{"id":85,"date":"2014-01-26T14:21:30","date_gmt":"2014-01-26T13:21:30","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/?p=85"},"modified":"2014-01-26T14:21:30","modified_gmt":"2014-01-26T13:21:30","slug":"rola-narodowego-banku-polskiego-w-systemie-bankowym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/rola-narodowego-banku-polskiego-w-systemie-bankowym\/","title":{"rendered":"Rola Narodowego Banku Polskiego w systemie bankowym"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

System bankowy okre\u015bla prawo bankowe, kt\u00f3re w szerokim znaczeniu jest zbiorem norm prawnych, uj\u0119tych w kilku ustawach oraz licznych aktach wykonawczych, reguluj\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 bank\u00f3w. W w\u0105skim znaczeniu prawo bankowe jest podstawow\u0105 ustaw\u0105 okre\u015blaj\u0105c\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 i organizacj\u0119 bank\u00f3w krajowych. Obok niej tak\u017ce ustawa o Narodowym Banku Polskim reguluje nie tylko jego dzia\u0142alno\u015b\u0107, ale tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 pozosta\u0142ych bank\u00f3w. \u0141\u0105cznie tworz\u0105 one podstaw\u0119 polskiego systemu bankowego[1].<\/p>\n

Analizuj\u0105c rozw\u00f3j bankowo\u015bci w ostatnich kilkunastu latach Zbigniew Dobosiewicz jeszcze w 1994 roku doszed\u0142 do wniosku, \u017ce przekszta\u0142cenia jakie nast\u0105pi\u0142y w latach 1986 – 1994, doprowadzi\u0142y do ukszta\u0142towania si\u0119 nowego polskiego systemu bankowego[2]. Jednocze\u015bnie podkre\u015bla\u0142 on, \u017ce proces ten nie jest jeszcze zako\u0144czony, ale ju\u017c funkcjonuj\u0105 jego najwa\u017cniejsze elementy sk\u0142adowe. Jego zdaniem nowy polski system bankowy sk\u0142ada si\u0119 z trzech zasadniczych cz\u0119\u015bci:<\/p>\n

    \n
  1. Narodowego Banku Polskiego, kt\u00f3ry obok naturalnych funkcji banku centralnego pe\u0142ni te\u017c funkcj\u0119 nadzoru bankowego,<\/li>\n
  2. bank\u00f3w komercyjnych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wyra\u017anie wyodr\u0119bni\u0107 mo\u017cna banki kontrolowane przez kapita\u0142y zagraniczne,<\/li>\n
  3. stopniowo kszta\u0142tuj\u0105cego si\u0119 z\u0142o\u017conego systemu bank\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczych.<\/li>\n<\/ol>\n

    Z. Dobosiewicz uwa\u017ca, \u017ce z czasem polski system bankowy zostanie wzmocniony o instytucje innych typ\u00f3w, w tym – banki komunalne i kasy oszcz\u0119dno\u015bciowo -kredytowe. W Polsce tego typu banki aktywnie dzia\u0142a\u0142y przed wojn\u0105, odgrywaj\u0105 one tak\u017ce du\u017c\u0105 rol\u0119 w systemach bankowych wielu kraj\u00f3w. Wymaga to jednak wprowadzenia wielu zmian w prawie bankowym.<\/p>\n

    Bardziej rozwini\u0119t\u0105 struktur\u0119 nowego systemu bankowego w naszym kraju przedstawi\u0142a Alina Majchrzycka – Guzowska. Jej zdaniem w 1998 roku w sk\u0142ad polskiego systemu bankowego wchodzi\u0142y nast\u0119puj\u0105ce banki[3]:<\/p>\n

      \n
    • Narodowy Bank Polski jako bank centralny;<\/li>\n
    • Powszechna Kasa Oszcz\u0119dno\u015bci – bank pa\u0144stwowy o zasi\u0119gu og\u00f3lnokrajowym; Bank Gospodarstwa Krajowego;<\/li>\n
    • kredytowe banki komercyjne i akcyjne bez ograniczenia podmiotowego i terytorialnego zakresu dzia\u0142ania (m.in. dziewi\u0119\u0107 bank\u00f3w komercyjnych powsta\u0142ych z przekszta\u0142cenia oddzia\u0142\u00f3w NBP, Bank Handlowy w Warszawie S.A. oraz Bank Polska Kasa Opieki S.A.);<\/li>\n
    • banki sp\u00f3\u0142dzielcze – dzia\u0142aj\u0105ce na zasadach komercyjnych zrzeszone w bankach regionalnych zorganizowanych w formie sp\u00f3\u0142ek akcyjnych (dla wi\u0119kszo\u015bci bank\u00f3w regionalnych Bankiem Krajowym jest Bank Gospodarki \u017bywno\u015bciowej, zorganizowany w formie sp\u00f3\u0142ki akcyjnej);<\/li>\n
    • wyspecjalizowane banki w formie sp\u00f3\u0142ek akcyjnych do obs\u0142ugi okre\u015blonych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107;<\/li>\n
    • inne banki np. banki komunalne;<\/li>\n
    • banki tworzone przez osoby zagraniczne lub z udzia\u0142em os\u00f3b zagranicznych;<\/li>\n
    • banki prywatne.<\/li>\n<\/ul>\n

