{"id":158,"date":"2018-11-16T12:51:49","date_gmt":"2018-11-16T11:51:49","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=158"},"modified":"2021-11-28T10:45:44","modified_gmt":"2021-11-28T09:45:44","slug":"dzialalnosc-rzecznikow-prasowych-w-jednostkach-penitencjarnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/dzialalnosc-rzecznikow-prasowych-w-jednostkach-penitencjarnych\/","title":{"rendered":"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 rzecznik\u00f3w prasowych w jednostkach penitencjarnych"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 rzecznik\u00f3w prasowych w jednostkach penitencjarnych i intertemporalne kszta\u0142towanie si\u0119 uregulowa\u0144 „prawnych” dotycz\u0105cych tej dzia\u0142alno\u015bci. <\/u><\/strong>
\nPowo\u0142anie Rzecznik\u00f3w Prasowych (dalej zwanych „rzecznikami”) w jednostkach organizacyjnych wi\u0119ziennictwa, nast\u0105pi\u0142o w drodze wytycznych, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w pi\u015bmie Zast\u0119pcy Dyrektora CZZK nr NOP – 408\/94 z dnia 13.04.1994r. W tre\u015bci tego pisma, kt\u00f3re de facto informowa\u0142o o planowanej naradzie rzecznik\u00f3w prasowych resortu sprawiedliwo\u015bci, polecano podanie danych personalnych osoby – kandydata do wykonywania tych obowi\u0105zk\u00f3w w jednostce rejonowej z jednoczesnym poleceniem oddelegowania na w\/ szkolenie.<\/p>\n

O tym, \u017ce CZZK nie dysponowa\u0142 wtedy informacj\u0105, ani te\u017c jasno\u015bci\u0105 co do funkcjonowania takiej funkcji w jednostkach \u015bwiadczy jeden zwrot z wzmiankowanego pisma. Mianowicie m\u00f3wi si\u0119 o funkcjonariuszu, kt\u00f3ry „…wykonuje lub b\u0119dzie wykonywa\u0142 obowi\u0105zki rzecznika…”, a to oznacza, \u017ce praktyka jednostek w tym wzgl\u0119dzie by\u0142a Centralnemu Zarz\u0105dowi nie znana. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 w tym czasie \u017cadna z jednostek penitencjarnych nie mia\u0142a wyznaczonego rzecznika, a kontakty z mediami mia\u0142y charakter chaotyczny, niezorganizowany i je\u015bli w og\u00f3le mia\u0142y miejsce to odbywa\u0142y si\u0119 na poziomie Naczelnik\u00f3w jednostek i to tylko tych, kt\u00f3rzy intuicyjnie przeczuwali rosn\u0105c\u0105 w naszym kraju spo\u0142eczn\u0105 i opiniotw\u00f3rcz\u0105 rol\u0119 prasy, radia i TV.<\/p>\n

W pi\u015bmie tym mo\u017cna tak\u017ce znale\u017a\u0107 akapit \u015bwiadcz\u0105cy o przewidywaniu powo\u0142ania takiej funkcji w pozosta\u0142ych jednostkach podstawowych, gdy\u017c zobowi\u0105zano z g\u00f3ry osoby uczestnicz\u0105ce w naradzie do przygotowania i przeprowadzenia szkolenia ( wt\u00f3rnie ) os\u00f3b wykonuj\u0105cych funkcje rzecznika w jednostkach podleg\u0142ych Naczelnikowi rejonu.<\/p>\n

