{"id":85,"date":"2017-09-26T12:05:00","date_gmt":"2017-09-26T10:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ekonomia.pracemgr.com.pl\/podstawowe-zagadnienia-systemu-podatkowego\/"},"modified":"2023-02-11T13:15:33","modified_gmt":"2023-02-11T12:15:33","slug":"podstawowe-zagadnienia-systemu-podatkowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/podstawowe-zagadnienia-systemu-podatkowego\/","title":{"rendered":"Podstawowe zagadnienia systemu podatkowego"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne poj\u0119cie podatku w polskim prawie nie zosta\u0142o ustawowo zdefiniowane. Pod poj\u0119ciem podatku rozumiemy, \u017ce jest on nieodp\u0142atnym, przymusowym i pieni\u0119\u017cnym \u015bwiadczeniem o charakterze og\u00f3lnym, kt\u00f3re jest nak\u0142adane jednostronnie przez zwi\u0105zek publicznoprawny.[1]<\/p>\n

Zwi\u0105zkiem tym jest przede wszystkim pa\u0144stwo.<\/p>\n

W definicji nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jej poszczeg\u00f3lne elementy:<\/p>\n

    \n
  1. przymusowy charakter,<\/li>\n
  2. bezzwrotno\u015b\u0107,<\/li>\n
  3. nieodp\u0142atno\u015b\u0107,<\/li>\n
  4. jednostronno\u015b\u0107 ustalania,<\/li>\n
  5. og\u00f3lny charakter,<\/li>\n
  6. pieni\u0119\u017cna forma,<\/li>\n
  7. przew\u0142aszczenie.[2]<\/li>\n<\/ol>\n

    Przymusowy charakter oznacza, \u017ce w razie odmowy uiszczenia podatku organ administracji pa\u0144stwowej mo\u017ce stosowa\u0107 \u015brodki przymusu, aby wyegzekwowa\u0107 nale\u017cn\u0105 kwot\u0119. W tym celu przewidziany jest tryb egzekucyjny.<\/p>\n

    Bezzwrotno\u015b\u0107 polega na tym, \u017ce podatek zap\u0142acony nie podlega zwrotowi. Wyj\u0105tek stanowi\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych podatek zosta\u0142 b\u0142\u0119dnie naliczony lub zawy\u017cony.<\/p>\n

    Nieodp\u0142atno\u015b\u0107 wyra\u017ca si\u0119 tym, \u017ce wraz ze \u015bwiadczeniem podatkowym nie wi\u0105\u017ce si\u0119 bezpo\u015brednio \u017cadne wzajemne \u015bwiadczenie pa\u0144stwa na rzecz podatnika. Bud\u017cet zasilany przez podatki finansuje us\u0142ugi o charakterze zbiorowym : obrona narodowa, o\u015bwiata, ochrona zdrowia itd. Jest to odp\u0142atno\u015b\u0107 og\u00f3lna w kt\u00f3rej podatnik uczestniczy ale w innej proporcji ni\u017c by to wynika\u0142o z ci\u0119\u017caru p\u0142aconego przez niego podatku.<\/p>\n

    Jednostronno\u015b\u0107 oznacza to, \u017ce wysoko\u015b\u0107 podatku ustalana jest przez pa\u0144stwo i nie jest wynikiem umowy z podatnikiem. Podatnik ma jedynie po\u015bredni wp\u0142yw na wysoko\u015b\u0107 podatku poprzez kszta\u0142towanie systemu podatkowego przy wykorzystaniu mechanizm\u00f3w demokracji parlamentarnej.<\/p>\n

    Og\u00f3lny charakter podatku oznacza , \u017ce wprowadzany jest w \u017cycie poprzez akty normatywne ustalaj\u0105c podatki dla okre\u015blonych adresat\u00f3w a nie konkretnych os\u00f3b.<\/p>\n

