{"id":72,"date":"2018-11-08T11:59:00","date_gmt":"2018-11-08T10:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ekonomia.pracemgr.com.pl\/druga-generacja-ekonomistow-austriackich-eugen-von-boehm-bawerk-i-friedrich-von-wieser\/"},"modified":"2021-11-26T18:00:54","modified_gmt":"2021-11-26T17:00:54","slug":"druga-generacja-ekonomistow-austriackich-eugen-von-boehm-bawerk-i-friedrich-von-wieser","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/druga-generacja-ekonomistow-austriackich-eugen-von-boehm-bawerk-i-friedrich-von-wieser\/","title":{"rendered":"Druga generacja ekonomist\u00f3w austriackich &#8211; Eugen von Boehm &#8211; Bawerk i Friedrich von Wieser"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;72&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;2&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;G\u0142osuj na ten post&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;5\\\/5 - (2 votes)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Druga generacja ekonomist\u00f3w austriackich - Eugen von Boehm - Bawerk i Friedrich von Wieser&quot;,&quot;width&quot;:&quot;142.5&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} - ({count} {votes})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 142.5px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            5\/5 - (2 votes)    <\/div>\n    <\/div>\n<p>Dw\u00f3ch wybitnych przedstawicieli szko\u0142y austriackiej: F.von Wiesera (1851-1926) i E. von Bohm-Bawerk\u2019a (1851-1914) nale\u017cy uzna\u0107 nie tylko za uczni\u00f3w C. Mengera, ale r\u00f3wnie\u017c za wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w systemu teoretycznego.<\/p>\n<p>Pierwszy z nich obj\u0105\u0142 po C. Mengerze posad\u0119 na katedrze ekonomii na Uniwersytecie Wiede\u0144skim i wykorzysta\u0142 j\u0105 w celu propagowania w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w. Wk\u0142adem F. von Wiesera w rozw\u00f3j nauki ekonomii subiektywnej by\u0142o sformu\u0142owanie prawa u\u017cyteczno\u015bci kra\u0144cowej w dzie\u0142ach: \u201eO pochodzeniu i prawach warto\u015bci gospodarczej\u201d i \u201eWarto\u015bci naturalnej.\u201d Ponadto przedstawi\u0142 w innym \u015bwietle dokonania szko\u0142y neoklasycznej w analizowaniu takich zagadnie\u0144 jak \u201ekoszt alternatywny, niedobory i alokacja zasob\u00f3w\u201d[1].<\/p>\n<p>F. von Wieser, podobnie jak C. Menger, w swoich wywodach unika\u0142 stosowania modeli matematycznych, wykorzystuj\u0105c abstrakcyjne modele werbalne. Jako pierwszy u\u017cy\u0142 terminu \u201eu\u017cyteczno\u015b\u0107 kra\u0144cowa\u201d, kt\u00f3ry zosta\u0142 przyj\u0119ty przez ekonomist\u00f3w.<\/p>\n<p>Pogl\u0105dy przedstawione przez F. von Wiesera w \u201eWarto\u015bci naturalnej\u201d jawi\u0105 si\u0119 jako rozwini\u0119cie mengerowskiej teorii u\u017cyteczno\u015bci kra\u0144cowej. Dok\u0142adniejsza analiza prowadzi jednak do wniosku, \u017ce F. von Wieser b\u0142\u0119dnie definiowa\u0142 poj\u0119cia, co skutkowa\u0142o nieprawdziw\u0105 teori\u0105. Wed\u0142ug F. von Wiesera, \u201eca\u0142kowita u\u017cyteczno\u015b\u0107 danej ilo\u015bci d\u00f3br (TU) to iloczyn u\u017cyteczno\u015bci kra\u0144cowej (MU) ostatniej jednostki dobra i ilo\u015bci konsumowanych jednostek (Q)\u201d .