Decyzj\u0105 \u00f3wczesnego Naczelnika RA\u015a \u0141\u00f3d\u017a zg\u0142oszono m\u00f3j udzia\u0142 w szkoleniu, ale dokumentacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 tej dzia\u0142alno\u015bci mia\u0142 przechowywa\u0107 dzia\u0142 organizacyjno – prawny jednostki. Taka dwoisto\u015b\u0107, w moim przekonaniu wynikn\u0119\u0142a z faktu „pochodzenia” pisma z Wydzia\u0142u Organizacyjno – Prawnego Centralnego Zarz\u0105du. To z jednej strony. A z drugiej strony z powszechnego w\u015br\u00f3d Naczelnik\u00f3w przekonania, \u017ce kierownicy dzia\u0142\u00f3w penitencjarnych ( a takie stanowisko wtedy zajmowa\u0142em ) s\u0105 najlepiej zorientowani w ca\u0142okszta\u0142cie spraw zak\u0142adu.<\/p>\n

Jako uczestnik wskazanej narady dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce obecno\u015b\u0107 rzecznik\u00f3w prasowych wi\u0119ziennictwa by\u0142a tam do\u015b\u0107 przypadkowa, gdy\u017c meritum narady dotyczy\u0142o rzecznik\u00f3w prasowych prokuratur i s\u0105d\u00f3w wysokich instancji, kt\u00f3rzy to rzecznicy mieli ju\u017c za sob\u0105 kilkuletni\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Praktycznie \u017cadne z prowadzonych zaj\u0119\u0107, dyskusji i wyk\u0142ad\u00f3w nie uwzgl\u0119dnia\u0142y specyfiki i problematyki jednostek penitencjarnych. Mo\u017ce poza wyst\u0105pieniem \u00f3wczesnego Dyrektora CZZK dr Paw\u0142a Moczyd\u0142owskiego, kt\u00f3ry zreferowa\u0142 sytuacj\u0119 wi\u0119ziennictwa, kieruj\u0105c sw\u00f3j referat do licznie obecnych dziennikarzy.<\/p>\n

Niemniej cala narada by\u0142a pierwszym i bardzo interesuj\u0105cym zetkni\u0119ciem si\u0119 z podstawami warsztatu dzia\u0142alno\u015bci rzecznika prasowego. Nie by\u0142a szkoleniem o charakterze systemowym, ale wprowadza\u0142a w szeroki zakres problem\u00f3w wynikaj\u0105cych na styku medi\u00f3w i instytucji wymiaru sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

Kolejnym dokumentem, kt\u00f3rego celem by\u0142o zapewne porz\u0105dkowanie dzia\u0142alno\u015bci rzecznika w jednostce penitencjarnej by\u0142o pismo Naczelnika Wydzia\u0142u Organizacyjno – Prawnego CZZK nr NOP – 496\/94 z dnia 06.05.1994 r., kt\u00f3re nawi\u0105zywa\u0142o do odbytej narady i nakazywa\u0142o uwzgl\u0119dnienie „tez” w szkoleniu rzecznik\u00f3w jednostek podleg\u0142ych. W pi\u015bmie stwierdzano, \u017ce praca rzecznika winna opiera\u0107 si\u0119 o ustaw\u0119 Prawo prasowe i tezy tego\u017c pisma. G\u0142\u00f3wne tezy w uj\u0119ciu syntetycznym by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n

– rzecznicy winni by\u0107 zorientowani we wszystkich problemach funkcjonowania jednostki i dlatego winni mie\u0107 zapewniony szybki i nieskr\u0119powany dost\u0119p do wszystkich cz\u0142onk\u00f3w kierownictwa jednostki. W tym tak\u017ce zagwarantowany udzia\u0142 w odprawach kierownictwa.<\/p>\n

Poniewa\u017c rzecznikami w wi\u0119kszo\u015bci zostali kierownicy penitencjarni teza ta by\u0142a realizowana niejako bezpo\u015brednio.<\/p>\n

– po zaistnieniu wypadku nadzwyczajnego w jednostce, rzecznik winien naszykowa\u0107 komunikat na jego temat, licz\u0105c si\u0119 z zainteresowaniem medi\u00f3w.<\/p>\n

