{"id":10002,"date":"2026-11-18T09:00:00","date_gmt":"2026-11-18T08:00:00","guid":{"rendered":"urn:polska-nato-doktryna-bezpieczenstwa:rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski"},"modified":"2026-11-05T12:05:16","modified_gmt":"2026-11-05T11:05:16","slug":"rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/","title":{"rendered":"Rozpad ZSRR i nowe otoczenie bezpiecze\u0144stwa Polski"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;10002&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;0&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;0&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;Rate this post&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;0\\\/5 - (0 votes)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Rozpad ZSRR i nowe otoczenie bezpiecze\u0144stwa Polski&quot;,&quot;width&quot;:&quot;0&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} - ({count} {votes})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 0px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            <span class=\"kksr-muted\">Rate this post<\/span>\n    <\/div>\n    <\/div>\n<h2>ROZPAD ZSRR A BEZPIECZE\u0143STWO POLSKI<\/h2>\n<p>Kiedy w po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych kierownictwo KPZR w ZSRR zapocz\u0105tkowa\u0142o pierestrojk\u0119, nikt nie zdawa\u0142 sobie sprawy, \u017ce jest to pocz\u0105tek rozk\u0142adu jako unitarnej ca\u0142o\u015bci. Odradzaj\u0105ce si\u0119 stare i pojawiaj\u0105ce nowe podmioty pa\u0144stwowe zachwia\u0142y dotychczasowym bipolarnym uk\u0142adem si\u0142. Dop\u00f3ki istnia\u0142 hegemon systemu, posiadaj\u0105cy w swym arsenale bro\u0144 nuklearn\u0105, dop\u00f3ty nie istnia\u0142a potrzeba budowa nowego systemu bezpiecze\u0144stwa. Pa\u0144stwa satelickie powi\u0105zane ze swym wielkim sojusznikiem nie musia\u0142y martwic si\u0119 o swoj\u0105 pozycje na arenie mi\u0119dzynarodowej. Kraje Europy \u015arodkowej takie jak Polska pod\u0105\u017caj\u0105c od 1989 r. drog\u0105 reform i przemian demokratycznych nie chcia\u0142y pozostawa\u0107 w pr\u00f3\u017cni mi\u0119dzy niepewno\u015bci\u0105 na Wschodzie a stabilnym i bogatym Zachodem. Konsekwencj\u0105 takiego wyboru by\u0142o zorientowanie polityki zagranicznej ku struktur\u0105 Euroatlantyckim.<\/p>\n<p>Pa\u0144stwa nadba\u0142tyckie wchodz\u0105ce w sk\u0142ad imperium w kr\u00f3tkim czasie musia\u0142 opowiedzie\u0107 si\u0119 za pewn\u0105 opcj\u0105 systemu politycznego. Moskwa obawiaj\u0105c si\u0119, \u017ce by\u0142e republiki radzieckie zechc\u0105 pod\u0105\u017ca\u0107 wzorem Polski, stara\u0142a si\u0119 powstrzyma\u0107 zap\u0119dy ,,m\u0142odych demokracji\u201d. Wynika\u0142o to z przekonania, \u017ce demokratyczny kierunek reform spowoduje strat\u0119 wp\u0142yw\u00f3w oraz z niewiary we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci obronne. Rosyjskie elity polityczne nie chcia\u0142y dopu\u015bci\u0107 do takiego rozwoju wypadk\u00f3w. Tak\u017ce nag\u0142e zerwanie wi\u0119zi politycznych i gospodarczych by\u0142by niekorzystny dla ka\u017cdej strony. Tak zrodzi\u0142a si\u0119 geneza Wsp\u00f3lnoty Pa\u0144stw Niepodleg\u0142ych struktury zrzeszaj\u0105cej kilkana\u015bcie postradzieckich republik, struktury