    Przew\u0142aszczenie to zmiana w\u0142a\u015bciciela \u015brodk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych p\u0142aconych z tytu\u0142u podatk\u00f3w.[3]<\/p>\n

    Podatki tworz\u0105ce system podatkowy s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane, co do ich formy jak i poboru. Ich podzia\u0142 zosta\u0142 sklasyfikowany wed\u0142ug nast\u0119puj\u0105cych kryteri\u00f3w:<\/p>\n

    1. kryterium przedmiotu opodatkowania na:
    \n– podatki przychodowe
    \n– podatki dochodowe
    \n– podatki maj\u0105tkowe
    \n– podatki od wydatk\u00f3w<\/p>\n

    2. kryterium stosunku przedmiotu opodatkowania do \u017ar\u00f3d\u0142a podatku na:
    \n– podatki bezpo\u015brednie
    \n– podatki po\u015brednie<\/p>\n

    3. kryterium podzia\u0142u dochod\u00f3w podatkowych pomi\u0119dzy pa\u0144stwo a samorz\u0105d na:
    \n– podatki pa\u0144stwowe
    \n– podatki samorz\u0105dowe
    \n– podatki wsp\u00f3lne<\/p>\n

    4. kryterium przeznaczenia:
    \n– og\u00f3lne
    \n– celowe.[4]<\/p>\n

    Podatki przychodowe wymierzane s\u0105 od dochod\u00f3w brutto, czyli od ca\u0142o\u015bci wp\u0142yw\u00f3w pieni\u0119\u017cnych danej jednostki, osi\u0105ganych z danej dzia\u0142alno\u015bci. Nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 zatem wydatk\u00f3w poniesionych w zwi\u0105zku z uzyskaniem danego wp\u0142ywu.[5]<\/p>\n

    Cech\u0105 charakterystyczna podatk\u00f3w przychodowych jest ich zwi\u0105zek ze \u017ar\u00f3d\u0142em przychod\u00f3w.<\/p>\n

    Tym samym ci\u0105\u017c\u0105 one na \u017ar\u00f3d\u0142ach przychod\u00f3w, niezale\u017cnie od tego w czyim posiadaniu lub w czyjej dyspozycji \u017ar\u00f3d\u0142a te si\u0119 znajduj\u0105. Rzeczowy charakter tych podatk\u00f3w powoduje, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za nie zap\u0142acony podatek rzeczowy jest zwi\u0105zana z ka\u017cdorazowym dysponentem \u017ar\u00f3d\u0142a przychod\u00f3w. Nie ma te\u017c w odniesieniu do tych podatk\u00f3w zastosowania zasady kumulacji przychod\u00f3w z innymi przychodami podatnika.<\/p>\n

    Przy wymiarze i poborze podatku przychodowego nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 osobistej sytuacji podatnika. Do podatk\u00f3w przychodowych zaliczamy podatki przemys\u0142owe i p\u0142acone od dzia\u0142alno\u015bci produkcyjnej, us\u0142ugowej i handlowe, podatek rolny od grunt\u00f3w i podatek le\u015bny a tak\u017ce podatek dochodowy od przychod\u00f3w os\u00f3b fizycznych.[6]<\/p>\n

    Podatki dochodowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 tym, \u017ce odnosz\u0105 si\u0119 do indywidualnych dochod\u00f3w podatnik\u00f3w. Pod uwag\u0119 bierze si\u0119 ca\u0142okszta\u0142t okoliczno\u015bci zwi\u0105zanych z osob\u0105 podatnika czyli dane o rozmiarach przychodu brutto i koszty poniesione w celu uzyskania tego przychodu. Podstaw\u0119 opodatkowania stanowi nadwy\u017cka uzyskana z r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy przychodem a kosztami. Do podatk\u00f3w dochodowych zaliczamy podatek dochodowy od os\u00f3b prawnych, podatek dochodowy od os\u00f3b fizycznych, wp\u0142aty z zysku przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych i jednoosobowych sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa.<\/p>\n