W praktyce takich komunikat\u00f3w nie przygotowywano, bo faktyczne zainteresowanie medi\u00f3w takimi sytuacjami w tamtym momencie by\u0142o jeszcze \u017cadne. Obecnie te\u017c nie praktykuje si\u0119 opracowywania komunikat\u00f3w, gdy\u017c dziennikarze bardziej wol\u0105 \u017cywe, inteligentne s\u0142owo, ni\u017c suchy, przemy\u015blany w szczeg\u00f3\u0142ach komunikat.<\/p>\n

– rzecznicy winni w szerokim zakresie stosowa\u0107 uprawnienia wynikaj\u0105ce z prawa prasowego, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci ze sprostowa\u0144 i odpowiedzi na krytyk\u0119 prasow\u0105, a\u017c do wyczerpania trybu okre\u015blonego w ustawie, co w skrajnym przypadku oznacza\u0142oby proces s\u0105dowy.<\/p>\n

Praktyka pracy rzecznik\u00f3w posz\u0142a w zupe\u0142nie innym od zalecanego kierunku. Mianowicie rzecznicy woleli zaprzyja\u017ani\u0107 si\u0119 z mediami, uprawiaj\u0105c nieu\u015bwiadomione Public Relations, ni\u017c dzia\u0142a\u0107 nast\u0119pczo, chowaj\u0105c si\u0119 za gard\u0119 przepis\u00f3w ustawy, kt\u00f3re i tak s\u0105 nieskuteczne wobec si\u0142y \u015brodk\u00f3w przekazu. Podkre\u015blam ten moment, gdy\u017c by\u0142y to pocz\u0105tki budowania pozytywnego wizerunku S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej, czego samorzutnymi prekursorami byli w\u0142a\u015bnie rzecznicy prasowi, wspierani przez maj\u0105cych poczucie nadchodzenia zmian, Naczelnik\u00f3w jednostek. <\/strong><\/p>\n

– rzecznicy prasowi zostali zobligowani do dwukrotnego w miesi\u0105cu, przesy\u0142ania do CZZK wycink\u00f3w prasowych z prasy lokalnej, kt\u00f3re tre\u015bciowo dotycz\u0105 wi\u0119ziennictwa. Ponadto winni wiedzie\u0107 o ka\u017cdym przypadku wizyty w jednostkach rejonu ekip filmowych i telewizyjnych, pomimo tego, \u017ce zgod\u0119 na filmowanie mia\u0142 wydawa\u0107 Naczelnik jednostki. O dzia\u0142alno\u015bci dziennikarzy zagranicznych nale\u017ca\u0142o informowa\u0107 niezw\u0142ocznie CZZK.<\/p>\n

Dyspozycje te nie wiedzie\u0107 czemu, co do zasady s\u0105 utrzymywane jako aktualne do dnia dzisiejszego.<\/p>\n

