{"id":53,"date":"2020-05-07T16:17:00","date_gmt":"2020-05-07T14:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/2020\/05\/07\/podatki-i-oplaty-publiczne\/"},"modified":"2021-11-26T17:41:52","modified_gmt":"2021-11-26T16:41:52","slug":"podatki-i-oplaty-publiczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/podatki-i-oplaty-publiczne\/","title":{"rendered":"Podatki i op\u0142aty publiczne"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Wprowadzenie do pracy<\/h2>\n

Pierwsza kadencja odrodzonego samorz\u0105du gminnego w 1990 r. odsun\u0119\u0142a od w\u0142adzy dotychczasowy terenowy organ, sprawuj\u0105cy w\u0142adz\u0119. Kiedy m\u00f3wi si\u0119 dzi\u015b, \u017ce wprowadzenie samorz\u0105du gminnego by\u0142o najbardziej udan\u0105 reform\u0105 po roku 1989, to chwali si\u0119 jednak t\u0119 reform\u0119 nie tylko za osi\u0105gni\u0119cia gospodarcze i za gospodarno\u015b\u0107. Ustr\u00f3j samorz\u0105du gminnego daje spo\u0142eczno\u015bciom lokalnym du\u017cy stopie\u0144 samodzielno\u015bci, niezale\u017cno\u015b\u0107 decyzji w dysponowaniu mieniem oraz t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 bud\u017cetu gmin, kt\u00f3ra zale\u017cy tylko od nich samych (tzw. dochody w\u0142asne gmin). Transformacja polskiej gospodarki powoduje coraz wi\u0119ksze zainteresowanie zjawiskami finansowymi, r\u00f3wnie\u017c finansami publicznymi i samorz\u0105dowymi.<\/p>\n

W polskim systemie finans\u00f3w publicznych, a co za tym idzie samorz\u0105dowym zachodz\u0105 wci\u0105\u017c id\u0105ce zmiany, wynikaj\u0105ce z przemian ustrojowych. Konieczne jest zatem ci\u0105g\u0142e i wnikliwe \u015bledzenie zmian, a zw\u0142aszcza nieustannie zmieniaj\u0105cych si\u0119 przepis\u00f3w prawnych, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 ramy systemu finansowego.<\/p>\n

Zasady ustrojowe i finansowe samorz\u0105du terytorialnego powo\u0142anego w Polsce w 1990 roku okre\u015bli\u0142a ustawa z 8 marca 1990 r. o zmianie konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 16, poz. 94). Odno\u015bnie dochod\u00f3w samorz\u0105du ustawa ta stanowi\u0142a, \u017ce gmina posiada dochody w\u0142asne i inne o charakterze uzupe\u0142niaj\u0105cym. G\u0142\u00f3wnymi elementami dochod\u00f3w w\u0142asnych by\u0142y podatki przekazane gminom.<\/p>\n

Poj\u0119cie dochod\u00f3w w\u0142asnych nie jest jednoznaczne. Niekiedy poj\u0119cie te traktuje si\u0119 bardzo w\u0105sko, obejmuj\u0105c inne dochody pochodz\u0105ce ze \u017ar\u00f3de\u0142, na kt\u00f3re organy samorz\u0105dowe mog\u0105 wywiera\u0107 wp\u0142yw, decyduj\u0105c o ich wprowadzeniu lub co najmniej okre\u015blaj\u0105c konstrukcj\u0119 prawn\u0105 tych dochod\u00f3w. W szerszym uj\u0119ciu w sk\u0142ad dochod\u00f3w w\u0142asnych w\u0142\u0105cza si\u0119 dochody pobieranych ze \u017ar\u00f3de\u0142 znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie dzia\u0142ania danego samorz\u0105du, przekazywanych do jego dyspozycji w ca\u0142o\u015bci i bezterminowo z moc\u0105 prawa.<\/p>\n