    Podatki maj\u0105tkowe s\u0105 rozr\u00f3\u017cniane w zale\u017cno\u015bci od tego co stanowi przedmiot podatku. Przedmiotem tym mo\u017ce by\u0107 stan posiadania maj\u0105tku zar\u00f3wno jego cz\u0119\u015bci jak i ca\u0142o\u015bci, obr\u00f3t maj\u0105tkiem i przyrost maj\u0105tku nie zwi\u0105zany ze zmian\u0105 w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n

    Opodatkowanie\u00a0 maj\u0105tku mo\u017ce mie\u0107 charakter sta\u0142y, periodyczny lub jednorazowy.[7]<\/p>\n

    Do podatk\u00f3w maj\u0105tkowych nale\u017c\u0105: podatek od nieruchomo\u015bci, podatek od \u015brodk\u00f3w transportowych, podatek od spadk\u00f3w i darowizn, op\u0142ata skarbowa od czynno\u015bci cywilno-prawnych.
    \nPodatki od wydatk\u00f3w obci\u0105\u017caj\u0105 doch\u00f3d podatnika w momencie jego wydatkowania. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 tych podatk\u00f3w jest to, \u017ce ich materialny ci\u0119\u017car ponosi konsument, natomiast ich podatnikiem w sensie formalnym jest podmiot prowadz\u0105cy dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 w zakresie obrotu wyrobami lub us\u0142ugami podlegaj\u0105cymi opodatkowaniu.[8]
    \nNale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107 dwie r\u00f3\u017cne sytuacje:<\/p>\n

    – pierwsz\u0105, w kt\u00f3rej dokonywany wydatek stanowi koszt<\/p>\n

    – drug\u0105, w kt\u00f3rej wydatek jest wykorzystaniem osi\u0105gni\u0119tego dochodu.[9]<\/p>\n

    Podatki od wydatk\u00f3w maj\u0105 charakter uzupe\u0142niaj\u0105cy. Uzupe\u0142niaj\u0105 mechanizm bezpo\u015bredniego opodatkowania dochod\u00f3w i maj\u0105tk\u00f3w indywidualnych. S\u0105 one instrumentem po\u015brednim.[10]<\/p>\n

    Do podatk\u00f3w konsumpcyjnych nale\u017c\u0105: podatek od towar\u00f3w i us\u0142ug, podatek akcyzy, op\u0142aty monopolowe, podatek importowy, podatek od gier.<\/p>\n

    Podatki po\u015brednie to podatki po\u015brednio nawi\u0105zuj\u0105ce do zdolno\u015bci podatkowej osoby fizycznej i prawnej. Gdzie \u017ar\u00f3d\u0142o podatku nie pokrywa si\u0119 z przedmiotem. Podatek po\u015bredni, to taki, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 przerzucany, polega to na tym, \u017ce opodatkowany tylko formalnie jest podatnikiem gdy\u017c w rzeczywisto\u015bci ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 legalnego przesuni\u0119cia ci\u0119\u017caru podatkowego na inne osoby.<\/p>\n

    Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 kilka rodzaj\u00f3w przerzucania. Mo\u017ce ono mie\u0107 charakter:<\/p>\n

      \n
    • ustawowy, gdy ustawodawca nakazuje lub dozwala przerzucenie ci\u0119\u017caru podatkowego<\/li>\n
    • faktyczny, przerzucenie nast\u0119puje bez woli ustawodawcy.[11]<\/li>\n<\/ul>\n

