{"id":312,"date":"2024-07-08T12:41:44","date_gmt":"2024-07-08T10:41:44","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/?p=312"},"modified":"2024-07-08T12:41:44","modified_gmt":"2024-07-08T10:41:44","slug":"schaffer-rodzina-rodzice-i-socjalizacja-streszczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/schaffer-rodzina-rodzice-i-socjalizacja-streszczenie\/","title":{"rendered":"Schaffer \u201eRodzina, rodzice i socjalizacja\u201d – streszczenie"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Socjalizacja<\/u><\/strong> stanowi proces, kt\u00f3ry zachodzi przede wszystkim w rodzinie<\/strong>, zw\u0142aszcza za po\u015brednictwem rodzic\u00f3w<\/strong>. Celem socjalizacji jest spowodowanie, aby dzieci by\u0142y dobrze przystosowane do wymaga\u0144 stawianych przez spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105. Dzieci musz\u0105 wi\u0119c przyswoi\u0107 sobie takie wzorce zachowania, kt\u00f3re s\u0105 akceptowane w\u00a0 danym spo\u0142ecze\u0144stwie. Spo\u0142ecze\u0144stwo stanowi jednak poj\u0119cie abstrakcyjne; to od rodzic\u00f3wz<\/strong> zatem wymaga si\u0119, aby dzia\u0142ali jako przekaziciele norm kulturowych, a czyni\u0105 to poprzez zapoznanie dziecka z warunkami \u017cycia w rodzinie<\/strong>. Fakt, i\u017c pod wieloma wzgl\u0119dami rodzina stanowi odbicie spo\u0142ecze\u0144stwa<\/u>, kt\u00f3rego jest cz\u0119\u015bci\u0105, oznacza to, \u017ce regu\u0142y te mog\u0105 nast\u0119pnie by\u0107 przenoszone dalej i stosowane w \u017cyciu w innych grupach spo\u0142ecznych. Rodzin\u0119 charakteryzuje tak\u017ce znacz\u0105cy poziom intensywno\u015bci emocji, kt\u00f3ry towarzyszy wi\u0119kszo\u015bci proces\u00f3w w niej zachodz\u0105cych.<\/p>\n

    \n
  1. Rodzina jako system<\/u><\/strong>.<\/li>\n<\/ol>\n

    Dla znacznej wi\u0119kszo\u015bci dzieci rodzina jest pierwszym i najwa\u017cniejszym kontekstem rozwoju psychicznego i fizycznego. Rodziny stanowi\u0105 \u015brodowisko idealnie dostosowane do wychowania dzieci: s\u0105 ma\u0142ymi, z\u017cytymi grupami, u\u0142atwiaj\u0105cymi dzieciom nabywanie sp\u00f3jnych regu\u0142 zachowania stykaj\u0105 si\u0119 one ponadto z zewn\u0119trznymi siedliskami (np. inne rodziny, praca), z kt\u00f3rymi dzieci mog\u0105 by\u0107 stopniowo zaznajamiane. S\u0105 przewa\u017cnie z\u0142o\u017cone z os\u00f3b oddanych dziecku, przez co ma ono zapewnione bezpiecze\u0144stwo i opiek\u0119. Rodzina jest zatem podstawow\u0105 jednostk\u0105, w obr\u0119bie kt\u00f3rej dziecko jest wprowadzane w \u017cycie spo\u0142eczne.<\/p>\n

    Badania przeprowadzone z udzia\u0142em rodzin nietradycyjnych pokaza\u0142y, i\u017c psychiczne zdrowa osobowo\u015b\u0107 mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 w obr\u0119bie r\u00f3\u017cnorakich grup spo\u0142ecznych, a dostosowanie do jednej okre\u015blonej Normanie jest bynajmniej niezb\u0119dne dla rozwoju dziecka.<\/p>\n

    Badanie Eidson i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/u>: w kt\u00f3rym obserwowano dzieci wychowywane w 4 r\u00f3\u017cnych typach rodzin:<\/p>\n

      \n
    1. W rodzinach niepe\u0142nych (gdy dziecko wychowywane jest przez samotn\u0105 matk\u0119)<\/li>\n
    2. W rodzinach stworzonych przez pary \u017cyj\u0105ce w konkubinacie<\/li>\n
    3. W rodzinach \u017cyj\u0105cych we wsp\u00f3lnotach<\/li>\n
    4. W rodzinach w tradycyjnym rozumieniu \u2013 z d\u00f3jk\u0105 rodzic\u00f3w<\/li>\n<\/ol>\n

      Badano wiele spo\u0142ecznych, emocjonalnych i intelektualnych aspekt\u00f3w zachowania dzieci z tych rodzin. Nie wykazano jednak \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy dzie\u0107mi z tych grup, ani nie uzyskano \u017cadnych powod\u00f3w, by przypuszcza\u0107, \u017ce \u017cycie w kt\u00f3rym\u015b z powy\u017cszych siedlisk spo\u0142ecznych by\u0142o bardziej korzystne ni\u017c Zycie w innym.<\/p>\n

      Badania C.J. Patterson<\/u>: przeprowadzone z udzia\u0142em dzieci wychowywanych przez pary homoseksualne, prowadz\u0105 do podobnych wniosk\u00f3w, gdy\u017c w ich przypadku r\u00f3wnie\u017c nie stwierdzono oznak tego, i\u017c dzieci z tych rodzin doznaj\u0105, przez sam fakt przynale\u017cenia do nich, jakiegokolwiek psychicznego zranienia.<\/p>\n

      Z punktu widzenia dziecka wydaje si\u0119, \u017ce rodzina mo\u017ce przybiera\u0107 wiele r\u00f3\u017cnych form i ci\u0105gle funkcjonowa\u0107 jako bezpieczna podstawa zdrowego rozwoju.<\/p>\n

      PODSTAWY TEORII SYSTEM\u00d3W (Minuchin, 1988, Sameroff, 1983)<\/u><\/strong> \u2013 stanowi u\u017cyteczny spos\u00f3b my\u015blenia o rodzinie i wp\u0142ywie, jaki wywiera ona na swych cz\u0142onk\u00f3w. Podstawowe zasady teorii akcentuj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce jej w\u0142asno\u015bci:<\/p>\n

