{"id":45,"date":"2013-02-13T15:55:04","date_gmt":"2013-02-13T14:55:04","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/?p=45"},"modified":"2013-02-13T15:55:04","modified_gmt":"2013-02-13T14:55:04","slug":"zabawa-waznym-elementem-preorientacji-zawodowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/zabawa-waznym-elementem-preorientacji-zawodowej\/","title":{"rendered":"Zabawa wa\u017cnym elementem preorientacji zawodowej"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

\"zabawa\"<\/a>Dla w\u0142a\u015bciwego przygotowania dziecka do przysz\u0142ej pracy zawodowej z pewno\u015bci\u0105 du\u017c\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni zabawa. Ju\u017c pierwsze formy aktywno\u015bci najm\u0142odszych przejawiaj\u0105ce si\u0119 w bawieniu, stanowi\u0105 niezwykle wa\u017cny etap nauki i dzia\u0142ania w przysz\u0142ej roli zawodowej.<\/p>\n

Najbardziej charakterystyczn\u0105 form\u0105 zabawy dla wieku przedszkolnego jest ta o charakterze tematycznym \u2013 w tego typu rozrywce dziecko przypisuje na siebie okre\u015blone role, nadaje znaczenie przedmiotom, kt\u00f3re u\u017cywa w czasie jej wykonywania. G\u0142\u00f3wnym celem tej formy zabaw jest przede wszystkim poznanie spo\u0142ecznej rzeczywisto\u015bci. Jest ona realizowana chocia\u017cby poprzez na\u015bladowanie czynno\u015bci ludzi doros\u0142ych. Najpierw, dzieci odtwarzaj\u0105 proste, zewn\u0119trzne elementy zaj\u0119\u0107 doros\u0142ych, nie ujmuj\u0105c istotnych element\u00f3w w dzia\u0142alno\u015bci zawodowej i spo\u0142ecznej. Po wykonaniu tych czynno\u015bci, w spos\u00f3b wzorcowy i ma\u0142o urozmaicony odbywaj\u0105 czynno\u015bci zabawowe o tej samej tre\u015bci, ale o znacznie urozmaiconym przebiegu. Zaczynaj\u0105 rozumie\u0107 sens \u017cycia osoby doros\u0142ej, zabawa zawiera istotne i tre\u015bciwe elementy. Nale\u017cy to odbiera\u0107, jako cel zabawy, kt\u00f3ry przejawia si\u0119 dokonaniem takich przekszta\u0142ce\u0144, jakie wykonuj\u0105 doro\u015bli w toku swojego dzia\u0142ania. Poprzez wytrwa\u0142o\u015b\u0107 w na\u015bladowaniu-dziecko zaznajamia si\u0119 ze znaczeniem przedmiot\u00f3w i narz\u0119dzi, wie jak si\u0119 nimi pos\u0142ugiwa\u0107 i zapoznaje si\u0119 ze specyfik\u0105 r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w.<\/p>\n

Zabawa w role rozwija si\u0119 szybko i wzbogacana jest o r\u00f3\u017cne aspekty. Dzieci w wieku przedszkolnym staj\u0105 si\u0119 nie tylko rodzicami, ale tak\u017ce nauczycielami, stra\u017cakami, lotnikami czy lekarzami \u2013 odtwarzaj\u0105 ich spos\u00f3b wys\u0142awiania si\u0119, mimik\u0119 twarzy i ruchy cia\u0142a. W ten spos\u00f3b zdobywaj\u0105 elementarn\u0105 wiedz\u0119 o pracy ludzkiej, o zawodach i o \u017cyciu ludzi doros\u0142ych[1]<\/a>.<\/p>\n

Rozw\u00f3j w\u0105tku zabaw tematycznych ma charakter koncentryczny \u2013 jego post\u0119p nast\u0119puje wraz z wiekiem. Pocz\u0105tkowo najm\u0142odsi czerpi\u0105 tre\u015b\u0107 do zabaw z codzienno\u015bci, odtwarzaj\u0105 dzia\u0142ania domowe doros\u0142ych, by w miar\u0119 up\u0142ywu czasu, zabawa sta\u0142a si\u0119 bogatsza i bardziej z\u0142o\u017cona. Pocz\u0105tkowo pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci, ale zdobyte tre\u015bci stopniowo przechodz\u0105 do zabaw, w kt\u00f3rych odtwarzane s\u0105 szersze tre\u015bci spo\u0142eczne.<\/p>\n