To, \u017ce\u00a0 dochody w\u0142asne pochodz\u0105 ze \u017ar\u00f3de\u0142 znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie dzia\u0142ania danego samorz\u0105du terytorialnego stwarza warunki do oddzia\u0142ywania przez organy samorz\u0105dowe na wydajno\u015b\u0107 tych \u017ar\u00f3de\u0142 a w efekcie mo\u017cna oczekiwa\u0107 odpowiedniego wzrostu dochod\u00f3w bud\u017cetowych. Z t\u0105 cech\u0105 dochod\u00f3w w\u0142asnych wi\u0105\u017ce si\u0119 jednak dalsze konsekwencje: wysoko\u015b\u0107 tych dochod\u00f3w jest uzale\u017cniona od stanu zagospodarowania terenu \u2013 im teren jest mniej gospodarczo rozwini\u0119ty, tym mniejsza mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania dochod\u00f3w w\u0142asnych i odwrotnie.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce dochody gminy mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy g\u0142\u00f3wne grupy: dochody publiczno- prawne, dochody prywatno-prawne i dochody o charakterze zwrotnym.[1]<\/p>\n

Dochody publiczno-prawne przypadaj\u0105 gminom lub innym zwi\u0105zkom samorz\u0105du terytorialnego na podstawie stosunku prawnego o charakterze publicznym. Prawo do wykorzystania tych uzyskaj\u0105 gminy bezpo\u015brednio z ustawy przydzielaj\u0105cej gminom okre\u015blone podatki, udzia\u0142y w podatkach, op\u0142aty, dotacje, subwencje. Jednak\u017ce uzyskanie przez gmin\u0119 niekt\u00f3rych dochod\u00f3w publiczno-prawnych (np. dotacji, subwencji) uzale\u017cnione jest od tego, czy spe\u0142nione zosta\u0142y okre\u015blone warunki wyznaczone przez ustaw\u0119 (np. czy zachodz\u0105 warunki odnosz\u0105ce si\u0119 do potencja\u0142u podatkowego gminy, czy gmina przekaza\u0142a na rzecz realizowane inwestycji wymagan\u0105 ustawowo cz\u0119\u015b\u0107 dochod\u00f3w w\u0142asnych, itp.).<\/p>\n

Dochody prywatno-prawne osi\u0105ga gmina wykorzystuj\u0105c \u2013 jako w\u0142a\u015bciciel \u2013 nale\u017c\u0105ce do niej mienie komunalne. Gmina jako w\u0142a\u015bciciel mo\u017ce poszczeg\u00f3lne sk\u0142adniki swego maj\u0105tku wynaj\u0105\u0107, wydzier\u017cawi\u0107, odda\u0107 w u\u017cytkowanie wieczyste, wnie\u015b\u0107 jako udzia\u0142 lub wk\u0142ad do sp\u00f3\u0142ki lub sp\u00f3\u0142dzielni, mo\u017ce powo\u0142a\u0107 przedsi\u0119biorstwo lub zak\u0142ad, mo\u017ce te\u017c sprzeda\u0107 odpowiedni sk\u0142adnik mienia komunalnego. Dochody owe gmina uzyskuje na podstawie zawieranych um\u00f3w cywilnoprawnych lub innych czynno\u015bci prywatno-prawnych okre\u015blonych przepisami prawa cywilnego lub handlowego.<\/p>\n

Zestawienie dochod\u00f3w gmin przewidzianych przez ustaw\u0119 z 10 grudnia 1993 r. o finansowaniu gmin \u2013 oraz przez powi\u0105zane z nimi inne ustawy (zw\u0142aszcza ustawy podatkowe) \u2013 przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Do dochod\u00f3w publiczno-prawnych nale\u017c\u0105:<\/p>\n

