{"id":309,"date":"2024-07-07T18:47:30","date_gmt":"2024-07-07T16:47:30","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/?p=309"},"modified":"2024-07-07T18:48:48","modified_gmt":"2024-07-07T16:48:48","slug":"czynniki-wplywajace-na-ksztaltowanie-sie-aspiracji-u-mlodziezy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/czynniki-wplywajace-na-ksztaltowanie-sie-aspiracji-u-mlodziezy\/","title":{"rendered":"Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na kszta\u0142towanie si\u0119 aspiracji u m\u0142odzie\u017cy"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;309&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;1&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;Rate this post&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;5\\\/5 - (1 vote)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na kszta\u0142towanie si\u0119 aspiracji u m\u0142odzie\u017cy&quot;,&quot;width&quot;:&quot;142.5&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} - ({count} {votes})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 142.5px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            5\/5 - (1 vote)    <\/div>\n    <\/div>\n<h2>podrozdzia\u0142 pracy licencjackiej<\/h2>\n<p>Mechanizm kszta\u0142towania si\u0119 aspiracji zdeterminowany jest wieloma czynnikami natury osobistej i spo\u0142ecznej, kt\u00f3re mog\u0105 jednak podlega\u0107 celowym dzia\u0142aniom wychowawczym i organizacyjnym, zmieniaj\u0105cym dotychczasowe systemy warto\u015bci i perspektywy samorealizacji jednostki. I chocia\u017c s\u0105 to trudne i d\u0142ugotrwa\u0142e procesy, to nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci fakt, i\u017c aspiracje i d\u0105\u017cenia jednostki mog\u0105 by\u0107 w spos\u00f3b celowy kszta\u0142towane przez r\u00f3\u017cne \u015brodowiska wychowawcze.<\/p>\n<p>Na kszta\u0142towanie si\u0119 aspiracji m\u0142odzie\u017cy, istotny wp\u0142yw wywiera wiele czynnik\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich najcz\u0119\u015bciej wymienia si\u0119:<\/p>\n<ol>\n<li>Rodzin\u0119;<\/li>\n<\/ol>\n<p>Aspiracje przede wszystkim wyznaczane s\u0105 przez rodzin\u0119 oraz panuj\u0105ce w niej warunki \u017cycia. Wyniki bada\u0144 specjalist\u00f3w potwierdzaj\u0105, i\u017c pozycja spo\u0142eczna rodzic\u00f3w i ich wykszta\u0142cenie zasadniczo okre\u015blaj\u0105 miejsce startu dziecka.<\/p>\n<p>W procesie wychowania rodzice przekazuj\u0105 swoje do\u015bwiadczenia, pogl\u0105dy, opinie, okre\u015blaj\u0105 spos\u00f3b sp\u0119dzania wolnego czasu. Tworz\u0105 wzory, tradycj\u0119 rodzinn\u0105, wzorce zachowa\u0144, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na dziecko.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Szko\u0142\u0119;<\/li>\n<\/ol>\n<p>Prawie r\u00f3wnorz\u0119dne miejsce w randze czynnik\u00f3w determinuj\u0105cych aspiracje zajmuje szko\u0142a. Szko\u0142a oddzia\u0142uje na kierunek i poziom aspiracji przez stymulacyjn\u0105 funkcj\u0119 ocen szkolnych. One w du\u017cej mierze decyduj\u0105 tak\u017ce o planach i zamierzeniach edukacyjno \u2013 zawodowych m\u0142odzie\u017cy. Uczniowie odnosz\u0105cy sukcesy w nauce, cz\u0119\u015bciej ni\u017c pozostali decyduj\u0105 si\u0119 na wyb\u00f3r trudnych zawod\u00f3w, wymagaj\u0105cych wysokich kwalifikacji oraz wysi\u0142ku i odpowiedzialno\u015bci.