<\/p>\n<p>Skutkiem takiego sposobu liczenia TU, by\u0142o pojawienie si\u0119 \u201eparadoksu warto\u015bci\u201d. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c usuni\u0119cie jednostki dobra z zasob\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 do wzrostu TU, gdy\u017c stosuj\u0105c wz\u00f3r na u\u017cyteczno\u015b\u0107 ca\u0142kowit\u0105: TU= MU x Q, podczas obliczania TU dla mniejszej wielko\u015bci konsumpcji, TU przyjmuje wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 ni\u017c dla wi\u0119kszej ilo\u015bci d\u00f3br. Problem ten rozwi\u0105za\u0142 E. von Bohm-Bawerk (1851-1914), szwagier F. von Wiesera, kt\u00f3ry by\u0142 jedn\u0105 z pierwszoplanowych postaci szko\u0142y austriackiej. E. von Bohm- Bawerk udowodni\u0142, \u017ce nale\u017cy liczy\u0107 u\u017cyteczno\u015b\u0107 ca\u0142kowit\u0105 jako sum\u0119 u\u017cyteczno\u015bci kra\u0144cowych poszczeg\u00f3lnych j ednostek d\u00f3br[2].<\/p>\n<p>E. von Bohm-Bawerk wyk\u0142ada\u0142 ekonomi\u0119 na uniwersytecie w Insbrucku i Wiedniu oraz trzykrotnie piastowa\u0142 stanowisko ministra skarbu Austro-W\u0119gier, ustanawiaj\u0105c standard z\u0142ota i bilansuj\u0105c bud\u017cet. Wed\u0142ug J.A. Schumpetera, E. von Bohm-Bawerk \u201eby\u0142 tak bardzo entuzjastycznym uczniem C. Mengera, \u017ce nie widzia\u0142 sensu szuka\u0107 u innych inspiracji\u201d[4] [5]. Zaakceptowa\u0142 jego spojrzenie na ekonomi\u0119 i wykorzysta\u0142 do analizy takich zagadnie\u0144, jak cena, warto\u015b\u0107, kapita\u0142 i procent.<\/p>\n<p>Najwa\u017cniejszym dokonaniem kontynuatora my\u015bli C. Mengera by\u0142o napisanie \u201eCapital and interest\u201d wydanego w trzech tomach:. \u201eHistory and critique of interst theories\u201d, \u201ePositive theory of capital\u201d i \u201eFurther essays on capital and interst\u201d. Dzie\u0142o zawiera wnikliw\u0105 analiz\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w pope\u0142nionych w historii my\u015bli ekonomicznej na przestrzeni wiek\u00f3w. Zrewidowana zosta\u0142a w nim m.in. kwestia podnoszona przez socjalist\u00f3w, i\u017c stopa procentowa to sztuczna konstrukcja i prowadzi do wyzysku. E. Bohm-Bawerk argumentowa\u0142, \u017ce stopa procentowa jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rynku i okre\u015bla\u0142 trzy przyczyny istnienia procentu[3]:<\/p>\n<ul>\n<li>\u201eodmienne warunki zapotrzebowania teraz i w przysz\u0142o\u015bci;<\/li>\n<li>niedoszacowanie przysz\u0142o\u015bci<\/li>\n<li>techniczna wy\u017cszo\u015b\u0107 d\u00f3br tera\u017aniejszych nad przysz\u0142ymi.