      Przerzucanie mo\u017ce by\u0107 zupe\u0142ne lub cz\u0119\u015bciowe. Przerzucanie wyra\u017ca te\u017c pewien ruch: przerzucanie w prz\u00f3d powoduje wzrost cen zbywanych przez podatnika artyku\u0142\u00f3w i us\u0142ug, przerzucanie w ty\u0142 powoduje obni\u017cenie cen produkt\u00f3w i us\u0142ug nabywanych przez podatnika. W obu przypadkach przyczyn\u0105 przerzucania jest na\u0142o\u017cenie podatku wywo\u0142uj\u0105ce reakcj\u0119 opodatkowanego. Skutkiem jest zmiana ceny. Podatkami po\u015brednimi s\u0105 podatki od obrotu maj\u0105tkiem i od wydatk\u00f3w.<\/p>\n

      Podatki bezpo\u015brednie nawi\u0105zuj\u0105 bezpo\u015brednio do zdolno\u015bci podatkowej osoby fizycznej lub prawnej. \u0179r\u00f3d\u0142o podatku pokrywa si\u0119 z przedmiotem oznacza to, \u017ce podatnik jest podatnikiem w sensie formalnym i materialnym. Oznacza to, \u017ce podatek nie mo\u017ce by\u0107 przerzucany lub wed\u0142ug zamiaru ustawodawcy nie powinien by\u0107 przerzucany.<\/p>\n

      Podatki bezpo\u015brednie to podatki przychodowe, dochodowe i maj\u0105tkowe od posiadanego\u00a0 maj\u0105tku i przyrostu maj\u0105tkowego.[12]<\/p>\n

      W polskim systemie podatkowym podatkami pa\u0144stwowymi s\u0105 podatki:[13]<\/p>\n

        \n
      • od towar\u00f3w i us\u0142ug,<\/li>\n
      • akcyzowy,<\/li>\n
      • importowy,<\/li>\n
      • od gier,<\/li>\n
      • wp\u0142aty z zysku od przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych i jednoosobowych sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa.<\/li>\n<\/ul>\n

        Podstawow\u0105 zasad\u0105 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 w podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug (VAT – value added tax) jest, i\u017c sprzedawca oblicza podatek nale\u017cny od dokonanej sprzeda\u017cy i odejmuje od niego podatek zap\u0142acony wcze\u015bniej przez dostawc\u00f3w, zawarty w fakturach zakupu. Powsta\u0142\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 wp\u0142aca do bud\u017cetu, lub otrzymuje zwrot, je\u015bli podatek zawarty w fakturach jest wy\u017cszy od nale\u017cnego.
        \nVAT funkcjonuje w Polsce od 5 lipca 1993 r. Zast\u0105pi\u0142 przestarza\u0142y i w nowoczesnych gospodarkach rynkowych prawie ju\u017c nie u\u017cywany podatek obrotowy. Ta zmiana zosta\u0142a przeprowadzona sprawnie i gospodarka nie prze\u017cy\u0142a z tego powodu wi\u0119kszych perturbacji. Obecnie VAT uznawany jest za jeden z najlepiej dzia\u0142aj\u0105cych element\u00f3w systemu podatkowego w Polsce.<\/p>\n

        VAT p\u0142ac\u0105 osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne nie maj\u0105ce osobowo\u015bci prawnej, je\u015bli sprzedaj\u0105 towary, \u015bwiadcz\u0105 us\u0142ugi, eksportuj\u0105 i importuj\u0105, lub cz\u0119sto wykonuj\u0105 inne czynno\u015bci.[14]
        \nPodatek akcyzowy jest rodzajem podatku po\u015bredniego nak\u0142adanego na wyroby konsumpcyjne zwane akcyzowymi, mi\u0119dzy innymi alkoholowe, tytoniowe, paliwa i wyroby uznane za luksusowe. Akcyza mo\u017ce si\u0119ga\u0107 nawet kilkudziesi\u0119ciu procent ceny detalicznej. W Polsce dochody bud\u017cetowe z tytu\u0142u akcyzy stanowi\u0105 18%.<\/p>\n