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/p>\n<p>Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w procesie kszta\u0142towania aspiracji przez szko\u0142\u0119 odgrywa nauczyciel.<\/p>\n<p>Jego oddzia\u0142ywanie powinno polega\u0107 na:<\/p>\n<ul>\n<li>rozbudzaniu aspiracji.<\/li>\n<li>kszta\u0142towaniu realistycznego poziomu aspiracji, tak aby by\u0142y adekwatne do mo\u017cliwo\u015bci uczni\u00f3w (jest to wa\u017cne w procesie zapobiegania zaburzeniom zachowania).<\/li>\n<li>korygowaniu zawy\u017conych i zani\u017conych aspiracji.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>Nauczyciel powinien dysponowa\u0107 wiedz\u0105 na temat uwarunkowa\u0144 aspiracji, rz\u0105dz\u0105cych nimi prawid\u0142owo\u015bci, mechanizm\u00f3w ich funkcjonowania. Poza tym powinien zna\u0107 pragnienia swoich wychowank\u00f3w i umie\u0107 zbada\u0107, jakie aspiracje dominuj\u0105 w danej grupie m\u0142odzie\u017cy. Nauczyciel mo\u017ce modelowa\u0107 aspiracje uczni\u00f3w, wp\u0142ywa\u0107 na ich cele \u017cyciowe i d\u0105\u017cenia, pomaga\u0107 w dokonywaniu \u017cyciowych wybor\u00f3w.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a><\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>Grup\u0119 r\u00f3wie\u015bnicz\u0105;<\/li>\n<\/ol>\n<p>Obok rodziny i szko\u0142y, grupy r\u00f3wie\u015bnicze stanowi\u0105 trzeci, co do wielko\u015bci wyznacznik aspiracji m\u0142odzie\u017cy. Grupa r\u00f3wie\u015bnicza \u015bci\u015ble zwi\u0105zana jest ze \u015brodowiskiem szkolnym, ale r\u00f3wnie\u017c jest wsz\u0119dzie tam, gdzie jednostka przebywa. Obraz w\u0142asnej osoby, pragnienia i d\u0105\u017cenia kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi w wyniku spostrzegania swojej pozycji w grupie. Wp\u0142yw grup r\u00f3wie\u015bniczych uwarunkowany jest przede wszystkim pozycj\u0105 socjometryczn\u0105 jednostki. Osoby lubiane przez innych, maj\u0105ce wysok\u0105 pozycj\u0119, prezentuj\u0105 aspiracje zbli\u017cone do pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w grupy. Natomiast odrzucenie jednostki odbija si\u0119 na rozbie\u017cno\u015bci cel\u00f3w \u017cyciowych i w\u00f3wczas wp\u0142yw grupy jest znikomy.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>\u015arodki masowego przekazu;<\/li>\n<\/ol>\n<p>Zasadniczy wp\u0142yw na kszta\u0142towanie aspiracji m\u0142odego pokolenia wywieraj\u0105 tak\u017ce \u015brodki masowego przekazu, a zw\u0142aszcza telewizja. Z bada\u0144 specjalist\u00f3w wynika, i\u017c ch\u0142opcy najcz\u0119\u015bciej ogl\u0105daj\u0105 programy publicystyczne oraz popularnonaukowe i historyczne. Dziewcz\u0119ta natomiast preferuj\u0105 programy przyrodnicze, teleturnieje oraz filmy fabularne. Wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em ukierunkowanych wiadomo\u015bci jest tak\u017ce literatura pi\u0119kna i popularnonaukowa. Dziewcz\u0119ta najcz\u0119\u015bciej czytaj\u0105 powie\u015bci przygodowe, obyczajowe i historyczne. Ch\u0142opcy natomiast najcz\u0119\u015bciej si\u0119gaj\u0105 po lektury szkolne, fantastyk\u0119, horrory i sensacj\u0119.<\/p>\n<p>Natomiast radio w niewielkim stopniu wp\u0142ywa na poszerzanie wiedzy uczni\u00f3w. M\u0142odzie\u017c najch\u0119tniej s\u0142ucha program\u00f3w muzycznych i rozrywkowych.<\/p>\n<p>Dzi\u0119ki \u015brodkom masowego przekazu uczniowie poznaj\u0105 na bie\u017c\u0105co sytuacj\u0119 spo\u0142eczno \u2013 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105 naszego kraju.