{"id":50,"date":"2013-03-19T12:49:56","date_gmt":"2013-03-19T11:49:56","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/?p=50"},"modified":"2013-03-19T12:49:56","modified_gmt":"2013-03-19T11:49:56","slug":"historia-polskiej-bankowosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/historia-polskiej-bankowosci\/","title":{"rendered":"Historia polskiej bankowo\u015bci"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Istotny wp\u0142yw na rozw\u00f3j bank\u00f3w wywar\u0142y przemiany gospodarcze na ziemiach polskich dokonuj\u0105ce si\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku. Ju\u017c w pierwszej po\u0142owie wieku XVIII zaobserwowa\u0107 mo\u017cna by\u0142o szybkie odradzanie si\u0119 przemys\u0142u. Powstawa\u0142y manufaktury magnackie i mieszcza\u0144skie. Dzi\u0119ki inicjatywie kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta powsta\u0142y mennice, fabryki fajans\u00f3w, broni, wyrob\u00f3w marmurowych, dywan\u00f3w, fabryki sukiennicze, koronkarskie, kapelusznicze. Istotny wk\u0142ad w rozw\u00f3j przemys\u0142u wnie\u015bli cudzoziemcy. Rozwija\u0142 si\u0119 Staropolski Okr\u0119g Przemys\u0142owy. Tworzono nowe przedsi\u0119biorstwa, wprowadzano nowe dzia\u0142y przemys\u0142u oraz ulepszano technik\u0119 produkcji. Mimo wykorzystywania pracy pa\u0144szczy\u017anianej manufaktura polska w XVIII w. przyczyni\u0142a si\u0119 do post\u0119pu organizacji kapitalistycznej w przemy\u015ble[1]<\/a>. Poniewa\u017c utworzenie manufaktur przez mieszczan wymaga\u0142o znacznych \u015brodk\u00f3w w celu ich finansowania tworzono sp\u00f3\u0142ki przypominaj\u0105ce towarzystwa akcyjne. Pierwsze w Polsce tego typu towarzystwo \u2013 Kampani\u0119 Manufaktur We\u0142nianych za\u0142o\u017cono w 1766 r[2]<\/a>. Tak\u017ce w rolnictwie ujawni\u0142y si\u0119 tendencje rozwojowe. O\u017cywienie gospodarcze doprowadzi\u0142o w konsekwencji do zwi\u0119kszonego zapotrzebowania na kredyt, co z kolei zaowocowa\u0142o powstaniem instytucji kredytowych i bankowych. Jednak mimo wzrostu dzia\u0142alno\u015bci r\u00f3\u017cnych instytucji kredytowych, generalnie by\u0142a ona do\u015b\u0107 skromna w stosunku do potrzeb i og\u00f3\u0142u obrot\u00f3w kredytowych i stanu zad\u0142u\u017cenia. Przedsi\u0119biorstwa kredytowe w naturalny spos\u00f3b wyrasta\u0142y z dzia\u0142alno\u015bci handlowej, a operacje bankierskie z regu\u0142y wi\u0105za\u0142y si\u0119 z handlem. Je\u017celi chodzi o stosunki kredytowe w\u015br\u00f3d ziemia\u0144stwa to opiera\u0142y si\u0119 one w owym czasie g\u0142\u00f3wnie na kontraktach. By\u0142y to okresowe zjazdy szlachty w ustalonym miejscu i czasie, na kt\u00f3rych zawierano r\u00f3\u017cne umowy, tak\u017ce umowy o charakterze kredytowym, takie jak zastawy d\u00f3br, kupno renty, zabezpieczenie wierzytelno\u015bci na nieruchomo\u015bciach, zaci\u0105gano d\u0142ugi na skrypty[3]<\/a>.<\/p>\n

