{"id":103,"date":"2013-01-24T14:11:00","date_gmt":"2013-01-24T13:11:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ekonomia.pracemgr.com.pl\/geneza-podatku-dochodowego-od-osob-fizycznych\/"},"modified":"2021-11-26T18:21:54","modified_gmt":"2021-11-26T17:21:54","slug":"geneza-podatku-dochodowego-od-osob-fizycznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/geneza-podatku-dochodowego-od-osob-fizycznych\/","title":{"rendered":"Geneza podatku dochodowego od os\u00f3b fizycznych"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci po I wojnie \u015bwiatowej jako jedn\u0105 z pierwszych konstrukcji podatkowych obowi\u0105zuj\u0105cych w ca\u0142ym kraju by\u0142 podatek dochodowy unormowany w ustawie z dnia 15.07.1920r. o pa\u0144stwowym podatku dochodowym. Podatek ten obowi\u0105zywa\u0142 osoby fizyczne i prawne. W pierwszym polskim podatku dochodowym wzorowano si\u0119 na pruskim podatku dochodowym, kt\u00f3ry oparty by\u0142 na przyro\u015bcie czystego maj\u0105tku. Pod uwag\u0119 by\u0142y brane dochody fundowane (osi\u0105gane przez osoby fizyczne i prawne z przedsi\u0119biorstwa, nieruchomo\u015bci oraz innego rodzaju dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej prowadzonej na w\u0142asny rachunek), a tak\u017ce (pochodzi\u0142y z wynagrodze\u0144 za prac\u0119, emeryt\u00f3w, rent itp.). Podatek ten pobierany by\u0142 wed\u0142ug stawki progresywnej, ale z oddzieln\u0105 taryf\u0105 dla obu rodzaj\u00f3w dochod\u00f3w.<\/p>\n

\u201dUdzia\u0142 dochod\u00f3w fundowanych i nie fundowanych, w ca\u0142o\u015bci dochod\u00f3w najpierw by\u0142 z przewag\u0105 dochod\u00f3w fundowanych, a pod koniec lat 30-tych dochod\u00f3w nie fundowanych.\u201d[1]<\/p>\n

Po wojnie na kszta\u0142towanie si\u0119 konstrukcji prawnych podatk\u00f3w typu dochodowego, istotny wp\u0142yw mia\u0142 ustr\u00f3j polityczny, chodzi tu o gospodark\u0119 centralnie planowan\u0105, z dominacj\u0105 w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej. Przy podatku dochodowym mia\u0142o to odzwierciedlenie w odr\u0119bnych konstrukcjach reguluj\u0105cych opodatkowanie gospodarki uspo\u0142ecznionej, nieuspo\u0142ecznionej a tak\u017ce ludno\u015bci.
\nDalsze zmiany konstrukcji prawnych podatk\u00f3w polega\u0142y na wyodr\u0119bnieniu z og\u00f3lnego podatku dochodowego wynagrodze\u0144 ze stosunku pracy i oddzielnym opodatkowaniu dochod\u00f3w podmiot\u00f3w gospodarki nieuspo\u0142ecznionej. Gospodarka uspo\u0142eczniona by\u0142a opodatkowana podatkiem dochodowym od sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, natomiast przedsi\u0119biorstwa pa\u0144stwowe wp\u0142atami z zysku.<\/p>\n

Do klasycznego podatku dochodowego najbardziej podobny by\u0142 podatek obci\u0105\u017caj\u0105cy podmioty gospodarki nieuspo\u0142ecznionej. Przedmiot opodatkowania stanowi\u0142 doch\u00f3d cz\u0105stkowy, powi\u0105zany z okre\u015blonymi grupami przychod\u00f3w, a ponadto doch\u00f3d og\u00f3lny, jako suma dochod\u00f3w cz\u0105stkowych, po potr\u0105ceniu niedobor\u00f3w z tych \u017ar\u00f3de\u0142 przychod\u00f3w. Stawka progresywna stosowana by\u0142a do oblicze\u0144 tego podatku.<\/p>\n

W roku 1972 ,, rodzi \u201dsi\u0119 ustawa, kt\u00f3ra poprzestaje na dochodzie og\u00f3lnym. Zachowanie jednej, czterech a potem trzech taryf podatkowych odnosz\u0105cym si\u0119 do konkretnych \u017ar\u00f3de\u0142 uzyskania \u015bwiadczy o nawi\u0105zaniu do element\u00f3w podatku w zale\u017cno\u015bci od \u017ar\u00f3de\u0142 ich uzyskania (typ angielski).<\/p>\n