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li>Sytuacj\u0119 spo\u0142eczno \u2013 polityczn\u0105;<\/li>\n<li>Sytuacj\u0119 gospodarcz\u0105 w kraju;<\/li>\n<\/ol>\n<p>Oczywi\u015bcie si\u0142a i stopie\u0144 uzale\u017cnienia aspiracji od tych determinant\u00f3w jest r\u00f3\u017cna i indywidualna. Jedne z nich oddzia\u0142uj\u0105 z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 i nat\u0119\u017ceniem, inne za\u015b w spos\u00f3b s\u0142abszy i niekiedy w spos\u00f3b po\u015bredni. Jednak znajomo\u015b\u0107 tych determinant\u00f3w jest niezmiernie znacz\u0105ca, gdy\u017c przyczynia si\u0119 do odpowiedniego kszta\u0142towania aspiracji m\u0142odych ludzi.<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/p>\n<p>Z bada\u0144 przeprowadzonych przez A. Koz\u0142owsk\u0105 wynika, \u017ce czynnikiem, kt\u00f3ry w niewielkim stopniu determinuje wyb\u00f3r drogi \u017cyciowej, jest p\u0142e\u0107. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy planami i aspiracjami dziewcz\u0105t i ch\u0142op\u00f3w polega jedynie na tym, \u017ce dziewcz\u0119ta cz\u0119\u015bciej wybieraj\u0105 kierunki pedagogiczne, ch\u0142opcy natomiast \u2013 studia prawnicze, lekarskie i kierunki politechniczne.<\/p>\n<p>Uwidaczniaj\u0105 si\u0119 natomiast zasadnicze r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy planami i d\u0105\u017ceniami m\u0142odzie\u017cy\u00a0 wybitnie\u00a0 uzdolnionej,\u00a0 a\u00a0 marzeniami i\u00a0 aspiracjami uczni\u00f3w przeci\u0119tnych.<\/p>\n<p>M\u0142odzie\u017c wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119 w nauce upatruje swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 w wyborze interesuj\u0105cych, atrakcyjnych i ciesz\u0105cych si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 kierunk\u00f3w studi\u00f3w. Zamierzenia tej grupy wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze znalezieniem pracy daj\u0105cej wiele satysfakcji i umo\u017cliwiaj\u0105cej dalsze rozwijanie si\u0119. Najwa\u017cniejszymi warto\u015bciami dla tej grupy uczni\u00f3w jest zdobycie maksymalnej ilo\u015bci wiedzy, uko\u0144czenie studi\u00f3w i znalezienie interesuj\u0105cej pracy, natomiast projekty zwi\u0105zane z za\u0142o\u017ceniem przysz\u0142ej rodziny s\u0105 bardzo mgliste, odleg\u0142e i nieprecyzyjne.<\/p>\n<p>Zupe\u0142nie inaczej o swojej przysz\u0142o\u015bci my\u015bl\u0105 uczniowie otrzymuj\u0105cy w szkole oceny przeci\u0119tne. W prawdzie, jak dowodz\u0105 badania ponad po\u0142owa z nich zamierza studiowa\u0107 na wy\u017cszych uczelniach, to jednak ich plany i d\u0105\u017cenia dotycz\u0105ce osi\u0105gni\u0119cia stabilizacji \u017cyciowej, zwi\u0105zane ze znalezieniem partnera \u017cyciowego i za\u0142o\u017ceniem rodziny s\u0105 bardzo bliskie, jasne i przejrzyste.<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/p>\n<p>Uwarunkowania aspiracji mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy grupy:<\/p>\n<ol>\n<li>Uwarunkowania osobowo\u015bciowe (psychologiczne).<\/li>\n<\/ol>\n<p>Do czynnik\u00f3w psychologicznych, wp\u0142ywaj\u0105cych na aspiracje zalicza si\u0119 potrzeby osi\u0105gni\u0119\u0107, motywacje osi\u0105gni\u0119\u0107 i unikania, sukcesy i niepowodzenia, samoocen\u0119, osobowo\u015b\u0107<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.