2]. Historia Szko\u0142y Austriackiej rozpoczyna si\u0119 w pi\u0119tnastym wieku, gdy na\u015bladowcy \u015awi\u0119tego Tomasza z … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[47,80],"class_list":["post-166","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-magisterskie-2","tag-praca-mgr","tag-szkola-austriacka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=166"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}