        \n
      • CA\u0141O\u015aCIOWO\u015a\u0106 \u2013 system jest zorganizowan\u0105 ca\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c sun\u0105 jego cz\u0119\u015bci.<\/li>\n
      • ZWI\u0104ZKI MI\u0118DZY PODSYSTEMAMI \u2013 z\u0142o\u017cone systemy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z wzajemnie powi\u0105zanych podsystem\u00f3w. Ka\u017cdy taki zwi\u0105zek mo\u017ce by\u0107 postrzegany jako podsystem i analizowany osobno.<\/li>\n
      • CYRKULARNO\u015a\u0106 \u2013 Wewn\u0105trz systemu wz\u00f3r zale\u017cno\u015bci ma charakter wzajemny, a nie liniowy. Wszystkie komponenty systemu s\u0105 wzajemnie od siebie zale\u017cne; zmiana w jednym poci\u0105ga za sob\u0105 zmiany we wszystkich pozosta\u0142ych.<\/li>\n
      • D\u0104\u017bENIE DO STABILNO\u015aCI I ZMIANY \u2013 Systemy b\u0119d\u0105ce w kr\u0119gu zainteresowa\u0144 psychologii to systemy otwarte czyli takie, na kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 r\u00f3\u017cne zewn\u0119trzne czynniki.<\/li>\n<\/ul>\n

        W odniesieniu do rozwoju dziecka podej\u015bcie systemowe podkre\u015bla, i\u017c wszystkie aspekty, tak zwi\u0105zane z dzieckiem, jak i z konspektem, w jakim si\u0119 ono rozwija, s\u0105 jednakowo wa\u017cne i musz\u0105 by\u0107 rozumiane jako pewna ca\u0142o\u015b\u0107. Rodzina jest zatem systemem dynamicznym.<\/p>\n

        Wiedz\u0105c wszystko na temat cz\u0142onk\u00f3w rodziny nie mo\u017cemy si\u0119 jeszcze wypowiada\u0107 o jej funkcjonowaniu jako o ca\u0142o\u015bci. Wypowiada\u0107 si\u0119 mo\u017cna zatem niejako na trzech poziomach: rodziny, relacji i poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b<\/strong>.<\/p>\n

        WZAJEMNE WP\u0141YWY W OBR\u0118BIE RODZINY \u2013 <\/u><\/strong>model, kt\u00f3ry w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b znajduje zastosowanie w przypadku system\u00f3w rodzinnych zosta\u0142 zaproponowany przez Belsky\u2019ego (1981). Zachowanie dziecka podlega wp\u0142ywom rodzic\u00f3w i samo wywiera na nich p\u0142yw. Jest pod wp\u0142ywem relacji pomi\u0119dzy matk\u0105 i ojcem i rodzaju stosowanych przez nich oddzia\u0142ywa\u0144, a zarazem wywiera wp\u0142yw na owe relacje. Zatem wszystkie elementy systemu wzajemnie na siebie wp\u0142ywaj\u0105.<\/p>\n

        Badanie Brody\u2019ego, Pellegrini i Sigel (1986),<\/u><\/strong> w kt\u00f3rym obserwowano matki i ojc\u00f3w podczas interakcji z w\u0142asnymi dzie\u0107mi w wieku szkolnym w sytuacjach, gdy mieli oni rozwi\u0105zywa\u0107 w diadach zadania problemowe. Rodzice, kt\u00f3rzy deklarowali zadowolenie ze swego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, r\u00f3\u017cnili si\u0119 w sposobie interakcji z dzieckiem od rodzic\u00f3w niezadowolonych ze swego zwi\u0105zku. W grupie os\u00f3b zadowolonych matki i ojcowie stosowali podobne sposoby interakcji, a ponadto nie stwierdzono mi\u0119dzy nimi istotnych r\u00f3\u017cnic w \u017cadnym z mierzonych zachowa\u0144. W grupie os\u00f3 niezadowolonych ojcowie wyra\u017anie r\u00f3\u017cnili si\u0119 od matek, udzielaj\u0105c mniejszej liczby pozytywnych informacji zwrotnych (np. pochwa\u0142 i wyraz\u00f3w akceptacji)oraz cz\u0119\u015bciej przeszkadzaj\u0105c dzieciom. Ich\u00a0 \u017cony nie tyko dostarcza\u0142y wi\u0119kszej liczby negatywnych i mniejszej liczby pozytywnych informacji zwrotnych w por\u00f3wnaniu z z kobietami zadowolonymi ze swego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ale tak\u017ce techniki kontroli takie jak polecenia i sugestie.<\/p>\n

        Badanie Goldberga i Easterbrooks (1984)<\/u><\/strong>: Rodzice, kt\u00f3rych cechuje niski poziom dopasowania w ma\u0142\u017ce\u0144stwie w por\u00f3wnaniu z rodzicami lepiej dopasowanymi, znacznie cz\u0119\u015bciej maj\u0105 dzieci, kt\u00f3re rozwijaj\u0105 l\u0119kowe rodzaje przywi\u0105zania.<\/p>\n

        Badanie Belsky\u2019ego i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/u><\/strong>: w badaniu tym wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 oko\u0142o 100 rodzin, kt\u00f3re obserwowano od czasu sprzed zaj\u015bcia matek w ci\u0105\u017c\u0119 a\u017c do trzeciego roku\u00a0 \u017cycia dziecka. Co pewien czas badano reakcje dziecka z ka\u017cdym z rodzic\u00f3w i realcje mi\u0119dzy rodzicami. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jako\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa wp\u0142ywa raczej na pewne aspekty ojcostwa ni\u017c macierzy\u0144stwa. Gdy wida\u0107 by\u0142o oznaki pogorszenia si\u0119 relacji ma\u0142\u017ce\u0144skiej, zachowanie ojca wzgl\u0119dem dziecka zmienia\u0142o si\u0119 na coraz bardziej negatywne i napastliwe, podczas, gdy dziecko stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej niepos\u0142uszne ojcu. Z kolei relacja pomi\u0119dzy dzieckiem a matk\u0105 nie pogarsza\u0142a si\u0119, okaza\u0142a si\u0119 bardziej odporna na wp\u0142yw problem\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich ni\u017c relacje ojca z dzieckiem.<\/p>\n