Zwi\u0105zek zabawy z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci z rozmaitymi formami pracy odzwierciedla si\u0119 w zabawie o charakterze tematycznym. Odgrywa ona wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w przygotowaniu dziecka do pracy. Taka forma zabawy stwarza okazj\u0119 do sprawdzenia swoich mo\u017cliwo\u015bci w danej roli zawodowej, pomaga zrozumie\u0107 istot\u0119 i znaczenie okre\u015blonego zawodu i daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykazania si\u0119 w poszczeg\u00f3lnej formie pracy.<\/p>\n

Zabawy tematyczne kszta\u0142tuj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 dziecka, jego fantazj\u0119, dziecko przekszta\u0142caj\u0105c rzeczywisto\u015b\u0107 podczas zabawy, w spos\u00f3b dok\u0142adny j\u0105 obserwuje, utrwala wiadomo\u015bci o otaczaj\u0105cym \u015bwiecie. Mimo, \u017ce czasem realia zamienia w iluzj\u0119, to ani na moment nie traci poczucia rzeczywisto\u015bci[2]<\/a>. \u0179r\u00f3d\u0142em tre\u015bci omawianej formy zabawy jest otaczaj\u0105cy \u015bwiat, w szczeg\u00f3lno\u015bci dzia\u0142ania doros\u0142ych, w tym pe\u0142nione przez nich r\u00f3\u017cnorodne funkcje zawodowe. Zakres tej rozrywki zwi\u0105zany jest r\u00f3wnie\u017c z w\u0142asnymi do\u015bwiadczeniami i prze\u017cyciami dziecka[3]<\/a>.<\/p>\n

Istot\u0105 zabaw tematycznych jest imitowanie r\u00f3\u017cnych czynno\u015bci i zdarze\u0144, kt\u00f3re zostaj\u0105 zaobserwowane podczas codziennego \u017cycia. To, co czyni\u0105 doro\u015bli, czym si\u0119 zajmuj\u0105, jak\u0105 prac\u0119 wykonuj\u0105 w domu i poza nim \u2013 wszystkie te aspekty odzwierciedlenie i wyraz w tematycznych zabawach dzieci[4]<\/a>.<\/p>\n

Zabawy o charakterze tematycznym dziecka w wieku przedszkolnym s\u0105 niezwykle wa\u017cnym czynnikiem w procesie formowania socjalizacji \u2013 w ka\u017cdej odbywaj\u0105cej si\u0119 zabawie dziecko spotyka r\u00f3\u017cne przepisy i regu\u0142y, kt\u00f3rym musi si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107, z wiekiem obowi\u0105zuj\u0105ce zasady staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej okre\u015blone.<\/p>\n

Zabawy tematyczne s\u0105 pierwszymi samorzutnymi zaj\u0119ciami z zawodoznawstwa \u2013 dziecko wcielaj\u0105c si\u0119 w odpowiedni\u0105 rol\u0119 ujawnia swoj\u0105 wiedz\u0119 o wybranych do zabaw zawodach. Jest to pocz\u0105tkowo wiedza powierzchowna i niepe\u0142na, ale \u015bwiadczy o umiej\u0119tno\u015bci obserwacji i zrozumienia. Stanowi pod\u0142o\u017ce, na kt\u00f3rym zaczynaj\u0105 formowa\u0107 si\u0119 trwalsze zainteresowania okre\u015blonymi zawodami.<\/p>\n

