{"id":215,"date":"2020-04-06T20:49:28","date_gmt":"2020-04-06T18:49:28","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/?p=215"},"modified":"2020-04-06T20:49:28","modified_gmt":"2020-04-06T18:49:28","slug":"psychologia-rozwojowa-dzieci-i-mlodziezy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/pedagogika\/psychologia-rozwojowa-dzieci-i-mlodziezy\/","title":{"rendered":"Psychologia rozwojowa dzieci i m\u0142odzie\u017cy"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Wyk\u0142ad prof. UJ dr hab. Marii Kielar \u2013 Turskiej<\/strong><\/p>\n

PODSTAWY PSYCHOLOGII ROZWOJOWEJ<\/h2>\n

Wk\u0142ad filozofii w rozumienie natury rozwoju<\/strong><\/p>\n

Hegel<\/strong> (XVIII\/XIX w.) \u2192 idealizm ewolucyjny<\/p>\n

byt, kt\u00f3ry nale\u017cy ujmowa\u0107 ca\u0142o\u015bciowo jest zmienny, rozwija si\u0119 nieustannie i wy\u0142ania coraz to nowe postacie. Ma natur\u0119 ewolucyjn\u0105. Byt jest logiczny; sk\u0142ada si\u0119 z poj\u0119\u0107; podlega prawom logicznym.<\/p>\n

Naczelne prawo dialektyczne<\/h3>\n

Ka\u017cdemu twierdzeniu odpowiada przeczenie, a ka\u017cdej tezie \u2013 antyteza. A z nich wy\u0142ania si\u0119 synteza. Proces ten stanowi podstaw\u0119 rozwoju. Ka\u017cda posta\u0107 bytu <\/u><\/strong>(teza, antyteza, synteza) jest niezb\u0119dnym ogniwem w rozwoju<\/u><\/strong>, ka\u017cda posta\u0107 bytu ma swoje znaczenie.<\/p>\n

Spencer<\/strong> (XIX w.) \u2192 ewolucyjne <\/strong>t\u0142umaczenie zjawisk pod wp\u0142ywem teorii ewolucyjnej Darwina. Podkre\u015bla\u0142 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0znaczenie biologii.<\/p>\n

Rozw\u00f3j znaczy post\u0119p!<\/strong><\/p>\n

    \n
  • to, co podlega rozwojowi, podlega przemianom<\/li>\n
  • przemiany dokonuj\u0105 si\u0119 stale i stopniowo<\/li>\n
  • przemiany dokonuj\u0105 si\u0119 w jednym kierunku, wed\u0142ug jednego prawa<\/li>\n<\/ul>\n

    Rozw\u00f3j polega na r\u00f3\u017cnicowaniu cz\u0119\u015bci<\/u>, a tak\u017ce na integracji<\/u>; zwi\u0119kszaniu porz\u0105dku, r\u00f3wnowagi.<\/p>\n

    W rozwoju uk\u0142ad przechodzi:<\/p>\n

      \n
    • od jednorodno\u015bci do r\u00f3\u017cnorodno\u015bci<\/li>\n
    • od lu\u017anego do zwi\u0105zanego stanu<\/li>\n
    • od stanu nieokre\u015blonego, chaotycznego do uporz\u0105dkowanego<\/li>\n<\/ul>\n

      PODSTAWY PSYCHOLOGII ROZWOJOWEJ<\/p>\n

      Trzy etapy<\/u><\/strong> w psychologii rozwojowej<\/u> <\/strong>(Butterworth, Harris):<\/p>\n

      I etap.<\/strong> prze\u0142om XIX i XX w. (Darwin, Preyner, Binet, Baldwin, Hall), biologiczne i spo\u0142eczne czynniki rozwoju, metoda obserwacji, rozw\u00f3j poznawczy<\/p>\n

      II etap.<\/strong> okres mi\u0119dzywojenny (Paw\u0142ow, Watson), ustalanie empirycznych podstaw psychologii rozwojowej; zwi\u0105zek z teoriami uczenia<\/p>\n

      III etap<\/strong>. XX wieczne wielkie syntezy (Piaget, Wygotski, Bowlby)<\/p>\n

      * * * <\/strong><\/p>\n

      I ETAP. prze\u0142om XIX i XX w.<\/strong><\/p>\n

        \n
      1. K. Darwin (1809 \u2013 1882)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