        STABILNO\u015a\u0106 I ZMIANA \u2013 <\/u><\/strong>Rodziny stanowi\u0105 systemy otwarte, kt\u00f3re poddane s\u0105 oddzia\u0142ywaniu czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. Rodzina jest dynamicznym podmiotem, zdolnym do adaptacji do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w. Rodzina przesz\u0142a ogromn\u0105 transformacj\u0119, szczeg\u00f3lnie w XX wieku. Tzw. Tradycyjna rodzina przesta\u0142a by\u0107 postrzegana jako obowi\u0105zuj\u0105ca norma. Jest to skutkiem do\u015b\u0107 wyra\u017anego przedefiniowania takich poj\u0119\u0107, jak instytucja ma\u0142\u017ce\u0144stwa, prokreacja i opieka nad dzie\u0107mi, rola kobiety w rodzinie czy podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w w jej ramach. Dobrym przyk\u0142adem jest tu stawaniem si\u0119 rodzicem \u2013 okres, w kt\u00f3rym pojawienie si\u0119 dziecka mo\u017ce wyra\u017anie zmodyfikowa\u0107 zachowanie dotychczasowych cz\u0142onk\u00f3w rodziny i natur\u0119 ich relacji. W przypadku rodzic\u00f3w najsilniej zaznacza si\u0119 to przy narodzinach pierwszego dziecka. \u00a0Przyj\u015bcie na \u015bwiat kolejnych dzieci ma znacz\u0105ce konsekwencje dla rodze\u0144stwa, podczas gdy w mniejszym stopniu wp\u0142ywa na adaptacj\u0119 rodzic\u00f3w. Zwi\u0105zane z tym wydarzeniem konieczne zakresy przystosowania zosta\u0142y nast\u0119puj\u0105co skategoryzowane:<\/p>\n

          \n
        • Fizyczne wymagania (np. cz\u0119sto przerywany sen, czy sta\u0142a opieka nad dzieckiem)<\/li>\n
        • Koszty emocjonalne( zwi\u0105zane z byciem ca\u0142kowicie odpowiedzialnym za bezbronn\u0105 istot\u0119)<\/li>\n
        • Ograniczenia mo\u017cliwo\u015bci (zmniejszenie si\u0119 ilo\u015bci czasu wolnego)<\/li>\n
        • Napi\u0119cia w relacji ma\u0142\u017ce\u0144skiej (np. zazdro\u015b\u0107, zak\u0142\u00f3cenia w relacjach seksualnych)<\/li>\n<\/ul>\n

          Zdolno\u015b\u0107 do wej\u015bcia pary w rol\u0119 rodzic\u00f3w mo\u017ce by\u0107 bardzo zr\u00f3\u017cnicowana. Wp\u0142ywa na to wiele czynnik\u00f3w:<\/p>\n

            \n
          1. Wiek i dojrza\u0142o\u015b\u0107 rodzic\u00f3w<\/li>\n
          2. Ich zwi\u0105zek z w\u0142asnymi rodzicami<\/li>\n
          3. Zakres do\u015bwiadczanego przez nich wsparcia spo\u0142ecznego<\/li>\n
          4. Poziom zadowolenia z ma\u0142\u017ce\u0144stwa przed pojawieniem si\u0119 dziecka (w przypadku, kiedy poziom ten by\u0142 nieski istnieje ma\u0142e prawdopodobie\u0144stwo poprawy relacji ma\u0142\u017ce\u0144skiej).<\/li>\n<\/ol>\n

            Wed\u0142ug Feldman i Aschenbrenner (1983), po narodzinach dziecka zachowanie matki staje si\u0119 bardziej, a zachowanie ojca mniej zgodne ze stereotypami p\u0142ciowymi matki anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszy zakres tradycyjnie kobiecych czynno\u015bci. Ojcowie tak\u017ce wykazuj\u0105 wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie w takie czynno\u015bci przyjmuj\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 za opiek\u0119 nad dzieckiem i pomoc przy gotowaniu, sprz\u0105taniu i zmywaniu.<\/p>\n

            Badania Levy-Shiff (1994)<\/u>: Badane by\u0142y pary przez okres od zaj\u015bcia w ci\u0105\u017c\u0119 do uko\u0144czenia przez dziecko pierwszego roku \u017cycia. Badaczka zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce pewien spadek satysfakcji z ma\u0142\u017ce\u0144stwa po urodzeniu dziecka jest powszechny, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d kobiet. To jednak na ile ten spadek b\u0119dzie g\u0142\u0119boki zale\u017cy w du\u017cej mierze od podj\u0119cia przez ojca obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z dzieckiem, szczeg\u00f3lnie z opiek\u0105 nad nim. Kiedy zaanga\u017cowanie ojca w opiek\u0119 jest na wysokim poziomie, obserwuje si\u0119 u matek niewielki spadek satysfakcji z ma\u0142\u017ce\u0144stwa b\u0105d\u017a te\u017c w og\u00f3le nie wyst\u0119puje tego typu uczucie.<\/p>\n

            Badanie Hetheringtona (1988):<\/u> dotycz\u0105ce wp\u0142ywu rozwodu rodzic\u00f3w na dziecko i jego nast\u0119pstw, w tym powt\u00f3rnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa rodzica, opiekuj\u0105cego si\u0119 dzieckiem. Dla tych rodzic\u00f3w (przewa\u017cnie matek) powt\u00f3rne ma\u0142\u017ce\u0144stwo zwykle nios\u0142o ze sob\u0105 wiele korzystnych zmian, kt\u00f3re dotyczy\u0142y matek, lecz tak\u017ce po\u015brednio wp\u0142ywa\u0142y na ich dzieci. Zmniejsza\u0142y si\u0119 odczuwane przez matki samotno\u015b\u0107 i l\u0119k, poprawia\u0142y si\u0119 sprawy materialne i organizacja \u017cycia rodzinnego. Jednak\u017ce relacja mi\u0119dzy ojczymem a pomi\u0119dzy ojczymem a przybranym dzieckiem r\u00f3\u017cni si\u0119 pod pewnymi wzgl\u0119dami od tej z biologicznym ojcem. Wielu ojczym\u00f3w mia\u0142o tendencj\u0119 do przyjmowania jednej z dw\u00f3ch ekstremalnych postaw:<\/p>\n

              \n
            • Albo mocno zaanga\u017cowali si\u0119 w wychowanie swoich przybranych dzieci (cho\u0107 wtedy cz\u0119sto w restrykcyjny spos\u00f3b)<\/li>\n
            • Albo \u2013 co nast\u0119powa\u0142o cz\u0119\u015bciej \u2013 mieli tendencj\u0119 do emocjonalnego unikania, bycia jakby zdystansowanym i niezwracania uwagi oraz dawali ma\u0142o wsparcia matkom w wychowaniu dziecka<\/li>\n<\/ul>\n

              Jednak\u017ce postawy te mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce rezultatem nastawienia dziecka do ojczyma.<\/p>\n

                \n
              1. Istota wp\u0142yw\u00f3w rodzicielskich.<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