<\/p>\n<p>Potrzeby osi\u0105gni\u0119\u0107 uwa\u017ca si\u0119 za w\u0142a\u015bciwo\u015bci stosunkowo sta\u0142e i przejawiaj\u0105ce si\u0119 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach. W innym uj\u0119ciu zwraca si\u0119 uwag\u0119 na zwi\u0105zki aspiracji z procesami motywacyjnymi. Na przyk\u0142ad znana teoria motywacji osi\u0105gni\u0119\u0107, kt\u00f3rej autorami s\u0105 J.W. Atkinson i N.F. Feather, podkre\u015bla oddzia\u0142ywanie na poziom aspiracji dw\u00f3ch proces\u00f3w motywacyjnych, a mianowicie motywacji osi\u0105gni\u0119\u0107 i motywacji unikania.<\/p>\n<p>Osoby o silnej motywacji osi\u0105gni\u0119\u0107 maj\u0105 zazwyczaj aspiracje do wykonywania zada\u0144 o \u015brednim poziomie trudno\u015bci. Sukces wp\u0142ywa u tych os\u00f3b zazwyczaj na podniesienie poziomu aspiracji, natomiast niepowodzenie prowadzi do obni\u017cenia poziomu aspiracji. Osoby o s\u0142abej motywacji (motywacji unikania) rozwi\u0105zuj\u0105 albo zadania \u0142atwe, albo bardzo trudne (niepowodzenie w wykonywaniu zada\u0144 bardzo trudnych\u00a0\u00a0 mo\u017cna\u00a0\u00a0\u00a0 \u0142atwo\u00a0\u00a0 uzasadni\u0107,\u00a0\u00a0\u00a0 wi\u0119c\u00a0\u00a0 dolegliwo\u015b\u0107\u00a0\u00a0 jest\u00a0\u00a0 stosunkowo\u00a0\u00a0 ma\u0142a).<\/p>\n<p>Powodzenia i niepowodzenia traktowane s\u0105 jako wa\u017cne czynniki warunkuj\u0105ce aspiracje, g\u0142\u00f3wnie za\u015b ich poziom. Wraz ze wzrostem wynik\u00f3w dzia\u0142ania i poczuciem sukcesu, nast\u0119puje wzrost poziomu aspiracji. Jednak nale\u017cy doda\u0107, i\u017c zwi\u0105zek mi\u0119dzy poczuciem sukcesu, a poziomem aspiracji, ma charakter indywidualny, a tak\u017ce wyra\u017anie wyst\u0119puje przy wykonywaniu zada\u0144 o \u015brednim poziomie trudno\u015bci, co spowodowane jest mechanizmami odczuwania sukcesu lub pora\u017cki, w\u0142a\u015bnie przy dzia\u0142aniach \u015brednio trudnych.<\/p>\n<p>Na kszta\u0142towanie si\u0119 poziomu aspiracji wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c samoocena. Wysoka samoocena jest czynnikiem sprzyjaj\u0105cym wysokiemu poziomowi aspiracji \u2013 i odwrotnie: niska samoocena prowadzi do kszta\u0142towania si\u0119 niskiego poziomu aspiracji.<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a><\/p>\n<p>W procesie kszta\u0142towania si\u0119 samooceny i aspiracji wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa obraz w\u0142asnej osoby. Obraz ten powstaje w wyniku w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 oraz opinii, s\u0105d\u00f3w formu\u0142owanych o danej osobie przez innych ludzi.<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a><\/p>\n<p>Aspiracje \u2013 jak i samoocena determinowane s\u0105 przez wiele cech indywidualnych, na przyk\u0142ad warunki fizyczne (wygl\u0105d, sprawno\u015b\u0107 fizyczna, stan zdrowia itp.) i psychiczne cechy osobowo\u015bci (zdolno\u015bci og\u00f3lne i kierunkowe, temperament, cechy wolicjonalne, emocje). Na przyk\u0142ad wysoki poziom inteligencji sprzyja realistycznym nastawieniom na r\u00f3\u017cne cele \u017cyciowe, samoocenie adekwatnej do mo\u017cliwo\u015bci intelektualnych. Z kolei wysoki poziom neurotyczno\u015bci, silna l\u0119kliwo\u015b\u0107 obni\u017caj\u0105 samoocen\u0119 i wp\u0142ywaj\u0105 na aspiracje, powoduj\u0105ce niedocenianie w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci.<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Uwarunkowania \u015brodowiskowe (socjologiczne).