– przywilejem rzecznika mia\u0142o by\u0107 uznane za niezb\u0119dne zaprenumerowanie do jego dyspozycji kompletu prasy centralnej. Zalecano tak\u017ce by, cyt. ” Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce wykonywanie funkcji rzecznika wi\u0105\u017ce si\u0119 z licznymi obowi\u0105zkami nale\u017cy dostosowa\u0107 zakresy obowi\u0105zk\u00f3w funkcjonariuszy pe\u0142ni\u0105cych t\u0119 funkcj\u0119 w ten spos\u00f3b, aby umo\u017cliwi\u0107 im wywi\u0105zywanie si\u0119 z na\u0142o\u017conych na nich obowi\u0105zk\u00f3w.” Teza ta nigdy nie znalaz\u0142a swej realizacji. Sprawowanie funkcji rzecznika odbywa\u0142o si\u0119 i odbywa na zasadzie dodatkowych obowi\u0105zk\u00f3w, ponad zwyk\u0142y zakres czynno\u015bci. A przecie\u017c dynamika kontakt\u00f3w z mediami w ci\u0105gu minionych 5-ciu lat znacznie wzros\u0142a i nie polega na sporadyczno\u015bci. W tym miejscu wskaza\u0107 trzeba, \u017ce nadal praktyk\u0105 powszechna jest desygnowanie do tej funkcji kierownik\u00f3w dzia\u0142\u00f3w penitencjarnych. Zalet\u0105 takich decyzji dyrektor\u00f3w jest to, \u017ce osoby te s\u0105 faktycznie najlepiej zorientowane w problematyce jednostek i najbli\u017csze modelowemu specjali\u015bcie ds. PR co wyka\u017c\u0119 w dalszej cz\u0119\u015bci opracowania. Wad\u0105 natomiast jest fakt, \u017ce kierownicy penitencjarni zwykle nale\u017c\u0105 do funkcjonariuszy najbardziej obci\u0105\u017conych r\u00f3\u017cnorodnymi czynno\u015bciami i obowi\u0105zkami, cz\u0119sto o znacznym stopniu odpowiedzialno\u015bci, „ryzyka s\u0142u\u017cbowego” i wymaganego bardzo dobrego poziomu ich wykonania.<\/p>\n

Zdarza si\u0119 tak\u017ce, tak jak to jest w moim przypadku, \u017ce Dyrektorzy jednostek bior\u0105 na siebie ci\u0119\u017car kontakt\u00f3w z mediami, uznaj\u0105c, \u017ce jest to rozwi\u0105zanie praktyczne i racjonalne w konkretnej sytuacji kadrowej jednostki. Obejmuj\u0105c stanowisko dyrektora Zak\u0142adu Karnego nr 1 w \u0141odzi w pa\u017adzierniku 1998 r., tak w\u0142a\u015bnie post\u0105pi\u0142em. Nie chc\u0105c marnowa\u0107 mojego kilkuletniego do\u015bwiadczenia w tym zakresie, a tak\u017ce nie widz\u0105c w tej jednostce, w tamtym momencie, nikogo kto m\u00f3g\u0142by sprawowa\u0107 funkcj\u0119 rzecznika na wysokim merytorycznie poziomie, sam jestem rzecznikiem kierowanej przez mnie jednostki. Na swego zast\u0119pc\u0119 w tym zakresie wyznaczy\u0142em bardzo m\u0142odego sta\u017cem, ale zdolnego kierownika penitencjarnego, kt\u00f3remu na bie\u017c\u0105co s\u0142u\u017c\u0119 przyk\u0142adem, do\u015bwiadczeniem, a tak\u017ce anga\u017cuj\u0119 do wsp\u00f3lnych spotka\u0144 z dziennikarzami, opracowywania materia\u0142\u00f3w i udzia\u0142u w ewentualnych audycjach radiowych lub telewizyjnych. S\u0105dz\u0119, \u017ce jest to bardzo dobre rozwi\u0105zanie, gdy\u017c pozwala kandydatowi unikn\u0105\u0107 ogromnego stresu zwi\u0105zanego z samotnym poznawaniem rzeczywisto\u015bci medialnej, kt\u00f3rego ja do\u015bwiadczy\u0142em.
\nObecny stan rzeczy w tej problematyce obrazuj\u0105 po cz\u0119\u015bci powy\u017csze uwagi. Dla pe\u0142nego obrazu nale\u017cy jeszcze uwzgl\u0119dni\u0107 aktualny spos\u00f3b pracy przedstawicieli medi\u00f3w, kt\u00f3ry najkr\u00f3cej mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako aktywny, chaotyczny i nastawiony na sytuacje i zdarzenia z du\u017cym posmakiem sensacji.<\/p>\n