                Cele wychowania LeVine\u2019a (1974, 1988):<\/p>\n

                I Zapewnienie prze\u017cycia \u2013 zabezpieczenie dziecka, aby \u017cy\u0142o i by\u0142o zdrowe i w ko\u0144cu mia\u0142o w\u0142asne dzieci.<\/p>\n

                II Zabezpieczenie finansowe \u2013 pomaganie dziecku, aby zdoby\u0142o umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 potrzebn\u0105, by by\u0142o samowystarczalne w doros\u0142o\u015bci<\/p>\n

                III Umozliwienie samorealizacji \u2013 wspieranie dziecka w nabywaniu umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 potrzebne, by spe\u0142nia\u0107 r\u00f3\u017cne okre\u015blone przez kultur\u0119 oczekiwania, takie jak te, dotycz\u0105ce moralno\u015bci, autorytetu, samorealizacji.<\/p>\n

                Te trzy cele tworz\u0105 hierarchi\u0119 \u2013 rodzice tylko wtedy mog\u0105 zajmowa\u0107 si\u0119 realizacj\u0105 tych ostatnich, je\u015bli poprzednie, bardziej podstawowe zostan\u0105 zrealizowane).<\/p>\n

                Ka\u017cdy rodzic wype\u0142nia te zadania na sw\u00f3j spos\u00f3b, gdy\u017c odznacza si\u0119 pewnymi charakterystykami, kt\u00f3re razem z cechami dziecka i kontekstem okre\u015blaj\u0105 zachowanie dziecka w procesie wychowania. Mo\u017cemy rozr\u00f3\u017cni\u0107 pomi\u0119dzy:<\/p>\n

                  \n
                • Atrybutami uniwersalnymi, czyli tymi cechami, kt\u00f3re s\u0105 wsp\u00f3lne dla wszystkich rodzic\u00f3w i mog\u0105 by\u0107 postrzegane jako cz\u0119\u015b\u0107 dziedzictwa gatunkowego.<\/li>\n
                • Atrybutami kulturowymi, czyli tymi cechami, kt\u00f3re s\u0105 specyficzne dla danego spo\u0142ecze\u0144stwa i w ten spos\u00f3b odr\u00f3\u017cniaj\u0105 jedn\u0105 grup\u0119 rodzic\u00f3w od innej.<\/li>\n
                • Atrybutami indywidualnymi, czyli tymi cechami, kt\u00f3re odr\u00f3\u017cniaj\u0105 jednego rodzica od innego w obr\u0119bie danej grupy kulturowej mog\u0105 by\u0107 uwa\u017cane za wyraz osobowo\u015bci danej jednostki.<\/li>\n<\/ul>\n

                  Kiedy konkretny wz\u00f3r zachowa\u0144 rodzicielskich jest obserwowany we wszystkich \u015brodowiskach spo\u0142ecznych, bez wzgl\u0119du na zr\u00f3\u017cnicowanie w obr\u0119bie zwyczaj\u00f3w i wierze\u0144, zak\u0142ada si\u0119, \u017ce jest on zdeterminowany genetycznie. Kiedy ujawniaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy grupami kulturowymi, uwa\u017ca si\u0119, \u017ce zachowania te s\u0105 wynikiem uczenia si\u0119.<\/p>\n

                  Badanie Pomerlau, Malcuit i Sabetier (1991)<\/u>, zbadano rodziny z Haiti i Wietnamu, kt\u00f3re osiedli\u0142y si\u0119 w Montrealu, oraz grup\u0119 rodzin, tworzonych przez rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Quebecku. Ka\u017cda matka zosta\u0142a poproszona o wskazanie wieku, w kt\u00f3rym jak s\u0105dzi \u2013 dziecko nab\u0119dzie r\u00f3\u017cnych zdolno\u015bci (chodzenia, m\u00f3wienia, itd.), i wieku, kiedy jej zdaniem matka powinna podj\u0105\u0107 pewne czynno\u015bci wychowawcze, aby dziecko nauczy\u0142o si\u0119 okre\u015blonych sprawno\u015bci (jak np. czytania czy samodzielnego jedzenia). Matki z Quebecku uwa\u017ca\u0142y, \u017ce zdolno\u015bci pojawi\u0105 si\u0119 bardzo wcze\u015bnie. Podobnie by\u0142o one przekonane, \u017ce rodzice powinni stymulowa\u0107 rozw\u00f3j dziecka wcze\u015bniejszym wieku. Matki z Quebecku wyznawa\u0142y zachodni\u0105 ide\u0119, \u017ce niemowl\u0119ta s\u0105 potencjalnie kompetentnymi istotami, kt\u00f3re jednak\u017ce potrzebuj\u0105 pomocy, aby wzmocni\u0107 rozw\u00f3j ju\u017c istniej\u0105cych zdolno\u015bci. Dwie pozosta\u0142e grupy badanych przejawia\u0142y raczej postaw\u0119 laissez-faire (pozostawienia dziecku zupe\u0142nej swobody), je\u015bli chodzi o wczesny rozw\u00f3j dziecka i stosowanie przez rodzic\u00f3w dzia\u0142a\u0144 stymuluj\u0105cych.<\/p>\n