        Koncepcja selekcji naturalnej. Przedstawiciele gatunku r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105. Gatunek tworzy wi\u0119cej osobnik\u00f3w ni\u017c mo\u017ce wy\u017cywi\u0107 \u2013 st\u0105d walka o byt. Cechy sprzyjaj\u0105ce przetrwaniu maj\u0105 wi\u0119ksze szanse, aby by\u0107 przekazywane.<\/p>\n

        Dzi\u0119ki temu gatunki podlegaj\u0105 ewolucji, staj\u0105c si\u0119 coraz lepiej przystosowane; pozostaj\u0105 cechy s\u0142u\u017c\u0105ce przetrwaniu<\/p>\n

        Pod wp\u0142ywem teorii ewolucji Darwina E. Heackel<\/strong> sformu\u0142owa\u0142 na pocz\u0105tku XX wieku tzw. biogenetyczne prawo rekapitulacji<\/strong> \u2192 ontogeneza jest rekapitulacj\u0105 filogenezy<\/p>\n

        [REKALITULACJA \u2013 ontogeneza jest powt\u00f3rzeniem zmian zachodz\u0105cych w filogenezie]<\/p>\n

        Stworzy\u0142 pierwsze studium rozwojowe na podstawie obserwacji swego syna Dawida \u00e0 dzienniki<\/p>\n

          \n
        1. W.T. Preyer (1841 \u2013 1897)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

          Psycholog niemiecki, autor ksi\u0105\u017cki \u201eDusza dziecka\u201d.<\/p>\n

          Obserwacje c\u00f3rki od urodzenia do 2,5 r.\u017c. Notowa\u0142 przejawy wszystkich zdolno\u015bci dziecka, ale wg. niego najwa\u017cniejszym okresem w rozwoju dziecka jest okres ciekawo\u015bci<\/strong><\/p>\n

            \n
          1. A. Binet (1857 \u2013 1911)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

            Psycholog francuski, profesor Sorbony. Kierownik pierwszego laboratorium psychologii dziecka. Za\u0142o\u017cyciel i redaktor czasopisma L’Ann\u00e9e psychologique<\/em><\/p>\n

            Prowadzi\u0142 badania eksperymentalne nad my\u015bleniem dzieci. Stworzy\u0142 pierwsz\u0105 skal\u0119 do selekcji dzieci, kt\u00f3re mia\u0142y problemy w nauce \u2013 test oparty na wiedzy<\/u>, s\u0142u\u017cy\u0142 do okre\u015blenia wieku inteligencji (np. 5-latek m\u00f3g\u0142 mie\u0107 wiek inteligencji na poziomie 7-latka)<\/em><\/p>\n

            (Stern \u2013 iloraz inteligencji;<\/em><\/p>\n

            \u00a0Binet \u2013 wiek inteligencji)<\/em><\/p>\n

            Skale by\u0142y wycofywane, bo opiera\u0142y si\u0119 na wiedzy! \u00e0 zmienia si\u0119 w toku cywilizacji<\/p>\n

              \n
            1. J.M. Baldwin<\/strong> (1861 \u2013 1934)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

              Psycholog ameryka\u0144ski, za\u0142o\u017cyciel i redaktor czasopisma Psychological Review.<\/em><\/p>\n

              Tw\u00f3rca \u201eGenetic logic\u201d<\/strong> \u2013 o rozwoju my\u015blenia dzieci. Da\u0142 podstawy rozwoju wiedzy o rozwoju my\u015blenia dzieci\u0144stwie. Rozw\u00f3j jako seria stadi\u00f3w rozpoczynaj\u0105cych si\u0119 narodzinami z wrodzonymi odruchami motorycznymi do stadium opanowania j\u0119zyka i logicznego my\u015blenia.<\/p>\n

              Przej\u015bcie przez kolejne stadia zale\u017cy od sprz\u0119\u017ce\u0144 zwrotnych ze stymuluj\u0105cym otoczeniem.<\/p>\n

              Mechanizmy rozwoju:<\/u><\/strong><\/p>\n

                \n
              • asymilacja <\/strong>\u2013 w\u0142\u0105czanie skutk\u00f3w otoczenia do organizmu<\/li>\n
              • akomodacja <\/strong>\u2013 wyst\u0119powanie plastycznych zmian w organizmie<\/li>\n<\/ul>\n

                Tw\u00f3rca terminu reakcji okr\u0119\u017cnej<\/strong> \u2192 powtarzanie interesuj\u0105cego rezultatu, wykrytego przez przypadek.<\/p>\n

                Dziecko jest produktem zar\u00f3wno do\u015bwiadczenia spo\u0142ecznego, jak i biologicznego rozwoju<\/p>\n