Maj\u0105c do\u015bwiadczenia w pracy rzecznika w tak du\u017cym mie\u015bcie jak \u0141\u00f3d\u017a mog\u0119 przedstawi\u0107 w pewnym uproszczeniu podstawowe cechy obrazuj\u0105ce uk\u0142ad medi\u00f3w tego miasta i wynikaj\u0105ce z niego niedogodno\u015bci w relacjach rzecznik – media.<\/p>\n

a).<\/strong> Du\u017ca ilo\u015b\u0107 gazet lokalnych lub centralnych maj\u0105cych swe redakcje w \u0141odzi (5), znaczna ilo\u015b\u0107 stacji radiowych o zasi\u0119gu lokalnym (10) i stacji telewizyjnych (3).
\nW przypadku zaistnienia wydarze\u0144 no\u015bnych informacyjnie lub zwo\u0142ywania konferencji prasowej, z rzecznikiem kontaktuje si\u0119 w kr\u00f3tkim czasie du\u017ca liczba dziennikarzy, z kt\u00f3rych ka\u017cdy chce dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b oryginalnego (niedost\u0119pnego dla innych dziennikarzy) czym m\u00f3g\u0142by zaskoczy\u0107 czytelnika (widza – s\u0142uchacza). Oczywi\u015bcie zapewnienie tej oryginalno\u015bci nie jest mo\u017cliwe co dziennikarze cz\u0119sto zast\u0119puj\u0105 nadinterpretacj\u0105 danej sytuacji, dobudowaniem w\u0105tk\u00f3w przypuszczalnych lub wr\u0119cz przeinaczeniem.<\/p>\n

Dostrze\u017cono tak\u017ce d\u0105\u017cno\u015b\u0107 dziennikarzy do uzyskania wy\u0142\u0105czno\u015bci na dan\u0105 informacj\u0119, co przy akceptacji przez Rzecznika mog\u0142oby prowadzi\u0107 do z\u0142amania Ustawy o Prawie Prasowym poprzez embargo informacyjne dla innych os\u00f3b. Co innego jednak gdy rzecznik wychodzi w kierunku konkretnego dziennikarza z jak gdyby gotowym tematem i proponuje go na quasi „wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107”. Nie jest to sytuacja, kt\u00f3ra mog\u0142aby by\u0107 uznana za naruszenie prawa prasowego. Od pewnego czasu praktykuj\u0119 ten spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracy z dziennikarzami jako najlepszy rodzaj „sprzeda\u017cy” „dobrych” dla wi\u0119ziennictwa temat\u00f3w. W ten spos\u00f3b to ja decyduj\u0119 co zostanie napisane w najbli\u017cszym czasie o mojej jednostce, a jednocze\u015bnie zaspokajam w spos\u00f3b kontrolowany zapotrzebowanie medi\u00f3w na wi\u0119zienne tematy. Powy\u017csze ma jeszcze jeden pozytywny aspekt, a mianowicie wi\u0105\u017ce dziennikarza z jednostk\u0105 i powoduje sta\u0142e podnoszenie poziomu Jego wiedzy o problematyce wi\u0119ziennej. Taka sytuacja dobrze rokuje na przysz\u0142o\u015b\u0107 w sensie unikania b\u0142\u0119d\u00f3w i przeinacze\u0144, jak\u017ce cz\u0119stych w publikacjach i programach o wi\u0119ziennictwie, sk\u0105din\u0105d przecie\u017c nie zamierzonych i wynikaj\u0105cych tylko z braku dostatecznej wiedzy o specyfice jednostki penitencjarnej i z niedostatk\u00f3w w aparacie poj\u0119ciowym dotycz\u0105cym wykonywania kary pozbawienia wolno\u015bci i tymczasowego aresztowania.
\n<\/strong><\/p>\n