        Podatkowi akcyzowemu podlegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c: nadmierne ubytki oraz zawinione niedobory wyrob\u00f3w akcyzowych. Podatek akcyzowy zosta\u0142 przywr\u00f3cony po prawie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu latach i obowi\u0105zuje od 5 lipca 1993 r. Obowi\u0105zek podatkowy w podatku akcyzowym ci\u0105\u017cy na producencie wyrob\u00f3w akcyzowych i na importerze wyrob\u00f3w akcyzowych.[15]<\/p>\n

        Redakcja prawna podatku zawarta jest w ustawie, z dnia 25 listopada 1993 r. o podatku importowym od towar\u00f3w sprowadzanych lub nadsy\u0142anych z zagranicy. Podstaw\u0105 obliczenia podatku jest warto\u015b\u0107 celna towar\u00f3w, powi\u0119kszona o nale\u017cne c\u0142o.[16]<\/p>\n

        Obowi\u0105zek podatkowy zosta\u0142 na\u0142o\u017cony ustaw\u0105 z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zak\u0142adach wzajemnych. Przedmiotowym zakresem tego podatku obj\u0119te zosta\u0142y gry losowe i zak\u0142ady wzajemne. Ustawa zdefiniowa\u0142a gry losowe jako „gry o wygrane pieni\u0119\u017cne lub rzeczowe, kt\u00f3rych wynik zale\u017cy od przypadku, a warunki gry okre\u015bla regulamin”. Opodatkowaniu podatkiem od gier nie podlegaj\u0105 loterie promocyjne, w kt\u00f3rych uczestniczy si\u0119 poprzez nabycie towaru lub us\u0142ugi, a podmiot urz\u0105dzaj\u0105cy loteri\u0119 oferuje wygrane rzeczowe lub pieni\u0119\u017cne. Spos\u00f3b naliczania podatku jest do\u015b\u0107 skomplikowany, stosuje si\u0119 stawki procentowe oraz kwotowo-procentowe. Znaczenie podatku od gier dla bud\u017cetu pa\u0144stwa jest niewielkie, przynosi on zaledwie 0,4% wp\u0142yw\u00f3w podatkowych.[17]<\/p>\n

        Do podatk\u00f3w samorz\u0105dowych nale\u017c\u0105:<\/p>\n

          \n
        • podatek le\u015bny,<\/li>\n
        • podatek rolny,<\/li>\n
        • podatek od nieruchomo\u015bci,<\/li>\n
        • podatek od \u015brodk\u00f3w transportowych,<\/li>\n
        • podatek od posiadania ps\u00f3w,<\/li>\n
        • op\u0142aty lokalne<\/li>\n
        • zrycza\u0142towany podatek dochodowy w formie karty podatkowej,<\/li>\n
        • podatek od spadku i darowizn.[18]<\/li>\n<\/ul>\n

          Podatek le\u015bny, podobny w charakterze do podatku rolnego obejmuje p\u00f3\u0142 miliona podatnik\u00f3w, wp\u0142ywy natomiast wynosz\u0105 111 mln z\u0142, tj. 0,09% dochod\u00f3w pa\u0144stwa i 0,3% dochod\u00f3w gmin. Podstaw\u0119 opodatkowania podatkiem le\u015bnym stanowi liczba hektar\u00f3w przeliczeniowych, ustalona na podstawie powierzchni g\u0142\u00f3wnych gatunk\u00f3w drzew w drzewostanie i klas bonitacji drzewostanu dla g\u0142\u00f3wnych gatunk\u00f3w drzew – wynikaj\u0105cych z planu urz\u0105dzenia lasu, wed\u0142ug stanu na dzie\u0144 1 stycznia roku podatkowego. Podatek le\u015bny od jednego hektara przeliczeniowego wynosi r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 pieni\u0119\u017cn\u0105 0,200 m3 drewna tartacznego iglastego, obliczon\u0105 wed\u0142ug ceny sprzeda\u017cy tego drewna uzyskanej przez nadle\u015bnictwa.<\/p>\n