                Jego prace mia\u0142y wp\u0142yw na Piageta poprzez Claparede’a (Piaget = ucze\u0144 Claperede\u2019a)<\/p>\n

                  \n
                1. G.S. Hall<\/strong> (1844 \u2013 1942)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

                  Psycholog ameryka\u0144ski. Jest uznawany za tw\u00f3rc\u0119 naukowej psychologii rozwojowej.<\/p>\n

                  Nawi\u0105zywa\u0142 do biogenetycznego prawa Heackel\u2019a (prawo rekapitulacji filogenezy w ontogenezie). \u00a0(np.\u00a0dzieci wchodz\u0105 na drzewa, poniewa\u017c powtarzaj\u0105 zachowania ma\u0142p, dziecko ma umys\u0142 prymitywny) Przyjmowa\u0142, \u017ce w zachowaniach dzieci mo\u017cna wyra\u017anie zaobserwowa\u0107 dzia\u0142anie tego prawa rekapitulacji. Takie dzia\u0142ania, kt\u00f3re charakterystyczne s\u0105 dla ni\u017cej zorganizowanych zwierz\u0105t.<\/em><\/p>\n

                  Prowadzi\u0142 badania nad wiedz\u0105 potoczn\u0105 dzieci wst\u0119puj\u0105cych do szko\u0142y. Mia\u0142y one charakter kwestionariuszowy. Pytania: gdzie masz \u0142okcie? Z czego si\u0119 robi mas\u0142o?<\/p>\n

                  Badania nad rozwojem dzieci nazwa\u0142 psychologi\u0105 genetyczn\u0105. <\/strong><\/p>\n

                  W 1883 opublikowa\u0142 te wyniki: Zawarto\u015b\u0107 umys\u0142\u00f3w dzieci\u201d.<\/p>\n

                  Zwraca\u0142 uwag\u0119 na wychowanie, kt\u00f3re powinno wspiera\u0107 naturalne tendencje dziecka, odzwierciedlaj\u0105ce zachowania wcze\u015bniejszych gatunk\u00f3w.<\/p>\n

                  Proces rekapitulacji ko\u0144czy si\u0119 w okresie dorastania, bo potem jest zaburzony przez wp\u0142yw indywidualnych zdolno\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci dziecka. (nast\u0119puje rozw\u00f3j indywidualnych zdolno\u015bci i\u00a0talent\u00f3w)<\/p>\n

                  Biogenetyczne prawo rekapitulacji Heackle\u2019a<\/strong> \u2192 dotyczy zwi\u0105zku przyczynowego mi\u0119dzy rozwojem ontogenetycznym a filogenetycznym. Ontogeneza jest tylko kr\u00f3tkim i\u00a0szybkim streszczeniem filogenezy, wywo\u0142anym przez oddzia\u0142ywanie dziedziczno\u015bci i\u00a0przystosowania.<\/p>\n

                  Stwierdzi\u0142\u00a0 jedno\u015b\u0107 praw przyrodniczych<\/u> w zakresie rozwoju zarodk\u00f3w r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w.<\/p>\n

                  W rozwoju cz\u0142owieka, podobnie jak u innych gatunk\u00f3w, dzieje rozwoju indywidualnego s\u0105 tylko wyci\u0105giem z\u00a0dziej\u00f3w rozwoju rodowego. Jest on tym zupe\u0142niejszy im bardziej zachowana jest palingeneza (dziedziczenie), a mniej zupe\u0142ny wskutek zmian zwi\u0105zanych z cenogenez\u0105 (przystosowanie) ?????<\/p>\n

                  Przystosowanie -> zaburzenie procesu powt\u00f3rzenia filogenezy w ontogenezie<\/p>\n

                  U cz\u0142owieka rozw\u00f3j psychiczny jest silnie zmieniony kenogenetycznie. St\u0105d nale\u017cy wyr\u00f3\u017cni\u0107:<\/p>\n

                    \n
                  1. okres p\u0142odowy \u2013 kiedy zarodek rozwija si\u0119 odci\u0119ty od otoczenia (jest ca\u0142kowicie rozwini\u0119ty przed urodzeniem, ale jego dusza pozostaje w stanie spoczynku \u00e0 nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107\u00a0o rozwoju psychicznym)<\/li>\n
                  2. okres pop\u0142odowy \u2013 kiedy rozwija si\u0119 dusza<\/li>\n<\/ol>\n

                    * dusza noworodka (do ocknienia \u015bwiadomo\u015bci i w\u0142adania mow\u0105)<\/p>\n