1.\u00a0\u00a0\u00a0 Podatki pobierane przez organy gminy:
\na)\u00a0\u00a0\u00a0 podatek od nieruchomo\u015bci po\u0142o\u017conych na terenie gminy,
\nb)\u00a0\u00a0\u00a0 podatek rolny,
\nc)\u00a0\u00a0\u00a0 podatek le\u015bny,
\nd)\u00a0\u00a0\u00a0 podatek od \u015brodk\u00f3w transportowych,
\ne)\u00a0\u00a0\u00a0 podatek od posiadania ps\u00f3w,
\nf)\u00a0\u00a0\u00a0 op\u0142ata targowa,
\ng)\u00a0\u00a0\u00a0 op\u0142ata miejscowa,
\nh)\u00a0\u00a0\u00a0 samopodatkowanie mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

2.\u00a0\u00a0\u00a0 Podatki stanowi\u0105ce dochody gminy pobierane przez organy finansowe pa\u0144stwa \u2013 urz\u0119dy skarbowe:
\na)\u00a0\u00a0\u00a0 podatek op\u0142acony w formie karty podatkowej od dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej os\u00f3b fizycznych,
\nb)\u00a0\u00a0\u00a0 podatek od spadku i darowizn,
\nc)\u00a0\u00a0\u00a0 op\u0142ata skarbowa.<\/p>\n

3.\u00a0\u00a0\u00a0 Udzia\u0142y gmin w podatkach i op\u0142atach:
\na)\u00a0\u00a0\u00a0 udzia\u0142 w powszechnym podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych, (od 1 stycznia 1997 r. udzia\u0142 ten wynosi 10 %),
\nb)\u00a0\u00a0\u00a0 udzia\u0142 5 % w podatku od os\u00f3b prawnych,
\nc)\u00a0\u00a0\u00a0 udzia\u0142 60 % w op\u0142acie eksploatacyjnej pobieranej w zwi\u0105zku z wydobywaniem kopalin, surowc\u00f3w mineralnych i od innej dzia\u0142alno\u015bci. Op\u0142ata ta przewidziana jest w przepisach prawa geologicznego i g\u00f3rniczego.<\/p>\n

4.\u00a0\u00a0\u00a0 Op\u0142aty, ceny, kary pobierane przez urz\u0105d gminy oraz komunalne organy i jednostki organizacyjne:
\na)\u00a0\u00a0\u00a0 op\u0142ata administracyjna,
\nb)\u00a0\u00a0\u00a0 r\u00f3\u017cne op\u0142aty,
\nc)\u00a0\u00a0\u00a0 ceny zwi\u0105zku z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105 komunalnych jednostek organizacyjnych (np. zak\u0142ad\u00f3w bud\u017cetowych),
\nd)\u00a0\u00a0\u00a0 op\u0142aty za korzystanie z gminnych obiekt\u00f3w i urz\u0105dze\u0144 u\u017cyteczno\u015bci publicznej,
\ne)\u00a0\u00a0\u00a0 kary, grzywny.<\/p>\n

5.\u00a0\u00a0\u00a0 Subwencja og\u00f3lna na finansowanie zada\u0144 w\u0142asnych gminy przekazywana gminom przez Ministra Finans\u00f3w w ratach miesi\u0119cznych, z\u0142o\u017cona z:
\na)\u00a0\u00a0\u00a0 subwencji wyr\u00f3wnawczej, przekazywanej gminom s\u0142abszym finansowo,
\nb)\u00a0\u00a0\u00a0 subwencji og\u00f3lnej, przekazywanej ka\u017cdej gminie w Polsce (a wi\u0119c nie tylko s\u0142abej finansowo), kt\u00f3rej wysoko\u015b\u0107 uzale\u017cniona jest od przeliczeniowej liczby mieszka\u0144c\u00f3w tej gminy,
\nc)\u00a0\u00a0\u00a0 subwencje na zadania o\u015bwiatowe skierowanej na finansowanie szk\u00f3\u0142 podstawowych przekazanych gminom jako zadania w\u0142asne.
\n6.\u00a0\u00a0\u00a0 Dotacje celowe z bud\u017cetu pa\u0144stwa lub \u015brodki z pa\u0144stwowego funduszu celowego:
\na)\u00a0\u00a0\u00a0 dotacje celowe z bud\u017cetu pa\u0144stwa na realizacj\u0119 zada\u0144 zleconych z zakresu administracji rz\u0105dowej,
\nb)\u00a0\u00a0\u00a0 dotacje celowe z bud\u017cetu pa\u0144stwa na dofinansowanie zada\u0144 w\u0142asnych gmin,
\nc)\u00a0\u00a0\u00a0 \u015brodki przekazywane gminie z pa\u0144stwowych funduszy celowych (np. z Narodowego Funduszu Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej).<\/p>\n

