{"id":282,"date":"2022-04-09T18:59:10","date_gmt":"2022-04-09T16:59:10","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/?p=282"},"modified":"2022-04-09T18:59:10","modified_gmt":"2022-04-09T16:59:10","slug":"temperament","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/temperament\/","title":{"rendered":"Temperament"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;282&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;5&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;Rate this post&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;5\\\/5 - (5 votes)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Temperament&quot;,&quot;width&quot;:&quot;142.5&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} - ({count} {votes})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 142.5px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            5\/5 - (5 votes)    <\/div>\n    <\/div>\n<h2>Cechy temperamentu<\/h2>\n<p>Cechy temperamentu to tendencje behawioralne dotycz\u0105ce formalnych, stylistycznych aspekt\u00f3w zachowania, okre\u015blaj\u0105ce zw\u0142aszcza jego dynamik\u0119 \u2013 intensywno\u015b\u0107, szybko\u015b\u0107 i tempo reagowania:<\/p>\n<p>Szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie przejawiaj\u0105 si\u0119 w reakcjach emocjonalnych i motorycznych<\/p>\n<ol>\n<li>Maj\u0105 silne uwarunkowania biologiczne<\/li>\n<li>W znacznym stopniu zdeterminowane funkcjonowaniem mechanizm\u00f3w neurofizjologicznych odpowiedzialnych za poziom pobudzenia organizmu<\/li>\n<li>Ujawniaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w najwcze\u015bniejszym okresie \u017cycia<\/li>\n<li>Na tle innych zdolno\u015bci cz\u0142owieka oznaczaj\u0105 si\u0119 stosunkowo du\u017c\u0105 sta\u0142o\u015bci\u0105<\/li>\n<\/ol>\n<p>Aktywowalno\u015b\u0107 (poj\u0119cie wprowadzone przez J. A. Graya) \u2013 uwarunkowana mechanizmami fizjologicznymi cecha, od kt\u00f3rej zale\u017cy wielko\u015b\u0107 pobudzenia<\/p>\n<h3>Wed\u0142ug teorii aktywacji Eysencka:<\/h3>\n<p>Introwersja oznacza chroniczne podwy\u017cszenie pobudzenia \u2013 \u0142atwy przebieg warunkowania<\/p>\n<p>Ekstrawersja oznacza obni\u017cenie poziomu pobudzenia \u2013 trudny przebieg warunkowania<\/p>\n<p>Neurotyczno\u015b\u0107 \u2013 stabilno\u015b\u0107 , podstaw\u0105 tego wymiaru jest pobudliwo\u015b\u0107 autonomicznego uk\u0142adu nerwowego, zw\u0142aszcza sympatycznego<\/p>\n<p>L\u0119k \u2013 pokrewny neurotyczno\u015bci, pojmowany jako cecha \u2013 tendencje do silnego reagowania na bod\u017ace zagra\u017caj\u0105ce zwi\u0105zane z du\u017ca wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na sygna\u0142y kary lub braku nagrody<\/p>\n<p>Impulsywno\u015b\u0107 \u2013 silna tendencja reagowania na bod\u017ace po\u017c\u0105dane &#8211; du\u017ca wra\u017cliwo\u015b\u0107 na sygna\u0142y nagrody, lub braku kary<\/p>\n<p>Regulacyjna teoria temperamentu Strelaua:<\/p>\n<p>Wymiary odnosz\u0105ce si\u0119 do charakterystyki energetycznej:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li>Wra\u017cliwo\u015b\u0107 sensoryczna \u2013 zdolno\u015b\u0107 reagowania na bod\u017ace zmys\u0142owe o s\u0142abym nasileniu<\/li>\n<li>Wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 \u2013 zdolno\u015b\u0107 do adekwatnego reagowania w warunkach silnie stymuluj\u0105cych<\/li>\n<li>Reaktywno\u015b\u0107 