                    * dusza ch\u0142opca czy dziewczynki (do dojrza\u0142o\u015bci)<\/p>\n

                    * dusza m\u0142odzie\u0144ca i dziewicy (do chwili stosunku p\u0142ciowego, okres idea\u0142\u00f3w)<\/p>\n

                    * dusza doros\u0142ego m\u0119\u017cczyzny i dojrza\u0142ej kobiety (okres dojrza\u0142o\u015bci do pocz\u0105tk\u00f3w proces\u00f3w inwolucyjnych)<\/p>\n

                    * dusza starca i staruszki (okres zaniku)<\/p>\n

                    [wzrost \u00e0 dojrza\u0142o\u015b\u0107 \u00e0 zanik]<\/p>\n

                    Charakterystyczne cechy I etapu:<\/em><\/strong><\/p>\n

                      \n
                    • obserwacje<\/em><\/li>\n
                    • badano przede wszystkim rozw\u00f3j proces\u00f3w poznawczych (my\u015blenie, ciekawo\u015b\u0107 itp.)<\/em><\/li>\n
                    • rola czynnik\u00f3w biologicznych prawo biogenetyczne \u2013 Darwin i Heackel, przy jednoczesnym nie zapominaniu o czynnikach spo\u0142ecznych)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n

                      * * * <\/strong><\/p>\n

                      II ETAP. OKRES MI\u0118DZYWOJENNY<\/strong><\/p>\n

                      Ustalenie empirycznych podstaw psychologii rozwojowej i zwi\u0105zek z teoriami uczenia.<\/p>\n

                        \n
                      1. I.Paw\u0142ow (1849 \u2013 1938)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

                        Wywar\u0142 du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j psychologii obiektywnej, do\u015bwiadczalnej, oraz na ameryka\u0144ski behawioryzm i\u00a0konstrukcj\u0119 teorii psychologicznych (radykalizm metodologiczny).<\/p>\n

                        Tw\u00f3rca teorii o powstawaniu i hamowaniu odruch\u00f3w, czyli wy\u017cszej czynno\u015bci nerwowej.<\/p>\n

                        Prowadzi\u0142 eksperymenty fizjologiczne, ale m\u00f3wi\u0142 o czynno\u015bciach m\u00f3zgu i zmierza\u0142 do wyja\u015bnienia zewn. czynno\u015bci ps\u00f3w. Post\u0119powa\u0142 zatem jak psycholog.<\/p>\n

                        Krytykowa\u0142 koncepcj\u0119 psych. introspekcjonistycznej, ale i eksperymentalnej. Zarzuca\u0142 sk\u0142onno\u015bci idealistyczne, mistyczne, teologiczne, niestosowane przez nauki przyrodnicze.<\/p>\n

                        Akcentowa\u0142 potrzeb\u0119 korzystania z metod obiektywnych \u2192 tylko fizjologia mo\u017ce wyja\u015bni\u0107 zjawiska zwane dotychczas psychicznymi.<\/p>\n

                        Pod koniec \u017cycia ust\u0119powa\u0142 ze stanowiska kra\u0144cowo antypsychologicznego i przewidywa\u0142 potrzeb\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy fizjolog\u00f3w i psycholog\u00f3w.<\/p>\n

                        Nauka Paw\u0142owa na gruncie psychologii zaznaczy\u0142a si\u0119 jako paw\u0142owizm.<\/p>\n

                        Paw\u0142owizm odegra\u0142 rol\u0119 w prowadzeniu bada\u0144 do\u015bwiadczalnych (powstawanie nawyk\u00f3w) oraz rozwa\u017caniach teoretycznych (czy mo\u017cliwe jest sprowadzenie wszelkich poczyna\u0144 do odruch\u00f3w) i metodologicznych (jak metod\u0105 odruch\u00f3w modyfikowa\u0107 czynno\u015bci z\u0142o\u017cone).<\/p>\n

                        2. J.Watson<\/h6>\n

                        Postulowa\u0142 stosowanie metod obiektywnych w psychologii. Nale\u017cy bada\u0107 to, co widoczne, obserwowalne.; zewn. zachowania. Czynnikiem determinuj\u0105cym zachowanie cz\u0142owieka i rozw\u00f3j s\u0105 warunki zewn\u0119trzne.<\/p>\n

                        Wzros\u0142a liczba przeprowadzanych bada\u0144 empirycznych i publikacji, zg\u0142asza nad wp\u0142ywem \u015brodowiska spo\u0142eczno \u2013ekonomicznego.<\/p>\n

                        Obszary bada\u0144 Watsona:<\/p>\n