                  STYLE WYCHOWAWCZE<\/u><\/strong><\/p>\n

                    \n
                  • AYTORYTARNY STYL WYCHOWANIA \u2013 charakteryzuje si\u0119 stosowaniem przez rodzic\u00f3w si\u0142y raczej zdystansowanym stosunkiem do dziecka. Tacy rodzice rzadko pytaj\u0105 dziecko o opini\u0119, rzadko je chwal\u0105 i okazuj\u0105 rado\u015b\u0107 z powodu jego osi\u0105gni\u0119\u0107 maj\u0105 tendencj\u0119 do bycia dyrektywnymi wymagaj\u0105cymi, u\u017cywaj\u0105 technik polegaj\u0105cych na straszeniu, by stosowa\u0107 kontrol\u0119 nad dzieckiem. Oczekuj\u0105, \u017ce ich polecenia b\u0119d\u0105 bezwarunkowo wype\u0142niane.<\/li>\n
                  • PERMISYWNY STYL WYCHOWANIA \u2013 charakteryzuj\u0105cy si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105 i pozytywnym stosunkiem emocjonalnym oraz sprawowaniem jedynie ograniczonej kontroli. Stosuj\u0105cy go rodzice nie wymagaj\u0105 od dziecka osi\u0105gni\u0119\u0107, zwykle bardzo swobodnie odnosz\u0105 si\u0119 do zasad, s\u0105 niekonsekwentni je\u015bli chodzi o dyscyplin\u0119. Radz\u0105 si\u0119 dziecka przy podejmowaniu decyzji i wyja\u015bniaj\u0105, dlaczego obowi\u0105zuj\u0105 w domu pewne regu\u0142y. Na og\u00f3\u0142 widz\u0105 siebie jako osob\u0119, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy dziecku, a nie jako podmiot odpowiedzialny za wp\u0142ywanie na zachowanie dziecka.<\/li>\n
                  • AUTORYTATYWNY STYL WYCHOWANIA \u2013 \u0142\u0105czy w sobie stosunkowo wysoki poziom ciep\u0142a oraz wysokie, ukierunkowane na osi\u0105gni\u0119cia wymagania. Rodzice maj\u0105 siln\u0105 kontrol\u0119 nad dzieckiem, jednak sprawuj\u0105 j\u0105 w spos\u00f3b niekarz\u0105cy, werbalnie nak\u0142aniaj\u0105c dziecko do pewnych dzia\u0142a\u0144 i szanuj\u0105c jego w\u0142asne pragnienia. Komunikuj\u0105 regu\u0142y zachowania w jasny spos\u00f3b, ale nie narzucaj\u0105 dziecku nadmiernych ogranicze\u0144. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 swoje cele s\u0105 tak samo sk\u0142onni odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do swojego autorytetu jaki i do logicznych uzasadnie\u0144 .Pozytywny stosunek emocjonalny jest tu wyra\u017cany cz\u0119\u015bciej i w cieplejszy spos\u00f3b ni\u017c w innych grupach.<\/li>\n
                  • ODTR\u0104CAJ\u0104CO-ZANIEDBUJ\u0104CY STYL WYCHOWANIA \u2013 jest zasadniczo stylem \u201eniezaanga\u017cowanym\u201d. Tacy rodzice s\u0105 nieczuli wobec dziecka i w \u017caden spos\u00f3b niewymagaj\u0105cy. Nie interesuj\u0105 si\u0119 zachowaniami swojego dziecka, nie wspieraj\u0105 go i nie dostarczaj\u0105 mu do\u015b\u0107 wiedzy, by wspom\u00f3c dziecko w zrozumieniu \u015bwiata i zasad spo\u0142ecznych. Mog\u0105 oni albo aktywnie odtr\u0105ca\u0107 swoje dziecko, albo ca\u0142kowicie zaniedbywa\u0107 swoje obowi\u0105zki wychowawcze.<\/li>\n<\/ul>\n

                    ROLA MATKI I OJCA \u00a0<\/u><\/strong><\/p>\n

                    Interakcja ojc\u00f3w z dzieckiem ma charakter znacznie bardziej fizyczny i jest znacznie bardziej aktywna ni\u017c interakcja matek. Zabawy w turlanie i przewracanie, skakanie, \u015bciskanie, \u0142askotanie, podrzucanie dziecka do g\u00f3ry \u2013 oto niekt\u00f3re z ulubionych zaj\u0119\u0107 w repertuarze zachowa\u0144 ojca.<\/p>\n

                    Matki s\u0105 \u0142agodniejsze, mniej ruchliwe, cz\u0119\u015bciej podczas zabaw z dzieckiem u\u017cywaj\u0105 zabawek, reaguj\u0105 na dziecko w spos\u00f3b stabilnyi stosuj\u0105 raczej werbalne ni\u017c fizyczne formy interakcji.<\/p>\n

                    Badanie Fielda (1978):<\/u> w kt\u00f3rym por\u00f3wnywano ojc\u00f3w b\u0119d\u0105cych pierwszymi i jedynymi opiekunami dziecka z ojcami, kt\u00f3rzy nie zajmowali si\u0119 opiek\u0105 nad dzieckiem w takim stopniu, oraz z matkami b\u0119d\u0105cymi podstawowymi opiekunami. Podczas obserwacji interakcji mi\u0119dzy rodzicami a dzieckiem w wystandaryzowanych sytuacjach r\u00f3\u017cnice ujawni\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie mi\u0119dzy zachowaniem podstawowych opiekun\u00f3w (matk\u0105, ojcem), a zachowaniem drugoplanowych opiekun\u00f3w. Ojcowie nale\u017c\u0105cy do pierwszej grupy przej\u0119li styl zachowania, kt\u00f3ry odr\u00f3\u017cnia\u0142 ich od innych ojc\u00f3w i przypomina\u0142 ten prezentowany przez kobiety. Wygl\u0105da na to, \u017ce to raczej r\u00f3\u017cna liczba do\u015bwiadcze\u0144 jakie rodzice maj\u0105 z dzie\u0107mi, bardziej ni\u017c ich p\u0142e\u0107, t\u0142umaczy wszelkie r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re dostrzegamy mi\u0119dzy zachowaniami matek i ojc\u00f3w.<\/p>\n

                    DEFICYTY W ZAKRESIE PE\u0141NIENIA R\u00d3L RODZICIELSKICH<\/u><\/strong><\/p>\n

                    Niew\u0142a\u015bciwe wychowanie obejmuje:<\/p>\n

                      \n
                    • wykorzystywanie dziecka (tak\u017ce seksualne)<\/li>\n
                    • Zn\u0119canie si\u0119 fizyczne<\/li>\n
                    • Zn\u0119canie si\u0119 psychiczne (np. odrzucenie, zaniedbanie, wy\u015bmiewanie, poni\u017canie, stawianie nierealistycznych wymaga\u0144 i stosowanie niekonsekwentnej dyscypliny)<\/li>\n<\/ul>\n

                      Wszelkie pr\u00f3by zrozumienia przyczyn patologii r\u00f3l rodzicielskich warto rozpocz\u0105\u0107 od nast\u0119puj\u0105cej klasyfikacji czynnik\u00f3w, zaproponowanej przez Belskyego i Vondr\u0119(1989), kt\u00f3re zasadniczo kszta\u0142tuj\u0105 rodzicielskie zachowania:<\/p>\n

                        \n
                      1. Indywidualne cechy i zasoby rodzic\u00f3w<\/li>\n
                      2. Cechy dziecka<\/li>\n
                      3. Spo\u0142eczny kontekst relacji<\/li>\n<\/ol>\n

                        Ad.1.<\/p>\n

                        Cechy rodzic\u00f3w s\u0105 wk\u0142adem, kt\u00f3ry wnosz\u0105 oni do interakcji z dzieckiem, a s\u0105 to zarazem rezultaty ich w\u0142asnej historii rozwojowej, ale sam fakt wcze\u015bniejszej deprywacji jest niewystarczaj\u0105cy, by wywo\u0142a\u0107 trudno\u015bci w pe\u0142nieniu roli rodzica w doros\u0142o\u015bci. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce taki sam wniosek wynika z bada\u0144 nad dzie\u0107mi maltretowanymi. Szacuje si\u0119, \u017ce mniej wi\u0119cej co trzecie takie dziecko staje si\u0119 maltretuj\u0105cym rodzicem.<\/p>\n