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<p>Argument potwierdzaj\u0105cy s\u0142uszno\u015b\u0107 pierwszej przyczyny procentu jest nast\u0119puj\u0105cy: cz\u0119\u015b\u0107 ludzi \u017cyje poni\u017cej poziomu egzystencji, niekt\u00f3rzy za\u015b prognozuj \u0105, \u017ce ich zarobki w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 ros\u0142y. Je\u017celi przyjmiemy, \u017ce dochody rosn\u0105 wraz z up\u0142ywem czasu, to prawo malej\u0105cej u\u017cyteczno\u015bci kra\u0144cowej implikuje dodatni\u0105 stop\u0119 procentow\u0105. Je\u017celi ludzie kieruj \u0105 si\u0119 maksymalizacj\u0105 sum u\u017cyteczno\u015bci osi\u0105ganych w poszczeg\u00f3lnych okresach w przysz\u0142o\u015bci, to przy wzro\u015bcie dochodu, s\u0105 oni sk\u0142onni p\u0142aci\u0107 premi\u0119 za dobra tera\u017aniejsze. E. von Bohm- Bawerk okre\u015bli\u0142 tendencj\u0119 jednostek gospodaruj\u0105cych do warto\u015bciowania d\u00f3br tera\u017aniejszych wy\u017cej, ni\u017c tych samych d\u00f3br w przysz\u0142o\u015bci, terminem \u201epreferencja czasowa\u201d.<\/p>\n<p>Za odsuni\u0119cie konsumpcji w czasie, ludzie oczekuj\u0105 otrzymania wi\u0119kszej ilo\u015bci pieni\u0119dzy. Druga przyczyna istnienia dodatniej preferencji czasowej zosta\u0142a przypisana pernamentnemu niedocenianiu przysz\u0142o\u015bci, czyli sk\u0142onno\u015bci do kr\u00f3tkowzroczno\u015bci podmiot\u00f3w ekonomicznych. Ta przyczyna istnienia procentu by\u0142a mocno krytykowana m.in. przez C. Mengera i F. von Wiesera, jako \u017ce zak\u0142ada\u0142a irracjonalno\u015b\u0107 zachowa\u0144. Ostatnia z przyczyn wynika\u0142a z faktu, \u017ce inwestowanie kapita\u0142u w procesy produkcyjne powi\u0119ksza produkt, aczkolwiek odbywa si\u0119 to w malej\u0105cym tempie. Dobra tera\u017aniejsze s\u0105 reinwestowane, a gdy po przetworzeniu zn\u00f3w si\u0119 pojawiaj\u0105 w przysz\u0142o\u015bci, wyst\u0119puj\u0105 w wi\u0119kszej ilo\u015bci.<\/p>\n<p>E. von Bohm-Bawerk udowodni\u0142, \u017ce kapita\u0142 nie jest homogeniczny i posiada r\u00f3\u017cnorodn\u0105 i skomplikowan\u0105 struktur\u0119, kt\u00f3rej jedn\u0105 z cech jest wymiar czasowy. \u201eRozwijaj\u0105ca si\u0119 gospodarka nie jest jedynie konsekwencj\u0105 zwi\u0119kszonych inwestycji kapita\u0142owych, lecz tak\u017ce coraz d\u0142u\u017cszych proces\u00f3w produkcji\u201d . Dla E. von Bohm-Bawerka wniosek, \u017ce okr\u0119\u017cne metody produkcji s\u0105 produktywniejsze ni\u017c metody bezpo\u015brednie, jest jednym z najistotniejszych twierdze\u0144 w teorii produkcji. Takie postrzeganie kapita\u0142u krytykowa\u0142 J.B. Clark.<\/p>\n<p>Clark by\u0142 zagorza\u0142ym krytykiem mengerowskiej koncepcji produkcji, z\u0142o\u017conej z serii kolejnych stadi\u00f3w, do kt\u00f3rej nawi\u0105zywali p\u00f3\u017aniejsi przedstawiciele szko\u0142y austriackiej. Traktowa\u0142 kapita\u0142, jako homogeniczny i samo odtwarzaj\u0105cy fundusz, co skutkowa\u0142o brakiem wyst\u0119powania czasu w procesie produkcji &#8211; produkcja zachodzi\u0142a natychmiast. Takie rozumowanie oparte by\u0142o na za\u0142o\u017ceniach doskona\u0142ego dostosowania statycznego \u015brodowiska i determinowania warto\u015bci d\u00f3br kapita\u0142owych ich historycznymi kosztami produkcji.<\/p>\n<p>Clark przyznawa\u0142, \u017ce jego teoria nie sprawdza si\u0119 w warunkach dynamicznej gospodarki: \u201ew dynamicznych warunkach spo\u0142ecze\u0144stwa (&#8230;) up\u0142yw czasu jest warunkiem niezb\u0119dnym, by dobra by\u0142y gotowe do konsumpcji, a w\u0142a\u015bciciele musz\u0105 przeczeka\u0107 go dla uzyskania spodziewanych produkt\u00f3w. Po tym, jak powstanie ju\u017c ci\u0105g d\u00f3br r\u00f3\u017cnych stadi\u00f3w post\u0119pu, zajdzie normalna akcja kapita\u0142u\u201d[6].