wnosz\u0105cej ,,now\u0105 jako\u015b\u0107 geopolityczn\u0105 zar\u00f3wno dla uczestnik\u00f3w tych proces\u00f3w jak i zewn\u0119trznego otoczenia\u201d. <\/p>\n<p> Polityka WNP od samego pocz\u0105tku jest kreowana przez Rosj\u0119 jako najsilniejszego i najbogatszego sukcesora imperium. Mimo, \u017ce Polska graniczy z Rosj\u0105 tylko na odcinku 210 km to zmiany jakie zachodz\u0105 u naszego wschodniego s\u0105siada s\u0105 z uwaga \u015bledzone w naszym kraju. W maju 1992 r. w Taszkiencie Rosja i kilku cz\u0142onk\u00f3w WNP tj. Armenia, Kazachstan, Kirgistan, Azerbejd\u017can, Bia\u0142oru\u015b i Gruzja zawar\u0142y Uk\u0142ad o bezpiecze\u0144stwie zbiorowym. Sta\u0142 si\u0119 on podstaw\u0105 bezpiecze\u0144stwa zbiorowego WNP w my\u015bl art. 51 Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych, wskazuj\u0105c na prawo ka\u017cdego pa\u0144stwa do samoobrony. Nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce jest to pr\u00f3ba odbudowy by\u0142ego ZSRR wraz z strukturami militarnymi oczywi\u015bcie z dominuj\u0105c\u0105 rol\u0105 FR. Tak\u017ce Rosja z wielkim niepokojem obserwowa\u0142a polskie starania o cz\u0142onkostwo w Pakcie P\u00f3\u0142nocnoatlantyckim. By\u0142a ona jednak przeciwna wst\u0105pieniu RP do tej organizacji. Dokument pt. ,,Podstawowe za\u0142o\u017cenia polityki zagranicznej Rosji\u201d zaakceptowany w kwietniu przez \u00f3wczesnego prezydenta Jelcyna stwierdza, \u017ce ,,by\u0142e republiki ZSRR a w nieco mniejszym stopniu pa\u0144stwa Europy \u015arodkowej stanowi\u0105 stref\u0119 interes\u00f3w Rosji\u201d. W 1993 r. strategia rosyjska uleg\u0142a sprecyzowaniu. W studium pt. ,,Perspektywy rozszerzenia sk\u0142adu NATO na Wsch\u00f3d\u201d opracowanym przez S\u0142u\u017cb\u0119 Wywiadu Zewn\u0119trznego zawarto tez\u0119: ,,\u017ar\u00f3d\u0142em najwi\u0119kszego niepokoju Rosji s\u0105 ambicje pa\u0144stw Europy \u015arodkowo-Wschodniej, zabiegaj\u0105cych o przyj\u0119cie do Paktu p\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego\u201d. W ko\u0144cu 1993 r. og\u0142oszono now\u0105 rosyjska doktryn\u0119 wojskow\u0105, kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a o zwi\u0119kszeniu potencja\u0142u militarnego. Dodatkowym ,,straszakiem\u201d mia\u0142 by\u0107 zapis ,,o rezygnacji z zasady przez wiele lat g\u0142oszonej przez ZSRR, i\u017c Moskwa nie u\u017cyje jako pierwsza broni j\u0105drowej\u201d<sup id=\"odwolanie-1\"><a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#przypis-1\">[1]<\/a><\/sup>. <\/p>\n<p>Pobyt wojsk rosyjskich na terenach by\u0142ego ZSRR by\u0142 postrzegany w tych pa\u0144stwach a tak\u017ce w samej Polsce jako doskona\u0142e narz\u0119dzie wymuszaj\u0105ce powr\u00f3t pod kuratel\u0119 Moskwy. \u015acis\u0142e kierownictwo Kremla uwa\u017ca\u0142o ten fakt tak\u017ce jako \u015brodek maj\u0105cy powstrzyma\u0107 zap\u0119dy integracyjne pa\u0144stw Europy \u015arodkowej. Dawa\u0142o to doskona\u0142y argument do wyra\u017cania sprzeciwu wobec rozszerzenia NATO. Zdaniem Z. Brzezi\u0144skiego ,,taka postawa odzwierciedla poimperialne sk\u0142onno\u015bci Rosji: wci\u0105\u017c \u017cywego przekonania, \u017ce jest to obszar specjalnych interes\u00f3w i wp\u0142yw\u00f3w&#8221;<sup