{"id":105,"date":"2013-07-30T09:58:30","date_gmt":"2013-07-30T09:58:30","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=105"},"modified":"2021-11-28T10:49:04","modified_gmt":"2021-11-28T09:49:04","slug":"stronnictwo-zachowawcze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/stronnictwo-zachowawcze\/","title":{"rendered":"Stronnictwo Zachowawcze"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

W 1922 roku na rynku krakowskim rozrzucono ulotk\u0119 pod tytu\u0142em \u201eO prawdziwym konserwatyzmie, pobudka\u201d. Ulotka zawiera\u0142a tekst wymierzony przeciwko Stronnictwu Prawicy Narodowej, kt\u00f3re w owym czasie by\u0142o ju\u017c znanym i cenionym w Galicji ugrupowaniem politycznym. By\u0142 to manifest grupy m\u0142odych konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 zarazem deklaracj\u0105 programow\u0105 Stronnictwa Zachowawczego. Formalnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142o ono 29.10.1922 roku.<\/p>\n

Inicjatorami jego powstania byli Konstanty hr. Broel-Plater, Kazimierz Marian Morawski (chrze\u015bniak Paw\u0142a Popiela) oraz Hieronim hr. Tarnowski (syn Stanis\u0142awa). Ugrupowanie to reprezentowa\u0142o radykalny spos\u00f3b pojmowania konserwatyzmu. W swoim programie podkre\u015bli\u0142o ono zachowanie podstawowych zasad konserwatywnych jak: religia, etyka, tradycja i autorytet. Religia, wed\u0142ug SZ to najwy\u017cszy czynnik moralny \u017cycia spo\u0142ecznego i nieodzowny warunek bytu spo\u0142ecze\u0144stw ludzkich. Stanowi ona \u017ar\u00f3d\u0142o dyscypliny moralnej reguluj\u0105cej stosunki mi\u0119dzy jednostkami oraz mi\u0119dzy jednostkami a spo\u0142ecze\u0144stwem. W\u015br\u00f3d wszystkich r\u00f3wnych religii, katolicyzm winien wyznacza\u0107 wytyczne \u017cyciu narodu i pa\u0144stwa, chocia\u017c panowa\u0107 winna swoboda wyznania. Stronnictwo Zachowawcze sprzeciwia\u0142o si\u0119 rozwodom i popiera\u0142o\u00a0 szko\u0142y wyznaniowe. Prawo w\u0142asno\u015bci winno by\u0107 realizowane w oparciu o zasad\u0119 \u201eius procurandi et dispensandi\u201d, sformu\u0142owan\u0105 przez \u015bw. Tomasza z Akwinu.<\/p>\n

W \u015bwietle g\u0142oszonych przez niego zasad cz\u0142owiek nie ma absolutnej w\u0142adzy nad rzeczami, gdy\u017c jedynym w\u0142a\u015bcicielem wszystkiego jest B\u00f3g. Cz\u0142owiek jedynie szafuje w\u0142asno\u015bci\u0105. Etyka, w oparciu o religi\u0119 wyznacza\u0107 winna \u017cycie spo\u0142eczne i prywatne obywateli. Rozumiano przez to zwalczanie prywaty w sprawach codziennych, ale przede wszystkim w s\u0142u\u017cbie publicznej. Tradycja jest pierwiastkiem ci\u0105g\u0142o\u015bci – spaja przesz\u0142o\u015b\u0107 z przysz\u0142o\u015bci\u0105. Autorytet wyst\u0119puje w trzech postaciach: autorytet moralny czyli religia, autorytet spo\u0142eczny, czyli prawo oraz autorytet polityczny- w\u0142adza wraz z b\u0119d\u0105c\u0105 jej emanacj\u0105 hierarchi\u0105. Autorytet oznacza poszanowanie wolno\u015bci, gdy\u017c nie ma wolno\u015bci bez prawa i rz\u0105du.<\/p>\n

Pos\u0142usze\u0144stwo wobec prawa i poszanowanie w\u0142adzy s\u0105 jak rozkaz dla \u017co\u0142nierza. Istnieje jednak warunek, by w\u0142adza by\u0142a \u201eprawna\u201d, to jest oparta o prawo. By taka mog\u0142a by\u0107, konieczny jest autorytet prawa, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy racji stanu, a nie interesom indywidualnym. By system m\u00f3g\u0142 funkcjonowa\u0107 obowi\u0105zywa\u0107 winna jawno\u015b\u0107 w\u0142adzy. Omawiaj\u0105c idee SZ nie mo\u017cna nie wspomnie\u0107, i\u017c stronnictwo to, mimo, i\u017c deklarowa\u0142o szacunek wobec republiki konstytucyjnej, optowa\u0142o za monarchi\u0105 jako najbardziej zachowawcz\u0105 form\u0105 rz\u0105d\u00f3w[1]<\/a>.<\/p>\n

Nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c program Stronnictwa Zachowawczego jest najbardziej wierny istocie konserwatyzmu znanego z historii doktryn zachodnich. Jest on r\u00f3\u017cny od szko\u0142y krakowskiej, wiele jego element\u00f3w zaczerpni\u0119to prawdopodobnie z dorobku Kosiakiewicza.<\/p>\n