emocjonalna \u2013 tendencja do intensywnego reagowania na bod\u017ace emotogenne<\/li>\n<li>Aktywno\u015b\u0107 \u2013 tendencja ujawniaj\u0105ca si\u0119 w zachowaniach sprawczych, podejmowanych przez cz\u0142owieka z w\u0142asne inicjatywy, osoby aktywne sk\u0142onne s\u0105 do zachowa\u0144 wzmagaj\u0105cych stymulacj\u0119<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Dwa pozosta\u0142e wymiary temperamentu \u2013 czasowe parametry zachowania:<\/p>\n<ul>\n<li>\u017bwawo\u015b\u0107 \u2013 tendencja do szybkiego reagowania i szybkiego tempa dzia\u0142a\u0144, oraz \u0142atwo\u015b\u0107 nad\u0105\u017cania zachowania za zmianami zachodz\u0105cymi w otoczeniu<\/li>\n<li>Perserweratywno\u015b\u0107 \u2013 tendencja do kontynuowania czy powtarzania zachowa\u0144 mimo zmian sytuacji \u2013 po zaprzestaniu dzia\u0142ania bod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142y zachowania<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Koncepcja A. Thomas i S Chess:<\/h3>\n<p>9 cech temperamentu ujawniaj\u0105cych si\u0119 u dzieci w wieku niemowl\u0119cym i wykazami du\u017c\u0105 ich sta\u0142o\u015b\u0107<\/p>\n<p>Wyodr\u0119bnili 3 typy dzieci:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li>\u0141atwe \u2013 du\u017ca rytmiczno\u015b\u0107 i adaptacyjno\u015b\u0107, tendencja do zbli\u017cania si\u0119 w odpowiedzi na nowo\u015b\u0107, pozytywny nastr\u00f3j<\/li>\n<li>Trudne \u2013 Cechy przeciwne do powy\u017cszych i du\u017ca intensywno\u015b\u0107 reagowania<\/li>\n<li>Wolno rozgrzewaj\u0105ce si\u0119 \u2013 ma\u0142\u0105 aktywno\u015b\u0107, ma\u0142\u0105 intensywno\u015b\u0107 reagowania, tendencja do wycofywania si\u0119<\/li>\n<li>Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania typ\u00f3w, to odpowiedni 40, 10 i 15 %<\/li>\n<li>Czyli 35 % populacji nie mie\u015bci si\u0119 w tej teorii, albo wobec nich ta teoria jest bezu\u017cyteczna<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Teoria A. H. Bussa i R. Plomina:<\/h3>\n<ol>\n<li>Emocjonalno\u015b\u0107 jednym z trzech podstawowych wymiar\u00f3w temperamentu, nie dotyczy tylko reakcji negatywnych<\/li>\n<li>Drugi wymiar to aktywno\u015b\u0107 \u2013 szybko\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 reakcji ruchowych<\/li>\n<li>Trzeci wymiar \u2013 towarzysko\u015b\u0107 \u2013 si\u0142a tendencji do poszukiwania innych ludzi, przebywania w ich towarzystwie oraz unikania samotno\u015bci<\/li>\n<li>Model nosi nazw\u0119 EAS \u2013 (Emotionally, Activity, Saciability)<\/li>\n<li>Stosuj\u0105 tak\u017ce czwarty wymiar \u2013 nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 \u2013 po\u0142\u0105czenie strachu i ma\u0142ej towarzysko\u015bci<\/li>\n<\/ol>\n<h3>R\u00f3\u017cnice w zakresie reagowania na nowo\u015b\u0107 \u2013 Kagan:<\/h3>\n<p>Dokonywa\u0142 typologii niemowl\u0105t w pierwszym p\u00f3\u0142roczu \u017cycia:<\/p>\n<ul>\n<li>Reaktywne \u2013 reaguj\u0105 znacznym wzmo\u017ceniem aktywno\u015bci ruchowej, rozdra\u017cnieniem i krzykiem<\/li>\n<li>Odpr\u0119\u017cone \u2013 przy kontakcie z nowym bod\u017acem s\u0105 spokojne i rzadko krzycz\u0105<\/li>\n<\/ul>\n<p>Zdaniem autora r\u00f3\u017cnice te maj\u0105 pod\u0142o\u017ce genetyczne i s\u0105 sta\u0142e<\/p>\n<p>Ta wcze\u015bniejsza typologia jest podstaw\u0105 kszta\u0142towania si\u0119 w okresie p\u00f3\u017aniejszym