id=\"odwolanie-2\"><a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#przypis-2\">[2]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Polska jest zainteresowana by pa\u0144stwa zrzeszone w WNP pod\u0105\u017ca\u0142y w kierunku wyznaczonym przez demokratyczne reformy. Model przedstawiaj\u0105cy rozw\u00f3j sytuacji w najbli\u017cszym otoczeniu (zgodny z polskimi aspiracjami), kt\u00f3rego nasz kraj jest wa\u017cnym ogniwem<sup id=\"odwolanie-3\"><a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#przypis-3\">[3]<\/a><\/sup>. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Wsp\u00f3lnota Niepodleg\u0142ych Pa\u0144stw (Rosja) przyjmuje kierunek euroatlantycki oparty na tworzeniu ustroju w pe\u0142ni demokratycznego, pa\u0144stwa prawa. Stwarza to im szans\u0119 na poszerzenie Wsp\u00f3lnoty Europejskiej i pe\u0142ne cz\u0142onkostwo w nowych strukturach. <\/p>\n<p>Dostrzegaj\u0105c znaczenie Europy \u015arodkowej w polityce bezpiecze\u0144stwa Europejskiego, Polska musi utrzymywa\u0107 poprawne stosunki mi\u0119dzy Rosj\u0105 a Niemcami. Musimy wspomaga\u0107 naszego Wschodniego s\u0105siada w budowie demokracji, ,,tak by hegemonia zosta\u0142a zast\u0105piona partnerstwem\u201d<sup id=\"odwolanie-4\"><a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#przypis-4\">[4]<\/a><\/sup>. Mo\u017ce si\u0119 to okaza\u0107 zadaniem trudnym i uci\u0105\u017cliwym, gdy\u017c wymaga od Rosji wielu ust\u0119pstw, w tym wprowadzenia nowych system\u00f3w warto\u015bci. <\/p>\n<h2>Rozpad jednego pa\u0144stwa nie tworzy\u0142 jednolitego otoczenia<\/h2>\n<p>Analiza dotyczy sytuacji po rozpadzie ZSRR i ocen formu\u0142owanych w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Okre\u015blenia dotycz\u0105ce \u00f3wczesnych w\u0142adz, rozmieszczenia si\u0142 i kierunk\u00f3w przemian nie opisuj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego stanu regionu. Dla Polski istotna by\u0142a zmiana liczby oraz charakteru podmiot\u00f3w, z kt\u00f3rymi nale\u017ca\u0142o uk\u0142ada\u0107 relacje. Dawna jednolita kategoria wschodniego s\u0105siada przesta\u0142a wystarcza\u0107 do opisu r\u00f3\u017cnych interes\u00f3w, ambicji i dr\u00f3g politycznych nowych pa\u0144stw.<\/p>\n<p>Suwerenno\u015b\u0107 formalna i rzeczywista zdolno\u015b\u0107 samodzielnego dzia\u0142ania nie s\u0105 identycznymi informacjami. Nowe pa\u0144stwo potrzebuje instytucji, zasob\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia polityki. Powi\u0105zania gospodarcze oraz odziedziczone struktury mog\u0105 ogranicza\u0107 swobod\u0119 decyzji, nawet gdy granice zosta\u0142y okre\u015blone. Dlatego analiza powinna rozpoznawa\u0107 konkretne zale\u017cno\u015bci. Sama lista nowych nazw na mapie nie pokazuje jeszcze, jak zmieni\u0142 si\u0119 uk\u0142ad wp\u0142yw\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n<h2>R\u00f3\u017cne drogi polityczne i potrzeba odr\u0119bnych relacji<\/h2>\n<p>Pa\u0144stwa powsta\u0142e po rozpadzie wsp\u00f3lnej struktury nie musia\u0142y mie\u0107 jednakowego stosunku do integracji regionalnej i wsp\u00f3\u0142pracy z Zachodem. Mog\u0142y r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 sytuacj\u0105 gospodarcz\u0105, sk\u0142adem elit i ocen\u0105 w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa. Polska dyplomacja potrzebowa\u0142a zatem wiedzy o ka\u017cdym kierunku, zamiast zak\u0142adania jednego modelu ca\u0142ego obszaru. Uog\u00f3lnienie mo\u017ce u\u0142atwia\u0107 opis, ale staje si\u0119 przeszkod\u0105, gdy zaciera istotne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy partnerami.