                        Grupy zagro\u017cone trudno\u015bciami w pe\u0142nieniu r\u00f3l rodzicielskich<\/p>\n

                          \n
                        • Nastoletnie matki \u2013 wiele razy wykazywano, \u017ce trudno\u015bci w pe\u0142nieniu roli rodzica pojawiaj\u0105 si\u0119 w tej grupie cz\u0119\u015bciej ni\u017c w\u015br\u00f3d starszych matek przyk\u0142adowo, obserwuj\u0105c m\u0142ode, nastoletnie matki podczas karmienia i zabawy ze swymi sze\u015bciomiesi\u0119cznymi dzie\u0107mi, stwierdzono, \u017ce matki te wyra\u017ca\u0142y mniej emocji, w mniejszym stopniu reagowa\u0142y pozytywnie, by\u0142y mniej cierpliwe i rzadziej m\u00f3wi\u0142y do dzieci w por\u00f3wnaniu z matkami starszymi, obserwowanymi w takich samych warunkach (Culp, Culp, Osofsky i Osofsky, 1991). Nie ndziwi zatem, \u017ce dzieci nastoletnich matek s\u0105 zazwyczaj uwa\u017cane za mniej poznawczo i spo\u0142ecznie dojrza\u0142e.<\/li>\n
                        • Grupy zmagaj\u0105ce si\u0119 z problemami ekonomicznymi<\/li>\n
                        • Rodzice cierpi\u0105cy na zaburzenia psychiczne. Zar\u00f3wno upo\u015bledzenie umys\u0142owe jak i alkoholizm rodzic\u00f3w wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze stosowaniem przez nich niew\u0142a\u015bciwych metod wychowawczych, co skutkuje podwy\u017cszonym wsp\u00f3\u0142czynnikiem zaburze\u0144 zachowania u ich dzieci. Rodzice cierpi\u0105cy na depresj\u0119 mog\u0105 by\u0107 fizycznie obecni, ale maj\u0105 tendencj\u0119 do psychicznego wycofywania si\u0119. Jak si\u0119 okazuje, ich dzieci s\u0105 dwa lub nawet trzy razy bardziej nara\u017cone na rozw\u00f3j zaburze\u0144 psychicznych (Dodge, 1990).<\/li>\n<\/ul>\n

                          Ad 2.<\/p>\n

                          Cechy dziecka r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywaj\u0105 na spos\u00f3b pe\u0142nienia roli przez rodzica, gdy\u017c z pewno\u015bci\u0105 niekt\u00f3re dzieci trudniej jest wychowywa\u0107 ni\u017c inne.<\/p>\n

                            \n
                          • Problemy w wychowaniu dziecka niewidomego lub cierpi\u0105cego na zesp\u00f3\u0142 Downa, kt\u00f3re nie przejawia w\u0142a\u015bciwej ekspresji emocjonalnej. W wyniku tego rodzaju zaburze\u0144 \u201dodczytywanie\u201d, a wi\u0119c interpretowanie zachowa\u0144 dziecka jest trudniejsze. Kiedy dziecko nie mo\u017ce wys\u0142a\u0107 jasnych sygna\u0142\u00f3w, wtedy r\u00f3wnie\u017c rodzic odpowiada w nieadekwatny spos\u00f3b, i tak pojawia si\u0119 niesp\u00f3jny wzorzec interakcji. Co wi\u0119cej bycie rodzicem upo\u015bledzonego czy niepe\u0142nosprawnego dziecka prowadzi do takich psychologicznych skutk\u00f3w jak niska samoocena, depresja, uczucia agresji, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 niekorzystny wp\u0142yw na relacje z dzieckiem.<\/li>\n
                          • Jedn\u0105 z grup podwy\u017cszonego ryzyka, kt\u00f3ra jest szczeg\u00f3lnie nara\u017cona na z\u0142e traktowanie ze strony rodzic\u00f3w, s\u0105 dzieci przedwcze\u015bnie urodzone (Belsky i Vondra, 1989). Takie dzieci trudniej wychowa\u0107, trudniej si\u0119 nimi opiekowa\u0107 przynajmniej w pierwszych miesi\u0105cach \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n

                            Ad.3.<\/p>\n

                            kontekst spo\u0142eczny \u2013 jako trzecia grupa czynnik\u00f3w, stanowi\u0105cych przyczyn\u0119 powstawania zaburze\u0144 w pe\u0142nieniu roli rodzica.<\/p>\n

                              \n
                            • Za cech\u0119 charakterystyczn\u0105 rodzin, w kt\u00f3rych dochodzi do przemocy uwa\u017ca si\u0119 spo\u0142eczna izolacj\u0119 (Garbarino i Crouter, 1978). A zatem stopie\u0144 w jakim rodzina jest osadzona w spo\u0142ecznej sieci powi\u0105za\u0144, sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z krewnych, przyjaci\u00f3\u0142 i s\u0105siad\u00f3w, a tak\u017ce r\u00f3\u017cnych instytucji i organizacji, wp\u0142ywa na to, co si\u0119 dzieje mi\u0119dzy rodzicami a dzieckiem).<\/li>\n
                            • Zwi\u0105zki pomi\u0119dzy emocjonalnym wsparciem spo\u0142ecznym a opiek\u0105 rodzicielsk\u0105 (Cochran, 1990). Ci rodzice, kt\u00f3rzy otrzymuj\u0105 wi\u0119cej wsparcia, zachowuj\u0105 si\u0119 wzgl\u0119dem swoich dzieci w spos\u00f3b bardziej ciep\u0142y i stabilny, potrafi\u0105 stosowa\u0107 skuteczniejsze \u015brodki kontroli zachowania przy r\u00f3wnocze\u015bnie mniejszej sk\u0142onno\u015bci do karania, umiej\u0105 reagowa\u0107 na zachowania dzieci z wi\u0119ksz\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105, maj\u0105 bardziej pozytywne nastawienie do wychowania dziecka oraz okazuj\u0105 wi\u0119cej emocji, a ich dzieci cz\u0119\u015bciej reprezentuj\u0105 bezpieczny\/ ufny\u00a0 typ przywi\u0105zania.<\/li>\n<\/ul>\n