          Jest to w zasadzie podatek maj\u0105tkowy, naliczany od powierzchni u\u017cytk\u00f3w rolnych przeliczonych na tzw. hektary przeliczeniowe przy uwzgl\u0119dnieniu rodzaju grunt\u00f3w, klas u\u017cytk\u00f3w rolnych i miejsca po\u0142o\u017cenia grunt\u00f3w. Mimo \u017ce podatnik\u00f3w jest ponad 2 mln, udzia\u0142 tego podatku w dochodach pa\u0144stwa nie przekracza 0,7%, a w bud\u017cetach gmin 2%. Obowi\u0105zek podatkowy z tego tytu\u0142u zosta\u0142 na\u0142o\u017cony ustaw\u0105 z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.[19]<\/p>\n

          Podatek od nieruchomo\u015bci ma charakter podatku maj\u0105tkowego, a podstaw\u0119 opodatkowania grunt\u00f3w i budynk\u00f3w stanowi ich powierzchnia bez uwzgl\u0119dnienia ich warto\u015bci. Przy 10 mln podatnik\u00f3w, w 1997 r. wp\u0142ywy z tego podatku wynios\u0142y 4.427 mln z\u0142, a wi\u0119c 3,8% og\u00f3\u0142u i 11,2% dochod\u00f3w podatkowych gmin. Stawki podatkowe w podatku od nieruchomo\u015bci okre\u015bla Rada gminy. Nie mog\u0105 one jednak\u017ce przekroczy\u0107 maksymalnych stawek okre\u015blonych przez ustawodawc\u0119.[20]<\/p>\n

          Podatek od \u015brodk\u00f3w transportowych ma r\u00f3wnie\u017c charakter podatku maj\u0105tkowego. Od 1998 r. nie s\u0105 nim obj\u0119ci w\u0142a\u015bciciele samochod\u00f3w osobowych, a jedynie ci\u0119\u017carowych od 2 ton, autobus\u00f3w, przyczep i naczep powy\u017cej 5 ton oraz ci\u0105gnik\u00f3w siod\u0142owych i balastowych. St\u0105d udzia\u0142 tego podatku w dochodach z tytu\u0142u podatk\u00f3w og\u00f3\u0142em spada z 1% w 1997 r. do 0,2% w tym roku, a w dochodach gmin z 2,9% do 0,6%.[21]<\/p>\n

          Podatkowi od spadk\u00f3w i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne w\u0142asno\u015bci rzeczy i praw maj\u0105tkowych, w drodze spadku lub darowizny. Obowi\u0105zek podatkowy ci\u0105\u017cy na nabywcy w\u0142asno\u015bci rzeczy i praw maj\u0105tkowych, a w wypadku darowizny obowi\u0105zek podatkowy ci\u0105\u017cy solidarnie na obdarowanym i darczy\u0144cy. Podstaw\u0119 opodatkowania stanowi warto\u015b\u0107 nabytych rzeczy i praw maj\u0105tkowych po potr\u0105ceniu d\u0142ug\u00f3w i ci\u0119\u017car\u00f3w, ustalona wed\u0142ug stanu rzeczy i praw maj\u0105tkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowi\u0105zku podatkowego. Wysoko\u015b\u0107 podatku ustala si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od grupy podatkowej, do kt\u00f3rej zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do grupy podatkowej nast\u0119puje wed\u0142ug osobistego stosunku nabywcy do osoby, od kt\u00f3rej lub po kt\u00f3rej zosta\u0142y nabyte rzeczy i prawa maj\u0105tkowe. Podatek oblicza si\u0119 od nadwy\u017cki podstawy opodatkowania ponad kwot\u0119 woln\u0105 od podatku, wed\u0142ug obowi\u0105zuj\u0105cych skal.[22]<\/p>\n