dw\u00f3ch odmiennych typ\u00f3w temperamentu:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li>Zahamowany \u2013 l\u0119kliwe, boj\u0105 si\u0119 obcych ludzi, wykazuj\u0105 rezerwe i niech\u0119\u0107 do nieznanych zabawek i czynno\u015bci, reaguj\u0105 niepokojem na wzrost stymulacji<\/li>\n<li>Niezahamowany \u2013 przeciwie\u0144stwo powy\u017cszego<\/li>\n<li>Utrzymywa\u0142y si\u0119 nawet w okresie 2 klasy ! J<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Temperamentalne determinanty aktywno\u015bci<\/h2>\n<p>Temperament a poziom aktywno\u015bci:<\/p>\n<p>Jednostki o pewnym typie temperamentu cz\u0119\u015bciej do\u015bwiadczaj\u0105 nadmiaru, inne za\u015b niedoboru stymulacji<\/p>\n<p>W wyniku kumulowania si\u0119 tego rodzaju do\u015bwiadcze\u0144 mog\u0105 kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 wzgl\u0119dnie trwa\u0142e tendencje do poszukiwania lub unikania stymulacji, okre\u015blone jako r\u00f3\u017cnice w zakresie wielko\u015bci zapotrzebowania na stymulacje<\/p>\n<p>Osoby o ograniczonych (ze wzgl\u0119du na posiadane cechy temperamentu) mo\u017cliwo\u015bciach przetwarzania stymulacji maj\u0105 mniejsz\u0105 motywacj\u0119 do rozwoju, kt\u00f3rego dynamika w wi\u0119kszym stopniu zale\u017cy u nich od oddzia\u0142ywa\u0144 zewn\u0119trznych<\/p>\n<p>Znaczna niezgodno\u015b\u0107 wytworzonych w procesie socjalizacji preferencjami do stymulacji, z tendencjami uwarunkowanymi temperamentalnie mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 trudno\u015bci adaptacyjnych.<\/p>\n<p>W zwi\u0105zku z powy\u017cszym stymulowanie rozwoju u dzieci o mniejszych mo\u017cliwo\u015bciach temperamentalnych, cho\u0107 konieczne, musi by\u0107 dokonywane z ostro\u017cno\u015bci\u0105<\/p>\n<p>Temperament a rodzaj aktywno\u015bci:<\/p>\n<p>Pomimo \u017ce temperament dotyczy raczej formalnych cech zachowania, to ma te\u017c wp\u0142yw na tre\u015bciowe<\/p>\n<p>Stwierdzono zwi\u0105zek mi\u0119dzy temperamentem a wyborami dotycz\u0105cymi zawodu<\/p>\n<p>Ludzie r\u00f3\u017cni\u0105cy si\u0119 temperamentem, najcz\u0119\u015bciej najbardziej r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zakresie podejmowania nast\u0119puj\u0105cych czynno\u015bci:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li>Sportowo \u2013 ruchowe \u2013 wymagaj\u0105ce wysi\u0142ku fizycznego i zwi\u0105zane z zagro\u017ceniem fizycznego bezpiecze\u0144stwa<\/li>\n<li>Aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna \u2013 dostarczaj\u0105ca stymulacji wynikaj\u0105cej z wystawiania si\u0119 na spo\u0142eczn\u0105 ekspozycj\u0119, podejmowania odpowiedzialno\u015bci przed innymi lud\u017ami, nara\u017cania si\u0119 na krytyk\u0119 itp.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Zjawisko parcjalno\u015bci &#8211; cechy takie jak intensywno\u015b\u0107, szybko\u015b\u0107 reagowania mog\u0105 si\u0119 u danej osoby r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju reakcji i modalno\u015bci zmys\u0142owej bod\u017aca<\/p>\n<p>Mo\u017cna przyj\u0105\u0107 \u017ce potrzeba stymulacji ulega kanalizowaniu \u2013 o wi\u0119kszej tendencji, im mniejsze zapotrzebowanie og\u00f3lne.