b).<\/strong> Niewiele redakcji sta\u0107 jest personalnie na skierowanie okre\u015blonego dziennikarza ( lub ich grupy) do zajmowania si\u0119 dan\u0105 problematyk\u0105 na wzgl\u0119dnie d\u0142ugi czas, na tyle by dziennikarz opanowa\u0142 aparat poj\u0119ciowy obowi\u0105zuj\u0105cy na przyk\u0142ad w specyficznym kr\u0119gu zawodowym. Sytuacja ta jest w praktyce niezwykle irytuj\u0105ca i czasoch\u0142onna dla rzecznika, kt\u00f3ry z ka\u017cdym kolejnym dziennikarzem musi budowa\u0107 podstawow\u0105, „poj\u0119ciow\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119 porozumienia”.
\nInaczej m\u00f3wi\u0105c, rzecznik, odpowiadaj\u0105c na proste w swej istocie pytanie dziennikarza, jest zmuszony do ca\u0142ego szeregu elementarnych wyja\u015bnie\u0144 dotycz\u0105cych podstawowych kwestii istotnych dla zrozumienia odpowiedzi. Potwierdza to tez\u0119 o konieczno\u015bci wypracowywania sta\u0142ej wi\u0119zi z dziennikarzem, a najlepiej z kilkoma dziennikarzami reprezentuj\u0105cymi r\u00f3\u017cne redakcje i r\u00f3\u017cne media.
\n<\/strong><\/p>\n

c).<\/strong> Znacznym utrudnieniem w kontaktach z mediami jest fakt wi\u0119kszej no\u015bno\u015bci informacji o wydarzeniach negatywnych ( np. tragicznych), ni\u017c o wydarzeniach pozytywnych ( np. osi\u0105gni\u0119ciach S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej w polityce przepustkowej). Mo\u017cna zetkn\u0105\u0107 si\u0119 z wypowiedziam i dziennikarzy wprost neguj\u0105cymi informacje o wyd\u017awi\u0119ku pozytywnym powodowanymi ich ma\u0142\u0105 warto\u015bci\u0105 „rynkow\u0105”.
\n<\/strong><\/p>\n

d).<\/strong>Wiele instytucji wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a z jednostkami penitencjarnymi ( policja, prokuratury, s\u0105dy, urz\u0119dy, organizacje spo\u0142eczne i inne ), a informacje z nich wyp\u0142ywaj\u0105ce dotyczy\u0107 mog\u0105 po\u015brednio lub bezpo\u015brednio wi\u0119ziennictwa. Niejednokrotnie s\u0105 one wypaczone przez niewiedz\u0119 lub nawet celowo, dla skutecznego przerzucenia odpowiedzialno\u015bci za zdarzenie lub sytuacj\u0119, na inn\u0105 ni\u017c macierzysta instytucj\u0119. Ten wielotorowy przep\u0142yw informacji umo\u017cliwia dziennikarzom pr\u00f3by manipulacji i konfrontowanie zdobytej wiedzy przez rozpytywanie r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, kt\u00f3rych wypowiedzi mog\u0105 by\u0107 nawet sprzeczne. Jednocze\u015bnie jest to dla dziennikarzy utrudnienie gdy\u017c informacje i pogl\u0105dy r\u00f3\u017cnych instytucji na t\u0119 sam\u0105 spraw\u0119 mog\u0105 by\u0107 ra\u017c\u0105co r\u00f3\u017cne. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cnica w ocenie polityki przepustkowej artyku\u0142owana przez rzecznika s\u0105du i rzecznika jednostki penitencjarnej, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do zezwole\u0144 udzielanych z powod\u00f3w losowych przez s\u0119dziego penitencjarnego.<\/p>\n

W tym miejscu nale\u017ca\u0142oby jeszcze nawi\u0105za\u0107 do sytuacji prawnej jaka powsta\u0142a w przedmiotowej problematyce po wej\u015bciu w \u017cycie z dniem 01.09.1996 r. Ustawy z dnia 26.04.1996 r. o S\u0142u\u017cbie Wi\u0119ziennej. Ustawa ta nakre\u015blaj\u0105c trzy stopniow\u0105 struktur\u0119 S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej:<\/p>\n