Wiadomo\u015bci o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach przedmiot\u00f3w dziecko gromadzi w trakcie zabaw manipulacyjnych, kt\u00f3re motywuj\u0105 do potrzeby poznania otoczenia. W swobodnym dzia\u0142aniu ma\u0142y cz\u0142owiek zdobywa elementarne wiadomo\u015bci o wygl\u0105dzie, budowie i funkcjach przedmiot\u00f3w, a tak\u017ce zaznajamia si\u0119 technik\u0105 ich obs\u0142ugi. Zabawy manipulacyjne doskonal\u0105 znajomo\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w, rozwijaj\u0105 umiej\u0119tno\u015bci technicznego i praktycznego pos\u0142ugiwania si\u0119 zabawkami oraz przedmiotami s\u0142u\u017c\u0105cymi do codziennego u\u017cytku[5]<\/a>.<\/p>\n

Przedmioty zabaw ma\u0142ego dziecka s\u0105 czym\u015b analogicznym do narz\u0119dzi, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 doros\u0142y cz\u0142owiek. Szczeg\u00f3ln\u0105 sposobno\u015b\u0107 do zbierania podstawowych wiadomo\u015bci o przedmiotach i narz\u0119dziach stwarzaj\u0105 obok zabaw manipulacyjnych zabawy konstrukcyjne[6]<\/a>.<\/p>\n

W zabawach konstrukcyjnych \u2013 jako aktywnej formie zabawy dziecka – zaobserwowa\u0107 mo\u017cna wyra\u017ane przechodzenie od manipulacji rzeczami i materia\u0142em do konstrukcji[7]<\/a>.<\/p>\n

Forma konstrukcyjna zabawy polega na budowaniu r\u00f3\u017cnych obiekt\u00f3w, pe\u0142ni funkcj\u0119 doskonalenia zdolno\u015bci manipulacyjnych dziecka, wywo\u0142uje zainteresowanie prac\u0105 z odpowiednimi przedmiotami. Ju\u017c nie sama czynno\u015b\u0107 jest najwa\u017cniejsza, liczy si\u0119 jej wytw\u00f3r-operowanie przedmiotami, ma wi\u0119c charakter celowy[8]<\/a>.<\/p>\n

Z d\u0105\u017ceniem do uzyskania zamierzonego celu wi\u0105\u017ce si\u0119 ustalenie planu dzia\u0142ania, kt\u00f3ry wyznacza kolejno\u015b\u0107 czynno\u015bci. Dzieci w p\u00f3\u017aniejszym okresie wychowania przedszkolnego wykazuj\u0105 si\u0119 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania \u2013 pracuj\u0105 w du\u017cych zespo\u0142ach okre\u015blonych tymi samymi zainteresowaniami i umiej\u0119tno\u015bciami. Zabawy konstrukcyjne zaczynaj\u0105 nabiera\u0107 charakter pracy, dzi\u0119ki nim przedszkolak mo\u017ce lepiej pozna\u0107 i zrozumie\u0107 zaw\u00f3d, jako okre\u015blony system dzia\u0142ania. Bior\u0105c udzia\u0142 w zabawie zespo\u0142owej wg\u0142\u0119bia si\u0119 w aspekt spo\u0142eczny zawodu, zaczyna rozumie\u0107 spo\u0142eczny podzia\u0142 pracy.<\/p>\n

Cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 wszystkich zabaw konstrukcyjnych jest d\u0105\u017cenie do osi\u0105gni\u0119cia okre\u015blonego wyniku, kt\u00f3ry ma zwi\u0105zek z samodzielnym dzia\u0142aniem. Uczy, jak doprowadzi\u0107 rozpocz\u0119te czynno\u015bci do ko\u0144ca oraz wskazuje dzia\u0142anie zgodne z planem. Z wszelkich materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re zdobywa i poznaje i kt\u00f3rymi manipuluje, powstaje pierwszy warsztat pracy dziecka[9]<\/a>.<\/p>\n

Obok zabaw konstruktywnych wa\u017cne znaczenie dla rozwoju dziecka maj\u0105 zabawy badawcze, kt\u00f3re s\u0105 sposobem rozwijania aktywno\u015bci w\u0142asnej dziecka. W trakcie tej formy rozrywki najm\u0142odsi intensywnie my\u015bl\u0105, poznaj\u0105 cechy, w\u0142a\u015bciwo\u015bci i funkcje danych przedmiot\u00f3w, r\u00f3\u017cne zjawiska i rozmaite zale\u017cno\u015bci przyczynowo \u2013 skutkowe. Kieruj\u0105c si\u0119 naturaln\u0105 potrzeb\u0105 zaspakajania ciekawo\u015bci, d\u0105\u017c\u0105 do poznania otaczaj\u0105cego ich \u015bwiata[10]<\/a>.<\/p>\n

Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o charakterze zabaw zespo\u0142owych i grach, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 zwi\u0105zek z rozwojem dziecka. Forma tych zabaw skupia si\u0119 na przestrzeganiu okre\u015blonych norm i zasad w grupie. Tego typu aktywno\u015b\u0107 zabawowa uczy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania i dyscypliny, wskazuje, jak opanowywa\u0107 emocje i podporz\u0105dkowywa\u0107 si\u0119 ograniczeniom.<\/p>\n

Umiej\u0119tno\u015b\u0107 dostosowania si\u0119 do zasad panuj\u0105cych w grupie, \u0142atwo\u015b\u0107 godzenia si\u0119 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i przegrywanie w r\u00f3\u017cnych sytuacjach \u017cyciowych s\u0105 niezwykle wa\u017cne w wykonywaniu przysz\u0142ej pracy i funkcjonowaniu w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c, zabawa traktowana jako forma rozwojowa, znajduje uj\u015bcie w znacznej cz\u0119\u015bci \u017cycia dziecka, odgrywa ogromn\u0105 rol\u0119 w p\u0142aszczyznach rozwoju fizycznego, spo\u0142ecznego i poznawczego. Ka\u017cda forma zabawy niesie ze sob\u0105 wiele korzy\u015bci, bo nie tylko sprawia przyjemno\u015b\u0107, ale tak\u017ce rozwija i uczy.<\/p>\n

Dziecko zawdzi\u0119cza czynno\u015bciom zabawowym przede wszystkim zdobywanie wiadomo\u015bci o ludziach, ich zawodach, obyczajach i zachowaniu. Gromadzi informacje o przyrodzie \u2013 zwierz\u0119tach, ro\u015blinach i o po\u017cytku, jaki mog\u0105 przynie\u015b\u0107. Wiadomo\u015bci te docieraj\u0105 do umys\u0142u najm\u0142odszych przy danej sposobno\u015bci, ale wsp\u00f3lnie z form\u0105 zabawy staj\u0105 si\u0119 elementem prze\u017cycia. Zabawa sprzyja porz\u0105dkowaniu informacji, u\u0142atwia tworzenie odr\u0119bnych, zale\u017cnych struktur[11]<\/a>.<\/p>\n

Zabawa jest swoistym odtwarzaniem, tworzeniem i przetwarzaniem rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra wyst\u0119puje u dziecka, dzi\u0119ki niej najm\u0142odsi poznaj\u0105 i kreuj\u0105 role spo\u0142eczne, wyznaczaj\u0105 regu\u0142y spo\u0142ecznej komunikacji oraz buduj\u0105 wizje i normy \u0142adu spo\u0142ecznego. [12]<\/a>.<\/p>\n

Dziecko, kt\u00f3re obserwuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 doros\u0142ych tworzy w\u0142asn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, w\u0142asny wyidealizowany \u015bwiat, wprowadza swoje pomys\u0142y, odkrycia i wyobra\u017cenia. Czynno\u015bci wyra\u017cone w zabawie s\u0105 naj\u0142atwiejszym i zarazem najbardziej przyst\u0119pnym sposobem zapoznania si\u0119 z otoczeniem i cz\u0119sto nie do ko\u0144ca zrozumianym \u015bwiatem. Niezwykle du\u017ce znaczenie zabawa odgrywa w kszta\u0142towaniu osobowo\u015bci, uczeniu si\u0119 r\u00f3\u017cnych r\u00f3l spo\u0142ecznych i zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia w grupie[13]<\/a>.<\/p>\n