<\/p>\n<p>Ekstensywno\u015b\u0107 rozwoju:<\/p>\n<ul>\n<li>Osoby o cechach temperamentalnych obni\u017caj\u0105cych zapotrzebowanie na stymulacje powinny wykazywa\u0107 wi\u0119ksze r\u00f3\u017cnice intraindywidualne<\/li>\n<li>Osoby o przeciwnej charakterystyce \u2013 temperamentalnej \u2013 wi\u0119ksza wszechstronno\u015b\u0107 rozwoju<\/li>\n<\/ul>\n<p>Temperament a oddzia\u0142ywania \u015brodowiska<\/p>\n<p>Temperament w pewnym stopniu determinuje og\u00f3ln\u0105 podatno\u015b\u0107 jednostki na wp\u0142yw czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych (introwertycy bardziej si\u0119 poddaj\u0105 ich wp\u0142ywom)<\/p>\n<p>Temperament sprawia \u017ce r\u00f3\u017cni ludzie r\u00f3\u017cnie reaguj\u0105 na takie same wp\u0142ywy:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li>Wychowanie bezstresowe jest skuteczniejsze w odniesieniu do dzieci l\u0119kliwych<\/li>\n<li>Mo\u017cliwe \u017ce dzieci bezl\u0119kowe musz\u0105 si\u0119 bardziej ba\u0107<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Hoffman \u2013 dzieci powinny mie\u0107 dobrane zabiegi wychowawcze do ich poziomu pobudzenia, \u017ce m\u00f3c zinternalizowa\u0107 warto\u015bci, a nie zignorowa\u0107 je (za niski poziom pobudzenia), albo przechowa\u0107 tylko w pami\u0119ci epizodycznej (za wysoki poziom pobudzenia)<\/p>\n<p>\u0141atwiej realizowa\u0107 poszczeg\u00f3lne cele z dzie\u0107mi, je\u015bli s\u0105 one zgodne z ich temperamentem. Dzieci spokojne \u0142atwiej wychowa\u0107 na konformist\u0119<\/p>\n<p>Dzieci z wysokim poziomem pobudzenia powinny by\u0107 wychowywane w \u015brodowisku stymuluj\u0105cym i skomplikowanym, a te z niskim w \u015brodowisku spokojnym i ustrukturalizowanym<\/p>\n<p>To w jaki spos\u00f3b otoczenie reaguje na dziecko zale\u017cy te\u017c od zachowania samego dziecka, w ten spos\u00f3b zwrotnie wzmacnia temperamentalne tendencje dziecka. (Dzieci l\u0119kliwe, cz\u0119sto brane na r\u0119ce staj\u0105 si\u0119 jeszcze bardziej l\u0119kliwe)<\/p>\n<hr \/>\n<p>HARWAS-NAPIERA\u0141A B. TREMPA\u0141A J. (re.), Psychologia rozwoju cz\u0142owieka, tom 3 &#8211; rozw\u00f3j funkcji psychicznych, wydawnictwo: PWN , rok wydania 2009, wydanie I, rozdzia\u0142 6. R\u00f3\u017cnice indywidualne w rozwoju psychicznym \u2013 <em>Pawe\u0142 z Mrozowicz\u00f3w<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cechy temperamentu Cechy temperamentu to tendencje behawioralne dotycz\u0105ce formalnych, stylistycznych aspekt\u00f3w zachowania, okre\u015blaj\u0105ce zw\u0142aszcza jego dynamik\u0119 \u2013 intensywno\u015b\u0107, szybko\u015b\u0107 i tempo reagowania: Szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie przejawiaj\u0105 si\u0119 w reakcjach emocjonalnych i motorycznych Maj\u0105 silne uwarunkowania biologiczne W znacznym stopniu zdeterminowane funkcjonowaniem mechanizm\u00f3w neurofizjologicznych odpowiedzialnych za poziom pobudzenia organizmu Ujawniaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w najwcze\u015bniejszym okresie \u017cycia Na &#8230; <a title=\"Temperament\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/temperament\/\" aria-label=\"Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o Temperament\">Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[145],"class_list":["post-282","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wyklady-i-cwiczenia","tag-temperament"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":283,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/282\/revisions\/283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}