Podatek od wynagrodze\u0144. Konstrukcja tego podatku nawi\u0105zywa\u0142a w pewnym stopniu do rozwi\u0105za\u0144 mi\u0119dzywojennych. Obci\u0105\u017ca\u0142 tylko dochody os\u00f3b fizycznych, gdzie uwzgl\u0119dniono sytuacj\u0119 osobist\u0105 podatnika (zw\u0142aszcza zwi\u0105zan\u0105 z jego stanem rodzinnym). Podatek od wynagrodze\u0144 przez wiele lat by\u0142 podstawowym podatkiem, kt\u00f3ry obci\u0105\u017ca\u0142 dochody ludno\u015bci. Jako podstaw\u0119 opodatkowania przyjmuje si\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 sum\u0119 wynagrodze\u0144 otrzymanych w danym okresie od jednego pracodawcy \u2013 b\u0119d\u0105cego p\u0142atnikiem tego podatku \u2013 do kt\u00f3rego stosowano stawki progresywne. Podatek od wynagrodze\u0144 w czasie obowi\u0105zywania ulega\u0142 licznym zmianom, kt\u00f3re polega\u0142y na rozszerzeniu jego zakresu \u2013 wprowadzeniu wielu ulg i zwolnie\u0144 o charakterze przedmiotowym i podmiotowym.<\/p>\n

Z biegiem czasu stosunkowo prosta konstrukcja prawna podatku stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej skomplikowana, natomiast funkcjonowanie jej by\u0142o coraz bardziej zdominowane fiskalnymi celami opodatkowania. Po 1956 roku podatek od wynagrodze\u0144 straci\u0142 na znaczeniu. Jego eliminacja z polskiego systemu polega\u0142a na podwy\u017cszeniu minimum wolnego od opodatkowania oraz zwalnianiu coraz liczniejszych grup podatnik\u00f3w z obowi\u0105zku podatkowego. W rezultacie w 1976 roku zwolniono z niego pracownik\u00f3w gospodarki uspo\u0142ecznionej co w praktyce oznacza\u0142o wyeliminowanie go z polskiego systemu podatkowego.<\/p>\n

Ustaw\u0105 z dnia 13 grudnia 1957 roku do polskiego systemu podatkowego wprowadzony zosta\u0142 podatek wyr\u00f3wnawczy \u2013 specyficzna odmiana podatku od wynagrodze\u0144 Obejmowa\u0142 on osoby fizyczne i prawne gospodarki uspo\u0142ecznionej. Obejmowa\u0142 on osoby fizyczne i prawne gospodarki uspo\u0142ecznionej. Obowi\u0105zek podatkowy powsta\u0142 wtedy, gdy dochody podlegaj\u0105ce podatkowi dochodowemu lub od wynagrodze\u0144 przekracza\u0142y okre\u015blona granic\u0119, a podstaw\u0119 opodatkowania stanowi\u0142a nadwy\u017cka ponad kwot\u0119 stanowi\u0105c\u0105 t\u0119 granic\u0119 W tym podatku stosowano progresywn\u0105 stawk\u0119 podatkow\u0105. Po kolejnych nowelizacjach podatek wyr\u00f3wnawczy stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej samodzielnym podatkiem, podlega\u0142y mu wszelkiego rodzaju dochody s. pieni\u0119\u017cne i w naturze, osi\u0105gane przez osoby fizyczne maj\u0105ce miejsce zamieszkania na terenie Polski. Podatek ten obowi\u0105zywa\u0142 do 1992 roku [2].<\/p>\n