          Do podatk\u00f3w wsp\u00f3lnych nale\u017c\u0105:<\/p>\n

            \n
          • podatek dochodowy od os\u00f3b fizycznych.<\/li>\n
          • podatek dochodowy od os\u00f3b prawnych.[23]<\/li>\n<\/ul>\n

            Podstaw\u0119 opodatkowania stanowi doch\u00f3d danej osoby, pomniejszony o odliczenia i ulgi. Podatek dochodowy od os\u00f3b fizycznych obejmuje swym zasi\u0119giem wszystkie dochody os\u00f3b fizycznych Wprowadzony w 1992 r. system opodatkowania dochod\u00f3w os\u00f3b fizycznych mia\u0142 na celu powszechne i jednolite opodatkowanie tych os\u00f3b. Jednak, z uwagi na oddalanie si\u0119 w czasie innych reform, do systemu podatkowego wprowadzono szereg ulg i zwolnie\u0144.[24]<\/p>\n

            W obecnej postaci podatek dochodowy od os\u00f3b prawnych zosta\u0142 wprowadzony ustaw\u0105 z 15 lutego 1992 r.. Ustawa ta zosta\u0142a poprzedzona ustaw\u0105 z 31 stycznia 1989 r. stanowi\u0105c\u0105 pierwszy etap reformy systemu podatkowego w kierunku stworzenia jednolitych zasad podatkowych dla podmiot\u00f3w gospodarczych. Podatnikami s\u0105 osoby prawne oraz niekt\u00f3re jednostki organizacyjne nie posiadaj\u0105ce osobowo\u015bci prawnej.<\/p>\n

            Podatkowi temu nie podlegaj\u0105 sp\u00f3\u0142ki cywilne, jawne, komandytowe, w kt\u00f3rych w sytuacji braku osobowo\u015bci prawnej podmiotem opodatkowania jest wsp\u00f3lnik, a nie sp\u00f3\u0142ka. Podatek dochodowy od os\u00f3b prawnych nie obejmuje m.in.: Skarbu Pa\u0144stwa, Narodowego Banku Polskiego oraz gmin.[25]<\/p>\n

            Ten podzia\u0142 podatk\u00f3w ma istotne znaczenie z punktu widzenia r\u00f3wnowa\u017cenia bud\u017cet\u00f3w lokalnych. Z podzia\u0142em tym wi\u0105\u017ce si\u0119 podzia\u0142 podatk\u00f3w na:<\/p>\n

              \n
            • obligatoryjne, podatki obowi\u0105zuj\u0105ce z mocy prawa<\/li>\n
            • fakultatywne, podatki, kt\u00f3re mog\u0105 ale nie musz\u0105 by\u0107 wprowadzane przez w\u0142adze gminy, oraz na kt\u00f3rych wysoko\u015b\u0107 gmina ma wp\u0142yw.[26]<\/li>\n<\/ul>\n

              Podatki og\u00f3lne dominuj\u0105ce nie maj\u0105 okre\u015blonego przeznaczenia, stanowi\u0105 og\u00f3lne \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w bud\u017cetowych.<\/p>\n

              Podatki celowe, to te, kt\u00f3re przeznaczone s\u0105 na finansowanie z g\u00f3ry okre\u015blonych zada\u0144. Podatki celowe s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em tworzenia funduszy celowych. Nale\u017c\u0105 do nich podatki od \u015brodk\u00f3w transportowych oraz op\u0142aty wyr\u00f3wnawcze.[27]<\/p>\n