<\/p>\n<p>Wymieniona w \u017ar\u00f3dle Wsp\u00f3lnota Niepodleg\u0142ych Pa\u0144stw by\u0142a jednym z element\u00f3w tej nowej architektury. Nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 samego udzia\u0142u w strukturze z identyczno\u015bci\u0105 interes\u00f3w wszystkich uczestnik\u00f3w. Znaczenie mia\u0142y konkretne zobowi\u0105zania, si\u0142a poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw i rzeczywisty spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracy. Przy analizie historycznej warto wi\u0119c oddziela\u0107 formalny sk\u0142ad organizacji od oceny wp\u0142ywu, jaki wywierali na ni\u0105 poszczeg\u00f3lni cz\u0142onkowie. Te dwa poziomy mog\u0105 prowadzi\u0107 do odmiennych wniosk\u00f3w.<\/p>\n<p>Obecno\u015b\u0107 obcych wojsk i spos\u00f3b ich wycofywania mia\u0142y w \u00f3wczesnej debacie znaczenie polityczne, nie tylko wojskowe. Wi\u0105za\u0142y si\u0119 z pytaniem o kontrol\u0119 nad terytorium i samodzielno\u015b\u0107 decyzji. Ka\u017cdy przypadek wymaga jednak zachowania w\u0142asnej chronologii i podstaw. Nie mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw, termin\u00f3w i porozumie\u0144 w jeden niezmienny opis. \u0179r\u00f3d\u0142o przedstawia percepcj\u0119 zagro\u017cenia z okre\u015blonego momentu, a nie pe\u0142n\u0105 histori\u0119 wszystkich proces\u00f3w na obszarze poradzieckim.<\/p>\n<h2>Ostro\u017cno\u015b\u0107 wobec prognoz okresu przej\u015bciowego<\/h2>\n<p>W czasie szybkiej zmiany politycznej uczestnicy podejmuj\u0105 decyzje bez pe\u0142nej wiedzy o przysz\u0142ym uk\u0142adzie. Niekt\u00f3re tendencje mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 trwa\u0142e, cho\u0107 p\u00f3\u017aniej s\u0142abn\u0105, a inne nabieraj\u0105 znaczenia dopiero po czasie. Dlatego historyczne przewidywanie nale\u017cy ocenia\u0107 w \u015bwietle informacji dost\u0119pnych w momencie jego sformu\u0142owania. P\u00f3\u017aniejszy rezultat pomaga por\u00f3wnywa\u0107 prognozy, ale nie powinien by\u0107 przypisywany autorom jako wiedza, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c posiadali.<\/p>\n<p>Warto rozr\u00f3\u017cnia\u0107 oczekiwanie i warunek polityki. Postulat wspierania okre\u015blonego kierunku reform nie dowodzi, \u017ce zmiana nast\u0105pi zgodnie z zamierzeniem. Jest informacj\u0105 o preferencji i mo\u017cliwym zakresie zaanga\u017cowania. W analizie strategii potrzebne jest zatem pytanie, jak pa\u0144stwo zamierza dzia\u0142a\u0107 r\u00f3wnie\u017c przy mniej korzystnym przebiegu wydarze\u0144. Dokument oparty wy\u0142\u0105cznie na oczekiwanym scenariuszu nie pokazuje ca\u0142ego zakresu niepewno\u015bci, kt\u00f3ra towarzyszy\u0142a decyzjom.