Stronnictwo Zachowawcze liczy\u0142o 150 cz\u0142onk\u00f3w. W roku 1924 za\u0142o\u017cy\u0142o swoje przedstawicielstwo we Lwowie, jednak \u015brodowisko konserwatyst\u00f3w lwowskich podatne by\u0142o na oferty realnego udzia\u0142u we w\u0142adzy ze strony prawicy narodowej. Zabiegi SchN doprowadzi\u0142y w ko\u0144cu do inkorporacji SZ. Nast\u0105pi\u0142o to 03.02.1926 r. Trzej za\u0142o\u017cyciele Stronnictwa nie zdecydowali si\u0119 na wej\u015bcie do SchN i zwi\u0105zali si\u0119 z ugrupowaniami monarchistycznymi. Za\u0142o\u017cyli nast\u0119pnie Klub Zachowawczo – Monarchistyczny, kontynuuj\u0105cy idee SZ. Ugrupowanie to prowadzi\u0142o raczej kameralne dyskusje na \u0142amach czasopisma \u201ePro Fide\u00a0 Rege et Lege\u201d . Klub zako\u0144czy\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 po przewrocie majowym.<\/p>\n

Przewr\u00f3t Majowy doprowadzi\u0142 do podzia\u0142u polskich konserwatyst\u00f3w na pro i anty sanacyjnych. Zwolennicy Pi\u0142sudskiego upatrywali w jego osobie autorytetu, w silnej w\u0142adzy szukali nawi\u0105za\u0144 do monarchii. Przeciwnicy nazywali zamach rokoszem, skierowanym w wolno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i swobody obywatelskie – obraza praworz\u0105dno\u015bci by\u0142a trudna do przyj\u0119cia dla zachowawc\u00f3w[2]<\/a>. Mimo to w zasadzie najmniej ch\u0119tnie poparli zamach jedynie konserwaty\u015bci krakowscy. Neokonserwatysta krakowski Stanis\u0142aw Estreicher, syn Karola, tw\u00f3rcy \u201eBibliografii Polskiej\u201d, prawnik, rektor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 podstaw teoretycznych konserwatyzmu w okresie mi\u0119dzywojennym.\u00a0 Od 1898 zwi\u0105zany z \u201eCzasem\u201d, nale\u017ca\u0142 do grupy przeciwnik\u00f3w sanacji i ograniczenia autonomii uniwersytet\u00f3w. W 1932 rozsta\u0142 si\u0119 z prosanacyjnym \u201eCzasem\u201d.<\/p>\n

Krytykowa\u0142 zar\u00f3wno lewic\u0119, jak i pi\u0142sudczyk\u00f3w. Estreicher twierdzi\u0142, \u017ce konserwatyzm nowo\u017cytny zrodzi\u0142 si\u0119 ze sprzeciwu wobec zasad rewolucji bur\u017cuazyjnej. Mimo krytyki liberalizmu, Estreicher nie uznawa\u0142 omnipotencji pa\u0144stwa wobec jednostki, twierdzi\u0142 jedynie, \u017ce jednostka nie mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142ywu na pewne w\u0119z\u0142y spo\u0142eczne. Spo\u0142ecze\u0144stwo, wed\u0142ug niego jest tworem wy\u017cszej woli i ma cel metafizyczny, od woli ludzkiej niezale\u017cny. Cel ten mo\u017cna odczu\u0107 uczuciem, nie rozumem. Estreicher podkre\u015bla\u0142 rol\u0119 tradycji jako zwi\u0105zku pokole\u0144. Jednostka jest tylko atomem w organizmie, jakim jest pa\u0144stwo. Wida\u0107 tu silne wp\u0142ywy De Maistra i Hegla. Religia, zdaniem Estreichera nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana jako narz\u0119dzie w\u0142adzy, gdy\u017c oznacza\u0142oby to pa\u0144stwo policyjne. Prawo boskie (naturalne) jednak\u00a0 powinno sta\u0107 ponad prawem stanowionym. Wolno\u015b\u0107 to odpowiedzialno\u015b\u0107 i swoboda. Nale\u017cy konserwowa\u0107 Rodzin\u0119 i Nar\u00f3d, jednak nie popadaj\u0105c w nacjonalizm, bo daje to pa\u0144stwu nadmiar w\u0142adzy i niszczy etyk\u0119. Monarchia, zdaniem Estreichera, nie jest konieczna, ale w\u0142adza winna by\u0107 trwa\u0142a i sp\u00f3jna[3]<\/a>.<\/p>\n

\n
\n
\n

[1]<\/a> H. hr. Tarnowski: Referat wyg\u0142oszony na zebraniu za\u0142o\u017cycielskim SZ 10.03.1924 we Lwowie.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> S. Estreicher: \u201dRokosz\u201d, Czas Nr 291\/1926<\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/a> S. Estreicher: \u201eKonserwatyzm\u201d, Czas Nr 296\/1926<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1922 roku na rynku krakowskim rozrzucono ulotk\u0119 pod tytu\u0142em \u201eO prawdziwym konserwatyzmie, pobudka\u201d. Ulotka zawiera\u0142a tekst wymierzony przeciwko Stronnictwu Prawicy Narodowej, kt\u00f3re w owym czasie by\u0142o ju\u017c znanym i cenionym w Galicji ugrupowaniem politycznym. By\u0142 to manifest grupy m\u0142odych konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 zarazem deklaracj\u0105 programow\u0105 Stronnictwa Zachowawczego. Formalnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142o ono 29.10.1922 roku. … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[78],"class_list":["post-105","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-dyplomowe","tag-stronnictwo-zachowawcze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":246,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105\/revisions\/246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}