                              Zazwyczaj wyst\u0119puje pewna kombinacja czynnik\u00f3w odpowiedzialnych za wywo\u0142anie zaburze\u0144 w zachowaniu, nawet je\u015bli wzgl\u0119dna waga ka\u017cdego z nich mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cna w poszczeg\u00f3lnych sytuacjach.<\/p>\n

                                \n
                              1. Procesy socjalizacyjne<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

                                ZA\u0141O\u017bENIA TEORETYCZNE<\/u><\/strong><\/p>\n

                                  \n
                                1. MODEL ZUPE\u0141NEJ SWOBODY (J.J. ROUSSEAU, XIX w.)<\/li>\n<\/ol>\n

                                  Przekonanie, \u017ce dziecko przybywa na \u015bwiat ju\u017c wcze\u015bniej ukszta\u0142towane, ze wszystkimi podstawowymi aspektami osobowo\u015bci b\u0119d\u0105cymi w zal\u0105\u017cku i maj\u0105cymi si\u0119 jedynie rozwin\u0105\u0107 w ci\u0105gu dalszego rozwoju. Wynika z tego, \u017ce rodzice maj\u0105 do odegrania jedynie niewielk\u0105 rol\u0119.<\/p>\n

                                    \n
                                  1. MODEL \u201eLEPIENIA Z GLINY\u201d<\/li>\n<\/ol>\n

                                    W modelu tym nowo narodzone dziecko traktowane jest jako ca\u0142kowicie nieuformowane, jako grudka gliny, kt\u00f3rej doros\u0142y mo\u017ce nada\u0107 jakikolwiek kszta\u0142t. Osi\u0105gni\u0119ta przez ni\u0105 ostatecznie forma b\u0119dzie ca\u0142kowicie wyt\u0142umaczalna tym, co czynili opiekunowie przez wszystkie lata, gdy dziecko by\u0142o wra\u017cliwe na ich wp\u0142yw. Stosowane przez opiekun\u00f3w nagrody i kary, ich spos\u00f3b uczenia nawyk\u00f3w i ich w\u0142asny przyk\u0142ad wyja\u015bniaj\u0105 ko\u0144cowy wynik rozwoju. Indywidualno\u015b\u0107 dziecka jest wi\u0119c pomijana. Dzieci postrzegane s\u0105 jako bierne, niesko\u0144czenie plastyczne i ca\u0142kowicie skazane na \u0142ask\u0119 procesu formowania, a zmiany rozwojowe \u2013 t\u0142umaczone wy\u0142\u0105cznie w kategoriach wp\u0142ywu \u015brodowiska.<\/p>\n

                                      \n
                                    1. MODEL KONFLIKTOWY<\/li>\n<\/ol>\n

                                      Zgodnie z tym podej\u015bciem dzieci nie s\u0105 bierne \u2013 od pocz\u0105tku maja swe \u017cyczenia i potrzeby, kt\u00f3re sk\u0142aniaj\u0105 je do zachowania si\u0119 w okre\u015blony spos\u00f3b. Niestety ich zachowanie stoi w opozycji do zasad przyj\u0119tych w spo\u0142ecze\u0144stwie i powoduj\u0105, \u017ce dzieci s\u0105 w konflikcie z ich opiekunami, kt\u00f3rych zadaniem jest zmusza\u0107 je do porzucania swoich naturalnych preferencji i przyj\u0119cia r\u00f3\u017cnego rodzaju nienaturalnych wzor\u00f3w zachowania, uwa\u017canych za po\u017c\u0105dane przez rodzic\u00f3w. Cho\u0107 model ten ma swoje historyczne podstawy w przekonaniu, \u017ce dzieci s\u0105 pierwotnie z\u0142ei zadaniem opiekun\u00f3w jest zd\u0142awienie ich grzesznych pop\u0119d\u00f3w, mo\u017cna znale\u017a\u0107 jego nowoczesny odpowiednik, w szczeg\u00f3lno\u015bci w postaci prac Freuda.<\/p>\n

                                        \n
                                      1. MODEL WZAJEMNO\u015aCI<\/li>\n<\/ol>\n

                                        Dzieci nie s\u0105 bierne; od wczesnych lat bior\u0105 one udzia\u0142 we w\u0142asnym wychowaniu. Spojrzenie na dziecko, jako na aktywnego uczestnika procesu socjalizacji jest zatem bardziej odpowiednie. Po drugie to wzajemne dopasowanie, a nie konflikt, jest podstawowym motywem interakcji dziecko \u2013 rodzic.<\/p>\n

                                        Rola socjalizacji w rozwoju proces\u00f3w poznawczych.<\/u><\/strong><\/p>\n

                                        Zdolno\u015bci poznawcze zdaniem Wygotskiego (1978) maj\u0105 spo\u0142eczne \u017ar\u00f3d\u0142o: zanim znajd\u0105 si\u0119 pod kontrol\u0105 dziecka musz\u0105 pocz\u0105tkowo zaistnie\u0107 we wsp\u00f3lnym dzia\u0142aniu dziecka i kompetentnego doros\u0142ego, zatem wszystkie wy\u017csze czynno\u015bci psychiczne pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwotnie w planie zewn\u0119trznym, interpsychicznym, czyli w przebiegu interakcji z inna osob\u0105. Dopiero z czasem zostaj\u0105 zinternalizowane i dziecko jest w stanie wykonywa\u0107 je na p\u0142aszczy\u017anie intrapsychicznej. Spo\u0142eczne interakcje tworz\u0105 zatem podstawowy kontekst, w kt\u00f3rym dziecko jest wprowadzane w bardziej dojrza\u0142e sposoby my\u015blenia, w\u0142a\u015bciwego dla danego spo\u0142ecze\u0144stwa. Funkcjonowanie poznawcze mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 tylko z pomoc\u0105 doros\u0142ych, gotowych wspiera\u0107 dziecko i kierowa\u0107 jego aktywno\u015bci\u0105 oraz strukturalizowa\u0107 j\u0105 w taki spos\u00f3b, by mog\u0142o ono uczestniczy\u0107 w coraz bardziej z\u0142o\u017conych formach spo\u0142ecznych dzia\u0142a\u0144 a\u017c do chwili, gdy b\u0119dzie zdolne funkcjonowa\u0107 samodzielnie. Nie oznacza to, ze dzieci s\u0105 jedynie biernymi odbiorcami wskaza\u0144 ze strony doros\u0142ych. Aktywnie szukaj\u0105 one pomocy innych os\u00f3b w uczeniu si\u0119 rozwi\u0105zywania problem\u00f3w, wybieraj\u0105c i strukturalizuj\u0105c t\u0119 pomoc.<\/p>\n