<\/p>\n<p>E. von Bohm-Bawerk wda\u0142 si\u0119 w polemik\u0119 z Clarkiem, zarzucaj\u0105c przeciwnikowi, \u017ce atakuj\u0105c dynamiczn\u0105 koncepcje gospodarki, zaprezentowan\u0105 przez C. Mengera, doprowadzi\u0142 do sytuacji, w kt\u00f3rej paradygmat statycznej r\u00f3wnowagi sta\u0142 si\u0119 dominuj\u0105cym w teorii ekonomii, co by\u0142o bardzo szkodliwe dla rozwoju my\u015bli ekonomicznej.<\/p>\n<p>E. von Bohm-Bawerk by\u0142 blisko wyartyku\u0142owania austriackiej teorii cykli koniunkturalnych, niestety nie wyra\u017ca\u0142 zainteresowania problemem pieni\u0105dza. Dopiero L. von Mises i F.A. von Hayek, przedstawiciele trzeciej generacji ekonomist\u00f3w \u201eaustriackiej\u201d, dokonali pe\u0142nej analizy przyczyn cykliczno\u015bci gospodarki.[7]<\/p>\n<hr \/>\n<p>[1]\u00a0\u00a0 Czym jest \u201eEkonomia Austriacka\u201d?, op.cit.<\/p>\n<p>[2]\u00a0\u00a0 Azad A., The austrian school of economics, www.mises.org\/journals\/scholar\/azad2.pdf z dnia 01.12.2006.<\/p>\n<p>[3]\u00a0\u00a0 Wieser F. von, Natural value, Augustus M. Kelley, Nowy Jork 1997, s. 25.<\/p>\n<p>[4]\u00a0\u00a0 Schumpeter J.A., History of economic analysis, Oxford University Press Nowy Jork 1954, s. 846.<\/p>\n<p>[5]\u00a0\u00a0 Blaug M., Teoria ekonomii. Uj\u0119cie retrospektywne,Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2000 s. 513.<\/p>\n<p>[6]\u00a0\u00a0 Czym jest \u201eEkonomia Austriacka\u201d?, op.cit.<\/p>\n<p>[7]\u00a0\u00a0 Clark J.B., Yale Review, \u201eThe Genesis of capital\u201d, nr 2, 1983, s. 312.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dw\u00f3ch wybitnych przedstawicieli szko\u0142y austriackiej: F.von Wiesera (1851-1926) i E. von Bohm-Bawerk\u2019a (1851-1914) nale\u017cy uzna\u0107 nie tylko za uczni\u00f3w C. Mengera, ale r\u00f3wnie\u017c za wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w systemu teoretycznego. Pierwszy z nich obj\u0105\u0142 po C. Mengerze posad\u0119 na katedrze ekonomii na Uniwersytecie Wiede\u0144skim i wykorzysta\u0142 j\u0105 w celu propagowania w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w. Wk\u0142adem F. von Wiesera w rozw\u00f3j &#8230; <a title=\"Druga generacja ekonomist\u00f3w austriackich &#8211; Eugen von Boehm &#8211; Bawerk i Friedrich von Wieser\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/druga-generacja-ekonomistow-austriackich-eugen-von-boehm-bawerk-i-friedrich-von-wieser\/\" aria-label=\"Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o Druga generacja ekonomist\u00f3w austriackich &#8211; Eugen von Boehm &#8211; Bawerk i Friedrich von Wieser\">Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[11],"class_list":["post-72","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-druga-generacja-ekonomistow-austriackich-eugen-von-boehm-bawerk-i-friedrich-von-wieser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":383,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72\/revisions\/383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}