              W klasycznej teorii jedynym celem podatku jest pokrycie wydatk\u00f3w publicznych; podatek nie powinien mie\u0107 \u017cadnego wp\u0142ywu na gospodark\u0119. Taka koncepcja, ograniczaj\u0105ca rol\u0119 podatku do zasilania kas Skarbu Pa\u0144stwa i przyznaj\u0105ca mu funkcje czysto finansowe, jest zbli\u017cona do koncepcji pa\u0144stwa \u017candarma. Podatek, b\u0119d\u0105c instrumentem takiego pa\u0144stwa, nie mo\u017ce sprawowa\u0107 funkcji gospodarczych lub spo\u0142ecznych, skoro pa\u0144stwo ogranicza si\u0119 do utrzymywania porz\u0105dku i nie wolno mu interweniowa\u0107 w dziedzinie gospodarczej i spo\u0142ecznej. Ta doktryna absolutnej neutralno\u015bci podatku nie daje si\u0119 ju\u017c dzi\u015b obroni\u0107, poniewa\u017c w oczywisty spos\u00f3b niemo\u017cliwe jest pobranie z u\u017cyciem przymusu fiskalnego niemal 1 PKB, nie powoduj\u0105c przy tym znacznych reperkusji gospodarczych. Dlatego podatek powinien mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c inne cele opr\u00f3cz finansowego takie jak cele gospodarcze i cele spo\u0142eczne lecz spo\u015br\u00f3d nich pierwsze\u0144stwo powinien mie\u0107 jednak cel finansowy.[28]<\/p>\n

              Oddzia\u0142ywanie podatk\u00f3w na sfer\u0119 spo\u0142eczn\u0105 mo\u017ce mie\u0107 charakter globalny lub selektywny. Poprzez podatki zmniejszy\u0107 mo\u017cna nier\u00f3wno\u015bci wyst\u0119puj\u0105ce w spo\u0142ecze\u0144stwie.
              \nUlgi na koszty utrzymania dzieci czy zmniejszone podatki spadkowe s\u0105 podatkowymi elementami polityki prorodzinnej, natomiast dochody podatkowe mog\u0105 by\u0107 przeznaczone na finansowanie instytucji pomocy spo\u0142ecznej.<\/p>\n

              Oddzia\u0142ywanie podatk\u00f3w na sfer\u0119 gospodarcz\u0105 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c og\u00f3lne lub selektywne. Jako ilustracj\u0119 oddzia\u0142ywania ca\u0142o\u015bci gospodarki mo\u017cna poda\u0107 ostr\u0105interwencj\u0119 podatkow\u0105, maj\u0105c\u0105 wch\u0142on\u0105\u0107 nadmiern\u0105 si\u0142\u0119 nabywcz\u0105 i zwalczy\u0107 inflacj\u0119. Selektywne oddzia\u0142ywanie to u\u017cycie procedur podatkowych np. do rozwoju bada\u0144 naukowych, ustanawiaj\u0105c system ulg sk\u0142aniaj\u0105cych do wzrostu nak\u0142ad\u00f3w przedsi\u0119biorstw na badania, czy roz\u0142adowanie kryzysu mieszkaniowego stymuluj\u0105c inwestycje budowy dom\u00f3w czynszowych.<\/p>\n

              Podmiotem biernym podatku jest podmiot, na kt\u00f3ry pa\u0144stwo nak\u0142ada obowi\u0105zek \u015bwiadczenia podatkowego – podatnik. W ramach obowi\u0105zku podatkowego mie\u015bci si\u0119 nie tylko ponoszenie ci\u0119\u017caru podatkowego co jest spraw\u0105 zasadnicz\u0105, ale tak\u017ce obowi\u0105zek natury proceduralnej, polegaj\u0105cy na czynno\u015bciach zwi\u0105zanych z zap\u0142at\u0105 podatku.[29]<\/p>\n

              Podatnikiem jest osoba prawna, fizyczna, ale tak\u017ce spadki nie obj\u0119te, stowarzyszenia nie maj\u0105ce osobowo\u015bci prawnej i rodziny \u017cyj\u0105ce we wsp\u00f3lnym gospodarstwie domowym.<\/p>\n

              W \u015bwiadczeniu podatkowym uczestniczy\u0107 mo\u017ce:<\/p>\n