      Odej\u015bcie od modelu monobanku i wprowadzenie ustawami z 1989 r. dwuszczeblowego systemu bankowego, charakterystycznego dla gospodarki rynkowej, musia\u0142o oczywi\u015bcie doprowadzi\u0107 do zmiany funkcji i roli Narodowego Banku Polskiego w kszta\u0142tuj\u0105cym si\u0119 nowym systemie bankowym[4]. Ukoronowaniem tych tendencji sta\u0142o si\u0119 przyj\u0119cie 29 sierpnia 1997 r. nowej ustawy o Narodowym Banku Polskim[5]. Przyjmuj\u0105c nowa ustaw\u0119 o NBP ustawodawca wyszed\u0142 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce zadania stoj\u0105ce obecnie przed gospodark\u0105 polsk\u0105 s\u0105 innej natury ni\u017c by\u0142y w chwili stworzenia ustawy o NBP z dnia 31 stycznia 1989 r. W\u00f3wczas najwa\u017cniejszymi zadaniami by\u0142o upowszechnienie regu\u0142 rynkowych, wprowadzenie silnego pieni\u0105dza oraz stworzenie silnego sektora bankowego. Obecnie w art. 3, ust. 1 uznano, \u017ce \u201epodstawowym celem dzia\u0142alno\u015bci NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rz\u0105du, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP.” Natomiast w ustawie z 31 stycznia 1989 r. w art. 5 ust. 1 stwierdzono, \u017ce: \u201eDzia\u0142alno\u015b\u0107 NBP ma na celu w szczeg\u00f3lno\u015bci umacnianie pieni\u0105dza polskiego”. Odej\u015bcie w nowej ustawie o NBP od zapisu o umacnianiu polskiego pieni\u0105dza spotka\u0142o si\u0119 z krytyk\u0105. Uznano, ze jest on przedwczesny, poniewa\u017c by m\u00f3wi\u0107 o utrzymaniu stabilnego poziomu cen, musi on najpierw zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119ty, gdy tymczasem poziom inflacji jest ci\u0105gle do\u015b\u0107 znaczny[6].<\/p>\n

      W my\u015bl ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. NBP posiada osobowo\u015b\u0107 prawn\u0105 i prawo u\u017cywania piecz\u0119ci z god\u0142em pa\u0144stwowym. NBP nie podlega wpisowi do rejestru przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych, prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 na terenie ca\u0142ej Polski, a jego siedzib\u0105 jest Warszawa. NBP przys\u0142uguje wy\u0142\u0105czne prawo emitowania znak\u00f3w pieni\u0119\u017cnych Rzeczypospolitej Polskiej, mo\u017ce by\u0107 cz\u0142onkiem mi\u0119dzynarodowych instytucji finansowych i bankowych. Obok utrzymania stabilnego poziomu cen art. 3, ust. 2 podkre\u015bla, \u017ce do zada\u0144 NBP nale\u017cy tak\u017ce:<\/p>\n

        \n
      1. organizowanie rozlicze\u0144 pieni\u0119\u017cnych,<\/li>\n
      2. prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi,<\/li>\n
      3. prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci dewizowej w granicach okre\u015blonych ustawami,<\/li>\n
      4. prowadzenie bankowej obs\u0142ugi bud\u017cetu pa\u0144stwa,<\/li>\n
      5. regulowanie p\u0142ynno\u015bci bank\u00f3w oraz ich refinansowanie,<\/li>\n
      6. kszta\u0142towanie warunk\u00f3w niezb\u0119dnych dla rozwoju systemu bankowego,<\/li>\n
      7. opracowywanie sprawozdawczego bilansu p\u0142atniczego oraz bilans\u00f3w nale\u017cno\u015bci i zobowi\u0105za\u0144 zagranicznych pa\u0144stwa,<\/li>\n
      8. wykonywanie innych zada\u0144 okre\u015blonych ustawami.<\/li>\n<\/ol>\n

        Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. uregulowa\u0142a spos\u00f3b zarz\u0105dzania bankiem centralnym. I tak w my\u015bl art. 6 organami NBP s\u0105:<\/p>\n

          \n
        1. Prezes NBP,<\/li>\n
        2. Rada Polityki Pieni\u0119\u017cnej,<\/li>\n
        3. Zarz\u0105d NBP.<\/li>\n<\/ol>\n

          Art. 9 ustawy precyzuje, \u017ce Prezesa NBP powo\u0142uje Sejm na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 lat. Ta sama osoba nie mo\u017ce by\u0107 Prezesem NBP d\u0142u\u017cej ni\u017c przez dwie kolejne kadencje. Prezes NBP obejmuje obowi\u0105zki po z\u0142o\u017ceniu wobec Sejmu przysi\u0119gi. Jej tre\u015b\u0107 precyzuje art. 9, ust. 3. Ustawa okre\u015bla r\u00f3wnie\u017c precyzyjnie kiedy wygasa kadencja Prezesa NBP i kiedy mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 jego odwo\u0142anie. Art.\u00a0\u00a0 11 stwierdza, \u017ce Prezes NBP jest prze\u0142o\u017conym wszystkich pracownik\u00f3w NBP, przewodniczy Radzie Polityki Pieni\u0119\u017cnej, Zarz\u0105dowi NBP, Komisji Nadzoru Bankowego oraz reprezentuje NBP na zewn\u0105trz. Prezes NBP reprezentuje interesy Rzeczypospolitej Polskiej w mi\u0119dzynarodowych instytucjach bankowych oraz, o ile Rada Ministr\u00f3w nie postanowi inaczej, w mi\u0119dzynarodowych instytucjach finansowych. Art. 22 stanowi, \u017ce Prezes NBP mo\u017ce uczestniczy\u0107 w posiedzeniach Sejmu i Rady Ministr\u00f3w. Z kolei art. 23, ust. 1 ustawy stwierdza, \u017ce Prezes NBP w imieniu Rady Polityki Pieni\u0119\u017cnej:<\/p>\n

            \n
          1. przedstawia Sejmowi i Radzie Ministr\u00f3w:<\/li>\n<\/ol>\n