Do dochod\u00f3w prywatno-prawnych uzyskiwanych przez gmin\u0119lub dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w strukturze samorz\u0105du komunaln\u0105 jednostk\u0119 organizacyjn\u0105 nale\u017c\u0105:
\n1.\u00a0\u00a0\u00a0 Czynsze z najmu i dzier\u017cawy,
\n2.\u00a0\u00a0\u00a0 Op\u0142aty z tytu\u0142u oddania gruntu stanowi\u0105cego w\u0142asno\u015b\u0107 gminy w u\u017cytkowanie wieczyste lub w zarz\u0105d,
\n3.\u00a0\u00a0\u00a0 Wp\u0142ywy ze sprzeda\u017cy nieruchomo\u015bci gminnych,
\n4.\u00a0\u00a0\u00a0 Op\u0142aty adiacenckie i op\u0142aty za niezabudowanie lub niezagospodarowanie grunt\u00f3w w okre\u015blonym terminie,
\n5.\u00a0\u00a0\u00a0 Zyski z gminnych zak\u0142ad\u00f3w i sp\u00f3\u0142ek,
\n6.\u00a0\u00a0\u00a0 Dochody z prywatyzacji przedsi\u0119biorstw komunalnych,
\n7.\u00a0\u00a0\u00a0 Odsetki od \u015brodk\u00f3w na rachunkach bankowych,
\n8.\u00a0\u00a0\u00a0 Inne dochody o charakterze maj\u0105tkowym.<\/p>\n

Dochody bud\u017cet\u00f3w samorz\u0105dowych charakteryzuj\u0105 si\u0119 pewnymi cechami, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 je od dochod\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa. Dochody te nie maja jednolitego charakteru, najog\u00f3lniej mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 wg innego kryterium dwie ich grupy: dochody w\u0142asne i dochody uzupe\u0142niaj\u0105ce.[2]<\/p>\n

Schemat nr 1. Systematyka dochod\u00f3w gmin.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: El\u017cbieta Chojna-Duch \u201eDochody gmin z podatk\u00f3w i op\u0142at\u201d Wyd. \u201eECOSTAR\u201d i TWIGGER\u00a0 S.A. Warszawa 1998 r.<\/p>\n

\n

[1]\u00a0 Andrzej Bordo op. cit. str. 48
\n[2] \u201eFinanse publiczne\u201d, praca zbiorowa, op. cit. str. 138<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wprowadzenie do pracy Pierwsza kadencja odrodzonego samorz\u0105du gminnego w 1990 r. odsun\u0119\u0142a od w\u0142adzy dotychczasowy terenowy organ, sprawuj\u0105cy w\u0142adz\u0119. Kiedy m\u00f3wi si\u0119 dzi\u015b, \u017ce wprowadzenie samorz\u0105du gminnego by\u0142o najbardziej udan\u0105 reform\u0105 po roku 1989, to chwali si\u0119 jednak t\u0119 reform\u0119 nie tylko za osi\u0105gni\u0119cia gospodarcze i za gospodarno\u015b\u0107. Ustr\u00f3j samorz\u0105du gminnego daje spo\u0142eczno\u015bciom lokalnym du\u017cy … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[44,87],"class_list":["post-53","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-podatki-i-oplaty-publiczne","tag-wprowadzenie-do-pracy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":354,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53\/revisions\/354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}