<\/p>\n<p>Nowe otoczenie wymaga\u0142o tak\u017ce po\u0142\u0105czenia polityki s\u0105siedzkiej z integracj\u0105 sojusznicz\u0105. Kontakty dwustronne mog\u0142y pomaga\u0107 w rozwi\u0105zywaniu konkretnych spraw, podczas gdy wyb\u00f3r szerszej struktury dotyczy\u0142 d\u0142ugoterminowego umiejscowienia pa\u0144stwa. Te dzia\u0142ania nie musia\u0142y si\u0119 wyklucza\u0107, ale wymaga\u0142y sp\u00f3jnego okre\u015blenia celu. W przeciwnym razie deklaracje kierowane do r\u00f3\u017cnych partner\u00f3w mog\u0142y tworzy\u0107 niejasny obraz priorytet\u00f3w. Jasno\u015b\u0107 w\u0142asnego stanowiska mia\u0142a znaczenie dla przewidywalno\u015bci relacji.<\/p>\n<p>Przytoczony opis rozpadu ZSRR pokazuje wi\u0119c moment przej\u015bcia od odziedziczonego uk\u0142adu do polityki wymagaj\u0105cej wi\u0119kszej liczby samodzielnych ocen. Znaczenie mia\u0142y nie tylko granice, ale r\u00f3wnie\u017c instytucje, zale\u017cno\u015bci i kierunki wybor\u00f3w s\u0105siad\u00f3w. Zachowanie tej perspektywy pozwala zrozumie\u0107 \u00f3wczesne argumenty bez przenoszenia ich automatycznie na inny okres. Jest to analiza warunk\u00f3w podejmowania decyzji, a nie ponadczasowa charakterystyka ca\u0142ego regionu.<\/p>\n<p>Znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142o informacji o intencjach partnera. Deklaracja oficjalna, opinia komentatora i przewidywanie autora nie maj\u0105 identycznego statusu. W analizie nale\u017cy rozpoznawa\u0107, na czym opiera si\u0119 konkretna ocena. Pozwala to zachowa\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy potwierdzonym zdarzeniem i interpretacj\u0105 jego znaczenia, zw\u0142aszcza w okresie, gdy sytuacja polityczna zmienia\u0142a si\u0119 bardzo szybko.<\/p>\n<section class=\"przypisy\">\n<h2>Przypisy<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"przypis-1\">J. Kiwerska, Gra o Europ\u0119: bezpiecze\u0144stwo europejskie w polityce USA, Pozna\u0144 2000, s. 273.  <a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#odwolanie-1\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-2\">Ibidem. \u0179r\u00f3d\u0142o: J. Kiwerska, Gra o Europ\u0119: bezpiecze\u0144stwo europejskie w polityce USA, Pozna\u0144 2000, s. 273.  <a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#odwolanie-2\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-3\">J. Kaczmarek, NATO w systemie bezpiecze\u0144stwa \u015bwiata, op.cit., s. 153. <a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#odwolanie-3\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-4\">J. Kaczmarek, NATO w systemie bezpiecze\u0144stwa \u015bwiata, op. cit., s. 131. <a href=\"\/politologia\/rozpad-zsrr-i-nowe-otoczenie-bezpieczenstwa-polski\/#odwolanie-4\">\u21a9<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rozpad ZSRR przekszta\u0142ci\u0142 uk\u0142ad pa\u0144stw w bezpo\u015brednim otoczeniu Polski. Nowe relacje i niepewno\u015b\u0107 okresu przej\u015bciowego wp\u0142ywa\u0142y na poszukiwanie trwa\u0142ych podstaw bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[116],"class_list":["post-10002","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-licencjackie","tag-polska-w-nato-rozwoj-polskiej-doktryny-bezpieczenstwa-narodowego-pod-koniec-xx-wieku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10002"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10034,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10002\/revisions\/10034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}