Podatek dochodowy od sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci by\u0142 zbli\u017cony do rozwi\u0105za\u0144 prawnych stosowanych wobec podmiot\u00f3w gospodarki nieuspo\u0142ecznionej. Jako doch\u00f3d przyj\u0119to sum\u0119 przychod\u00f3w osi\u0105gni\u0119tych w roku podatkowym po potr\u0105ceniu koszt\u00f3w ich uzyskania. Z biegiem czasu podstaw\u0105 opodatkowania zosta\u0142 zysk bilansowy, a sama konstrukcja podatku dochodowego od sp\u00f3\u0142dzielni jest coraz bardziej skomplikowana np. przez przyjmowanie w niej okre\u015blonych element\u00f3w opodatkowania przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych. W rezultacie przekszta\u0142ca si\u0119 w \u015bwiadczenie na rzecz bud\u017cetu.
\nRozpocz\u0119ta w latach 80-tych reforma polskiego systemu podatkowego zosta\u0142a podporz\u0105dkowana transformacji gospodarki etatystycznej w gospodark\u0119 rynkow\u0105. Realizowany program przekszta\u0142ce\u0144 systemowych, w my\u015bl kt\u00f3rej to nie pa\u0144stwo, lecz rynek tworzy warunki do rozwoju przedsi\u0119biorczo\u015bci i umo\u017cliwia wzrost konkurencji, zak\u0142ada\u0142 r\u00f3wnouprawnienie sektor\u00f3w, a w zwi\u0105zku z tym ujednolicenie opodatkowania w zale\u017cno\u015bci od formy w\u0142asno\u015bci.<\/p>\n

,,Zasadniczym problemem w wyborze kierunku reformy podatkowej zapocz\u0105tkowanej w 1989 roku by\u0142o to, \u017ce powinna ona r\u00f3wnocze\u015bnie s\u0142u\u017cy\u0107 realizacji proces\u00f3w przekszta\u0142ce\u0144 gospodarki i jej stabilizowaniu. W realizacji tych cel\u00f3w cz\u0119sto wyst\u0119puje sprzeczno\u015b\u0107, poniewa\u017c procesy transformacji gospodarczej wymagaj\u0105 o\u017cywienia gospodarczego, kt\u00f3re nie powinno by\u0107 hamowane nadmiernym fiskalizmem, podczas gdy program stabilizacji gospodarczej narzuca restrykcyjno\u015b\u0107 polityki podatkowej.\u201d[3]<\/p>\n

W roku 1991 wesz\u0142a ustawa o podatku dochodowym od os\u00f3b fizycznych, jest ona podstawowym aktem prawnym, kt\u00f3ry reguluje opodatkowanie dochod\u00f3w os\u00f3b fizycznych uzyskiwanych z dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej prowadzonej na w\u0142asny rachunek, jak i z wynagrodze\u0144, rent i emerytur czy nieregularnych \u017ar\u00f3de\u0142 przychod\u00f3w. Ustawa obejmuje wszystkie osoby fizyczne maj\u0105ce miejsce zamieszkania w Polsce, a tak\u017ce dotyczy wszystkich przychod\u00f3w osi\u0105ganych przez podatnik\u00f3w. Powszechny podatek dochodowy od os\u00f3b fizycznych obowi\u0105zuje w naszym kraju od 1 stycznia 1992 roku. Tak wi\u0119c rok 2002 \u2013 to jedenasty rok obowi\u0105zywania w naszym kraju tego podatku. Ustaw\u0105 z dnia 26 lipca 1991 roku wszyscy mieszka\u0144cy naszego kraju stali si\u0119 podatnikami tego podatku.[4]<\/p>\n

\n

[1] T. Cholewicki Podatki – og\u00f3lne zarysy tematyki podatkowej, s. 20 ;<\/p>\n

[2] T. Cholewicki Podatki s. 21 ;<\/p>\n

[3] cyt. W. Pomyka\u0142o Encyklopedia Biznesu s. 620 ;<\/p>\n

[4] T. Kosakowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci po I wojnie \u015bwiatowej jako jedn\u0105 z pierwszych konstrukcji podatkowych obowi\u0105zuj\u0105cych w ca\u0142ym kraju by\u0142 podatek dochodowy unormowany w ustawie z dnia 15.07.1920r. o pa\u0144stwowym podatku dochodowym. Podatek ten obowi\u0105zywa\u0142 osoby fizyczne i prawne. W pierwszym polskim podatku dochodowym wzorowano si\u0119 na pruskim podatku dochodowym, kt\u00f3ry oparty by\u0142 na przyro\u015bcie czystego maj\u0105tku. … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[18],"class_list":["post-103","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-licencjackie","tag-geneza-podatku-dochodowego-od-osob-fizycznych"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":417,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103\/revisions\/417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ekonomia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}