<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u015arodowisko, czy \u015brodowiska spo\u0142eczne, w kt\u00f3rych przebywa cz\u0142owiek, wyra\u017anie determinuj\u0105 pojawianie si\u0119 i kszta\u0142towanie ludzkich pragnie\u0144 i d\u0105\u017ce\u0144. Aspiracje w du\u017cym stopniu wyznaczane s\u0105 przez rodzin\u0119 i panuj\u0105ce w niej warunki \u017cycia. Rodzina jest jedn\u0105 z podstawowych grup, formu\u0142uj\u0105cych pewne normy post\u0119powania i tworz\u0105cych hierarchie warto\u015bci. Obraz tych hierarchii i tre\u015b\u0107 normy zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od wykszta\u0142cenia rodzic\u00f3w, statusu spo\u0142ecznego cz\u0142onk\u00f3w rodziny, pochodzenia i tradycji rodzinnych, klimatu wychowawczego oraz warunk\u00f3w materialnych rodziny. Na przyk\u0142ad, wiadomo, \u017ce im wy\u017csze jest wykszta\u0142cenie rodzic\u00f3w, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ojca, tym cz\u0119\u015bciej dzieci podejmuj\u0105 pr\u00f3by dostania si\u0119 na studia i kszta\u0142cenia na poziomie wy\u017cszym. Dzieci rodzic\u00f3w z ni\u017cszym wykszta\u0142ceniem cz\u0119\u015bciej ni\u017c pozosta\u0142e ko\u0144cz\u0105 edukacje na poziomie szko\u0142y podstawowej lub ponadpodstawowej szko\u0142y zawodowej.<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a><\/p>\n<p>Wp\u0142yw rodziny na aspiracje jest wieloczynnikowy.<\/p>\n<p>Z jednej strony przejawia si\u0119 ono w sferze materialnej, stwarzaj\u0105c poprzez osi\u0105gni\u0119ty poziom wykszta\u0142cenia, dochodu, stylu \u017cycia, pewien uk\u0142ad odniesienia dla aspiracji m\u0142odego cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>Z drugiej natomiast strony czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na aspiracje s\u0105 formu\u0142owane w obecno\u015bci m\u0142odego cz\u0142owieka wzorce post\u0119powania, kryteria oceny innych ludzi, wzorce kariery oraz zwi\u0105zane z nimi pogl\u0105dy i opinie, zawarte w wyra\u017canych w kr\u0119gu rodzinnym s\u0105dach i wypowiedziach.<\/p>\n<p>Trzeci czynnik oddzia\u0142ywa\u0144 to bezpo\u015brednie, intencjonalne oddzia\u0142ywanie rodzic\u00f3w pragn\u0105cych wzbudzi\u0107 w m\u0142odym cz\u0142owieku po\u017c\u0105dane aspiracje. Naciski mog\u0105 przybiera\u0107 form\u0119 oddzia\u0142ywania o charakterze perswazyjnym lub manipulowania \u015brodkami, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 nie\u00a0 bez\u00a0 znaczenia\u00a0 dla\u00a0 realizacji aspiracji.<\/p>\n<p>Czwarty czynnik to w\u0142asne aspiracje os\u00f3b z otoczenia rodzinnego m\u0142odego cz\u0142owieka, zwi\u0105zane z tym poczucie osi\u0105gni\u0119\u0107 lub niepowodze\u0144, po\u0142\u0105czone z satysfakcj\u0105 lub frustracj\u0105.<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a><\/p>\n<p>Poza rodzicami na kszta\u0142towanie si\u0119 aspiracji \u2013 intencjonalnie i nieintencjonalnie \u2013 wp\u0142yw maj\u0105 tak\u017ce inne osoby doros\u0142e. Zwi\u0105zane to bywa z przyjmowaniem norm grupowych oraz z przyswajaniem standard\u00f3w funkcjonuj\u0105cych w danej grupie. Normy grupowe wynikaj\u0105 z warto\u015bci cenionych przez okre\u015blone zespo\u0142y i wp\u0142ywaj\u0105 na tworzenie si\u0119 wyobra\u017ce\u0144 czy s\u0105d\u00f3w o tym, co i jak nale\u017cy czyni\u0107 w pewnych sytuacjach. Normy te dotycz\u0105 \u201eformy zachowania, aktywno\u015bci, i postaw jednostki w grupie i poza ni\u0105. Norma okre\u015bla rodzaje i nasilenie (stopie\u0144) zachowania, kt\u00f3rego grupa oczekuje od jednostki\u201d.