Istotn\u0105 rol\u0119 oraz znaczenie zabawy dla procesu przystosowania psychicznego i spo\u0142ecznego dziecka podkre\u015bla w swojej literaturze Elizabeth B. Hurlock. Prezentuje w niej g\u0142\u00f3wne obszary, na kt\u00f3re zabawa ma ogromny wp\u0142yw. S\u0105 to: rozw\u00f3j fizyczny, zach\u0119ta do komunikowania si\u0119, roz\u0142adowanie t\u0142umionych napi\u0119\u0107 emocjonalnych, uj\u015bcie dla potrzeb i pragnie\u0144, uczenie si\u0119, stymulowanie tw\u00f3rczo\u015bci, rozwijanie wgl\u0105du w siebie, uczenie si\u0119 \u017cycia w spo\u0142eczno\u015bci, normy moralne, uczenie si\u0119 pe\u0142nienia roli w\u0142a\u015bciwej dla p\u0142ci oraz rozw\u00f3j po\u017c\u0105danych cech osobowo\u015bci[14]<\/a>. Wszystkie wy\u017cej wymienione cechy, umiej\u0119tno\u015bci i w\u0142a\u015bciwo\u015bci, kt\u00f3re formuje zabawa s\u0105 niezwykle wa\u017cne w przysz\u0142ej pracy zawodowej, poniewa\u017c ka\u017cdy rodzaj zabawy przygotowuje m\u0142odego cz\u0142owieka do pracy i dobrego wykonywania wybranego zawodu, kszta\u0142tuj\u0105c jego cechy i umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n

Dzieci w wieku przedszkolnym poprzez zabaw\u0119 poznaj\u0105 \u015bwiat spo\u0142eczno \u2013 zawodowy. Z ogromnym zaciekawieniem obserwuj\u0105 obowi\u0105zki, jakie wykonuj\u0105 ludzie doro\u015bli, zwracaj\u0105 uwag\u0119 na czynno\u015bci robocze wykonywane przez rodzic\u00f3w i najbli\u017csze otoczenie. Zadaj\u0105 wa\u017cne dla nich pytania, kt\u00f3re dotycz\u0105 m.in. nazwy danego zawodu, miejsca pracy i prostych narz\u0119dzi, jakimi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 doro\u015bli wykonuj\u0105c r\u00f3\u017cne czynno\u015bci. Zdobyte spostrze\u017cenia, dzieci odzwierciedlaj\u0105 w zabawie, bo ona wyrasta z dzia\u0142a\u0144 na przedmiotach i zainteresowania, jakimi si\u0119 je otacza[15]<\/a>.<\/p>\n

Zachowanie si\u0119 dziecka podczas wszystkich rodzaj\u00f3w zabaw, om\u00f3wionych we wcze\u015bniejszym podrozdziale, informuje \u015brodowisko, jaki jest jego obszar uczu\u0107, jakie warto\u015bci dominuj\u0105, jak wygl\u0105da \u015bwiat zewn\u0119trzny i czego w nim potrzeba. Pokazuje przez to, jak\u0105 posiada wiedz\u0119 o \u015bwiecie i ludziach, kt\u00f3rzy go otaczaj\u0105, pr\u00f3buje upodobni\u0107 swoje dzia\u0142ania do funkcjonowania innych ludzi, nie zapomina przy tym o dokonaniu w\u0142asnej oceny. Dziecko w swoim otoczeniu nie tylko dostrzega przedstawicieli r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w, widzi tak\u017ce ich dzia\u0142anie, dokonuje oceny, kszta\u0142tuje dzi\u0119ki temu system warto\u015bci oraz w\u0142asny stosunek do pracy[16]<\/a>.<\/p>\n

Dzieci w zabawie i innych \u017cyciowych sferach, same wyra\u017caj\u0105 opini\u0119 na temat r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w, kt\u00f3re chcia\u0142yby wykonywa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Do\u015bwiadczaj\u0105 dzieci\u0119cych \u017cycze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 utrwalane przez rodzin\u0119 i najbli\u017csze otoczenie, stanowi\u0105 p\u00f3\u017aniej rzeczywisty wyb\u00f3r zawodowy.<\/p>\n

Henryk Cudak tematyk\u0119 dzieci\u0119cych zabaw dzieli na trzy znacz\u0105ce grupy:<\/p>\n