                                        Jednym ze sposob\u00f3w w jaki dzieci wnosz\u0105 sw\u00f3j wk\u0142ad do tej aktywno\u015bci kooperacyjnej jest sygnalizowanie gotowo\u015bci do uczenia si\u0119. Interakcja z rodzicami przy rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w mo\u017ce by\u0107 skuteczna tylko wtedy, gdy dziecko osi\u0105gn\u0119\u0142o odpowiedni poziom kompetencji. Wygotski zaproponowa\u0142 tu poj\u0119cie sfery najbli\u017cszego rozwoju dla okre\u015blenia zakresu, w kt\u00f3rym pomoc doros\u0142ego jest najbardziej skuteczna. Granice SNR s\u0105 okre\u015blane zakresem, w kt\u00f3rym pomoc doros\u0142ych jest najbardziej skuteczna. Granice SNR s\u0105 okre\u015blane zakresem rozbie\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy tym, co dzieci potrafi\u0105 zrobi\u0107 same, a tym, co mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107, b\u0119d\u0105c partnerem bardziej kompetentnego i maj\u0105cego wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119 doros\u0142ego. Tylko interakcje pojawiaj\u0105ce si\u0119 w obr\u0119bie SNR s\u0105 uwa\u017cane za przynosz\u0105ce zmiany poznawcze. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie jest kluczem do umys\u0142owego rozwoju: z jednej strony dzieci aktywnie poszukuj\u0105 pomocy i komunikuj\u0105 swoje wymagania, z drugiej doro\u015bli z wyczuciem odpowiadaj\u0105 na nie, najpierw oferuj\u0105c pomoc, ale potem stopniowo wycofuj\u0105c j\u0105, gdy dziecko osi\u0105ga konieczna kompetencj\u0119, by dawa\u0107 sobie rad\u0119 samemu.<\/p>\n

                                        Sprawno\u015bci j\u0119zykowe rozwijaj\u0105 si\u0119 najlepiej w kontek\u015bcie epizod\u00f3w wsp\u00f3lnego zaanga\u017cowania (EWZ), czyli w kontakcie sam na sam, w kt\u00f3rym doros\u0142y i dziecko wsp\u00f3lnie zwracaj\u0105 uwag\u0119 i podejmuj\u0105 razem dzia\u0142anie w odniesieniu do okre\u015blonego tematu. Kontakty, w kt\u00f3rych dzieci mog\u0105 wypr\u00f3bowa\u0107 swoje nowe umiej\u0119tno\u015bci, otrzymuj\u0105c wsparcie doros\u0142ych i zwrotne informacje, stanowi\u0105 konieczny kontekst rozwoju wszelkich wy\u017cszych funkcji poznawczych.<\/p>\n

                                        Socjalizacja emocji<\/u><\/strong><\/p>\n

                                        Mi\u0119dzykulturowe badania dostarczaj\u0105 przekonuj\u0105cych danych na temat procesu socjalizacji emocji. Socjalizacja wp\u0142ywa na rozw\u00f3j emocji na r\u00f3\u017cne sposoby. Po pierwsze okre\u015bla granice wyznaczaj\u0105cy og\u00f3lny, dopuszczalny zakres wyra\u017cania emocji. Po drugie, niekt\u00f3re emocje s\u0105 bardziej uwydatniane w niekt\u00f3rych kulturach. Po trzecie zasady okazywania emocji konkretnych sytuacjach s\u0105 tak\u017ce w du\u017cej mierze specyficzne dla danej kultury (warto przeczyta\u0107 przyk\u0142ady z ostatniego podrozdzia\u0142u).<\/p>\n

                                        Jednak\u017ce nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107 zjawiska socjalizacji emocji przez odwo\u0142ywanie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do wzmocnienia, uczenia si\u0119 i na\u015bladowania. Procesy te mog\u0105 odgrywa\u0107 pewn\u0105 rol\u0119: rodzice usi\u0142uj\u0105 nauczy\u0107 bowiem swoje dzieci kontroli impuls\u00f3w, nagradzaj\u0105c i karz\u0105c je oraz daj\u0105c przyk\u0142ad swoim zachowaniem. Takie wyja\u015bnienie jest jednak jednostronne, pomija bowiem wzajemn\u0105 regulacj\u0119 spo\u0142ecznych interakcji dw\u00f3ch partner\u00f3w tworz\u0105cych dialog emocjonalny. Badania nad takimi dialogami, w kt\u00f3rych mierzono zachodz\u0105ce podczas interakcji ci\u0105g\u0142e zmiany w okazywaniu emocji przez matk\u0119 i dziecko, pokaza\u0142y, do jakiego stopnia ka\u017cdy z partner\u00f3w odpowiada za ekspresj\u0119 drugiej osoby, w spos\u00f3b adekwatny, dopasowany do jej ekspresji emocjonalnej, np. w odpowiedzi na rado\u015b\u0107 dziecka nast\u0119powa\u0142a rado\u015b\u0107 matki; w odpowiedzi na jego strach jej czu\u0142o\u015b\u0107. Z punktu widzenia dziecka oznacza to, \u017ce emocje matki s\u0105 przewidywalne; matka mo\u017ce za\u015b prowadzi\u0107 trening uczu\u0107, czyli kierowa\u0107 stanem emocjonalnym swojego dziecka za pomoc\u0105 w\u0142asnych reakcji.<\/p>\n

                                        Dialog emocjonalny jest niewerbaln\u0105 wymian\u0105 sygna\u0142\u00f3w emocjonalnych poprzez mimik\u0119 twarzy, gesty, czy inne afektywne wskaz\u00f3wki i wyst\u0119puje od niemowl\u0119ctwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                        Socjalizacja stanowi proces, kt\u00f3ry zachodzi przede wszystkim w rodzinie, zw\u0142aszcza za po\u015brednictwem rodzic\u00f3w. Celem socjalizacji jest spowodowanie, aby dzieci by\u0142y dobrze przystosowane do wymaga\u0144 stawianych przez spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105. Dzieci musz\u0105 wi\u0119c przyswoi\u0107 sobie takie wzorce zachowania, kt\u00f3re s\u0105 akceptowane w\u00a0 danym spo\u0142ecze\u0144stwie. Spo\u0142ecze\u0144stwo stanowi jednak poj\u0119cie abstrakcyjne; to od rodzic\u00f3wz zatem wymaga si\u0119, … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[151,150],"class_list":["post-312","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wyklady-i-cwiczenia","tag-rodzice-i-socjalizacja-streszczenie","tag-schaffer-rodzina"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=312"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":313,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/312\/revisions\/313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}