<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a><\/p>\n<p>Bardzo bogaty jest materia\u0142 ilustruj\u0105cy zwi\u0105zki mi\u0119dzy aspiracjami i \u015brodowiskiem lokalnym, w kt\u00f3rym \u017cyje cz\u0142owiek, mi\u0119dzy aspiracjami i typem miejsca zamieszkania. Szczeg\u00f3lnie silny wp\u0142yw na aspiracje wydaje si\u0119 mie\u0107 miejsce zamieszkania w \u015brodowisku miejskim lub wiejskim. Zr\u00f3\u017cnicowanie aspiracji dostrzegalne jest u m\u0142odzie\u017cy i ludzi doros\u0142ych, a tak\u017ce u dzieci z r\u00f3\u017cnych wsi \u2013 zlokalizowanych np. w regionach uprzemys\u0142owionych i w regionach typowo rolniczych.<\/p>\n<p>W\u015br\u00f3d czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych coraz wi\u0119ksze znaczenie odgrywaj\u0105 uwarunkowania kulturowe, a wi\u0119c wzorce kulturowe propagowane w spo\u0142ecze\u0144stwie, tradycje, udzia\u0142 w o\u015bwiacie i kulturze itp.<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a><\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>Oraz uwarunkowania pedagogiczne.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Trzeci\u0105 grup\u0105 uwarunkowa\u0144 aspiracji \u2013 poza determinantami natury osobowo\u015bciowej i \u015brodowiskowej \u2013 s\u0105 czynniki zwi\u0105zane z funkcjonowaniem systemu edukacyjnego, prac\u0105 szko\u0142y i pozaszkolnych instytucji o\u015bwiatowych, oddzia\u0142ywaniem nauczycieli na rozw\u00f3j osobowo\u015bci uczni\u00f3w, sposobami pracy dydaktyczno \u2013 wychowawczej, a tak\u017ce sposobami i formami udzia\u0142u dzieci i m\u0142odzie\u017cy w \u017cyciu spo\u0142eczno\u015bci szkolnej i innych instytucji i organizacji prowadz\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105. Wszystkie te determinanty, kt\u00f3re stanowi\u0105 jaki\u015b sk\u0142adnik celowej i \u015bwiadomej dzia\u0142alno\u015bci edukacyjnej, okre\u015bli\u0107 mo\u017cna mianem uwarunkowa\u0144 pedagogicznych.<\/p>\n<p>Na terenie szko\u0142y maj\u0105 miejsce szczeg\u00f3lnie wa\u017cne i zarazem intensywne zjawiska i procesy wychowawcze. Uczniowie poddawani s\u0105 tam ocenianiu, zdobywaj\u0105 spore do\u015bwiadczenia w zakresie w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci intelektualnych i innych, prze\u017cywaj\u0105 sukcesy i niepowodzenia. Jednocze\u015bnie poddawani s\u0105 oddzia\u0142ywaniom grup r\u00f3wie\u015bniczych, a tak\u017ce celowym oddzia\u0142ywaniom nauczycieli. Zmuszeni s\u0105 do modyfikowania swoich d\u0105\u017ce\u0144, dokonywania wybor\u00f3w r\u00f3\u017cnych warto\u015bci, prze\u017cywania konflikt\u00f3w wyboru mi\u0119dzy w\u0142asnymi pragnieniami i d\u0105\u017ceniami wyra\u017canymi i akceptowanymi przez r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w oraz przez nauczycieli.<\/p>\n<p>Wa\u017cne znaczenie w procesie kszta\u0142towania aspiracji odgrywa zesp\u00f3\u0142 czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych i pedagogicznych zwi\u0105zanych z atmosfer\u0105 wychowawcz\u0105 w szkole, typem szko\u0142y, tradycjami szkolnymi, poziomem pracy dydaktyczno \u2013 wychowawczej. Szko\u0142a prowadzi systematyczn\u0105, zaprogramowan\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zmierzaj\u0105c\u0105 do przekazania m\u0142odzie\u017cy norm uznanych za warto\u015bciowe spo\u0142ecznie, powszechnie akceptowane. Ma ona, zatem pomaga\u0107 w dokonywaniu wybor\u00f3w, przedstawia\u0107 wizje warto\u015bciowego \u017cycia, prezentowa\u0107 hierarchie warto\u015bci, cele \u017cyciowe, a tak\u017ce zasady uczestnictwa w \u017cyciu spo\u0142ecznym. <a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a><\/p>\n<p>Warunkiem w\u0142a\u015bciwej dzia\u0142alno\u015bci wychowawczej szko\u0142y znajomo\u015b\u0107 nauczycieli, jest znajomo\u015b\u0107 d\u0105\u017ce\u0144 wychowank\u00f3w, wiedza o zmianach zachodz\u0105cych w tych planach i pragnieniach. Na podstawie ich obrazu mo\u017cliwe staje si\u0119 okre\u015blenie tre\u015bci, metod, \u015brodk\u00f3w i form oddzia\u0142ywania pedagogicznego, kt\u00f3re sprzyja\u0107 ma w osi\u0105ganiu zamierzonych cel\u00f3w.<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a><\/p>\n<p>Czynnikami r\u00f3\u017cnicuj\u0105cymi aspiracje w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w s\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n<ul>\n<li>typ szko\u0142y (np. szko\u0142y og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce, licea zawodowe, technika, szko\u0142y zasadnicze).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Selekcja uczni\u00f3w poprzez podejmowanie nauki w poszczeg\u00f3lnych typach szk\u00f3\u0142 jest silnie uwarunkowana \u015brodowiskowo \u2013 zar\u00f3wno w przypadku \u015brodowiska spo\u0142ecznego (\u201epochodzenia spo\u0142ecznego\u201d), jak i terytorialnego.<\/p>\n<p>Wyniki bada\u0144 przeprowadzanych przez specjalist\u00f3w dowodz\u0105, i\u017c m\u0142odzie\u017c podejmuj\u0105ca nauk\u0119 w liceach og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych ma zdecydowanie najwi\u0119ksze aspiracje \u2013 zar\u00f3wno og\u00f3lne, jak i kierunkowe. M\u0142odzie\u017c ta w wi\u0119kszo\u015bci podejmuje studia wy\u017csze i realizuje znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swoich d\u0105\u017ce\u0144.<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a><\/p>\n<ul>\n<li>\u0142atwo\u015b\u0107 (lub trudno\u015b\u0107) dost\u0119pu do szko\u0142y (sie\u0107 szk\u00f3\u0142, mo\u017cliwo\u015b\u0107 dotarcia do szko\u0142y, oddalenie szko\u0142y od miejsca zamieszkania).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Motywacja, postawy i aspiracje kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pod wp\u0142ywem stylu pracy nauczycieli i wychowawc\u00f3w, poziomu wymaga\u0144 stawianych uczniom, sposobu oceniania post\u0119p\u00f3w w nauce i wielu innych czynnik\u00f3w \u2013 na przyk\u0142ad osobowo\u015bci nauczycieli.<\/p>\n<p>Wszystkie wymienione uwarunkowania oddzia\u0142uj\u0105 zazwyczaj we wzajemnym powi\u0105zaniu. Wyodr\u0119bnienie poszczeg\u00f3lnych czynnik\u00f3w determinuj\u0105cych aspiracje dokonywane jest g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na potrzeby badawcze i d\u0105\u017cenie do opisu uwarunkowa\u0144 aspiracji. <a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> H. Poro\u017cy\u0144ski: <em>Aspiracje \u017cyciowe m\u0142odzie\u017cy, <\/em>Edukacja 2001, nr 4, s. 60 &#8211; 64.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> B. Bukowska: <em>Aspiracje, cele\u2026,<\/em>op. cit.,s. 26.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Ibidem, s. 26.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> H. Poro\u017cy\u0144ski: <em>Aspiracje \u017cyciowe..<\/em> op. cit., s.64,65.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> A. Koz\u0142owska: <em>M\u0142odzie\u017c lat 90 \u2013 tych<\/em>\u2026op. cit., s.39 \u2013 40.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> R. Paw\u0142owska: <em>Aspiracje \u017cyciowe uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 ponadpodstawowych,<\/em> \u201eProblemy Opieku\u0144czo Wychowawcze\u201d 1998, nr 2, s.5.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Z. Skorny: <em>Mechanizm kszta\u0142towania si\u0119 poziomu aspiracji i jego wykorzystanie w praktyce, \u201e<\/em>Psychologia Wychowawcza\u201d 1971, nr1.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> J. Reykowski: <em>Obraz w\u0142asnej osoby jako mechanizm reguluj\u0105cy post\u0119powanie, \u201e<\/em>Kwartalnik Pedagogiczny\u201d 1970, nr3, s.34.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> T. Lewowicki: <em>Aspiracje\u2026<\/em>op. cit., s.32.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> Z. Kwieci\u0144ski: <em>Selekcje spo\u0142eczne w szkolnictwie ponadpodstawowym, <\/em>Warszawa 1975, s.225.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> A. Janowski: <em>Aspiracje m\u0142odzie\u017cy,<\/em> op. cit., s. 23 \u2013 24.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> Z. Zborowski: <em>Koncepcja wyr\u00f3wnywania postaw emocjonalnych w stosunkach mi\u0119dzyosobniczych, \u201e<\/em>Studia Socjologiczne\u201d 1967, nr3, s. 46.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> T. Lewowicki: <em>Aspiracje\u2026<\/em> op. cit.,s.36.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> T. Lewowicki: <em>Aspiracje\u2026<\/em> op. cit., s. 38, 145.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> A. Janowski: <em>Aspiracje m\u0142odzie\u017cy\u2026 <\/em>op. cit., s 65.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> R. Borowicz :<em>Zakres i mechanizmy efekt\u00f3w w szkolnictwie, <\/em>Warszawa 1983, s.153.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> T. Lewowicki: <em>Aspiracje\u2026 <\/em>op. cit., s.39.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>podrozdzia\u0142 pracy licencjackiej Mechanizm kszta\u0142towania si\u0119 aspiracji zdeterminowany jest wieloma czynnikami natury osobistej i spo\u0142ecznej, kt\u00f3re mog\u0105 jednak podlega\u0107 celowym dzia\u0142aniom wychowawczym i organizacyjnym, zmieniaj\u0105cym dotychczasowe systemy warto\u015bci i perspektywy samorealizacji jednostki. I chocia\u017c s\u0105 to trudne i d\u0142ugotrwa\u0142e procesy, to nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci fakt, i\u017c aspiracje i d\u0105\u017cenia jednostki mog\u0105 by\u0107 w spos\u00f3b celowy &#8230; <a title=\"Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na kszta\u0142towanie si\u0119 aspiracji u m\u0142odzie\u017cy\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/czynniki-wplywajace-na-ksztaltowanie-sie-aspiracji-u-mlodziezy\/\" aria-label=\"Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na kszta\u0142towanie si\u0119 aspiracji u m\u0142odzie\u017cy\">Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[148,149],"class_list":["post-309","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-licencjackie","tag-czynniki-wplywajace-na-ksztaltowanie-sie-aspiracji-u-mlodziezy","tag-podrozdzial-pracy-licencjackiej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=309"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":311,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309\/revisions\/311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}