Kontrakty, kt\u00f3re rozwija\u0142y si\u0119 \u017cywio\u0142owo nie posiada\u0142y charakteru zinstytucjonalizowanego. Pojawi\u0142y si\u0119 w drugiej po\u0142owie XVI w. w Poznaniu, a \u00a0nast\u0119pnie w Krakowie i Lwowie[4]<\/a>. Nie by\u0142y natomiast znane na Pomorzu i Mazowszu. W XVIII w. kontrakty s\u0142u\u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnie operacjom finansowym i szczeg\u00f3lnie rozwija\u0142y si\u0119 na ziemiach po\u0142udniowo \u2013 wschodnich, by\u0142y rezultatem potrzeb lokalnych, rozszerzania si\u0119 rynku i zwi\u0119kszania obrotu ziemi\u0105. Analizuj\u0105c kszta\u0142towanie si\u0119 systemu bankowego w Polsce widzimy, \u017ce dziedzina kredytu obrotowego sta\u0142a si\u0119 domen\u0105 bank\u00f3w pobo\u017cnych, natomiast udzielanie kredytu dla ziemia\u0144stwa i mieszcza\u0144stwa odbywa\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w ramach bank\u00f3w prywatnych. Szczeg\u00f3lnie du\u017co tego typu bank\u00f3w powsta\u0142o za Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. Za jego panowania nast\u0105pi\u0142y tak\u017ce zasadnicze reformy stosunk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych. Wycofano dawne monety i wprowadzono now\u0105 walut\u0119, bito dukaty wed\u0142ug stopy holenderskiej, poniewa\u017c takich dukat\u00f3w kursowa\u0142o w\u00f3wczas w Polsce najwi\u0119cej. Zamierzano wypu\u015bci\u0107 pieni\u0105dz papierowy, ale do urzeczywistnienia tej idei dosz\u0142o dopiero w czasie powstania ko\u015bciuszkowskiego. A\u017c do 1775 r. w Polsce nie istnia\u0142o og\u00f3lne prawo wekslowe. Kwestie te regulowa\u0142y zwyczaje panuj\u0105ce w wielkich miastach. W 1701 r. pierwsz\u0105 ustaw\u0119 wekslow\u0105 na ziemiach polskich wyda\u0142 Gda\u0144sk, a nast\u0119pn\u0105 w 1758 r. Elbl\u0105g. Obie ustawy dostosowane by\u0142y do zasad panuj\u0105cych za granic\u0105. Pierwszym og\u00f3lnokrajowym prawem wekslowym sta\u0142a si\u0119 konstytucja 1775 roku. Wprowadzi\u0142a ona szybkie i rygorystyczne dla pozwanego post\u0119powanie w procesie wekslowym i bezwzgl\u0119dn\u0105 egzekucj\u0119 d\u0142ugu. Wa\u017cnym czynnikiem sta\u0142o si\u0119 to, \u017ce zwi\u0119ksza\u0142a ona gwarancj\u0119 prawn\u0105 dla mieszczanina wobec szlachcica \u2013 wystawcy weksla. Ustawa ta przyczyni\u0142a si\u0119 do wzrostu obrotu wekslowego i powstania, g\u0142\u00f3wnie w Warszawie, dom\u00f3w bankowych wyspecjalizowanych w tego typu interesach.<\/p>\n

W XVIII w., a zw\u0142aszcza w czasach stanis\u0142awowskich, bardzo wzros\u0142o znaczenie handlowe Warszawy. W drugiej po\u0142owie wieku XVIII sta\u0142a si\u0119 ona centrum bankierstwa. Dzia\u0142a\u0142o tu w\u00f3wczas 6 dom\u00f3w bankowych \u2013 Dawida Gejslera, Fryderyka Kabryta, Macieja \u0141yszkiewicza, Karola Schultza, Piotra Teppera i pierwszego zawodowego bankiera \u2013 szlachcica Antoniego Protazego Potockiego[5]<\/a>. Domy bankowe istnia\u0142y tak\u017ce w innych miastach, na przyk\u0142ad w Poznaniu Jana Kluga. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 dom\u00f3w bankowych by\u0142 brak specjalizacji. Poniewa\u017c przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 transakcji handlowych dotyczy\u0142a zagranicy, przede wszystkim importu towar\u00f3w luksusowych, domy te rozwija\u0142y operacje przekazowe, zwi\u0105zane z obrotem towarowym, jak r\u00f3wnie\u017c przyjmowa\u0142y zlecenia finansowe. Natomiast d\u0142ugoterminowe operacje kredytowe zdarza\u0142y si\u0119 sporadycznie, w przeciwie\u0144stwie do udzielanego nabywcom kredytu towarowego, g\u0142\u00f3wnie nielicznym klientom z kr\u0119gu magnaterii i zaliczek na przewidziane wp\u0142aty bankowe. Generalnie \u00f3wczesne domy bankowe na ziemiach polskich przyjmowa\u0142y wysokie depozyty, przede wszystkim od w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, udziela\u0142y po\u017cyczek, kredyt\u00f3w hipotecznych, po\u015bredniczy\u0142y w zaci\u0105ganiu po\u017cyczek pa\u0144stwowych i kontrakt\u00f3w z bankami zagranicznymi, zw\u0142aszcza z petersburskimi, wiede\u0144skimi, francuskimi, holenderskimi i niemieckimi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bankier\u00f3w obok operacji pieni\u0119\u017cnych i kredytowych, zajmowa\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 przemys\u0142ow\u0105 i handlow\u0105. W 1793 r. wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w bankowych zawiesi\u0142a wyp\u0142aty i og\u0142osi\u0142a upad\u0142o\u015b\u0107. W tej sytuacji sejm grodzie\u0144ski ustanowi\u0142 komisj\u0119 do likwidacji ich interes\u00f3w.<\/p>\n

\n
\n
\n

[1]<\/a> Por. J. Rutkowski, Historia gospodarcza Polski, Warszawa 1953, s. 248<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> Por. H. Radziszewski, Bank Polski, cyt. wyd., s. 267<\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/a> Por. J. Bielecka, O zjazdach kontraktowych w Polsce, \u201eRoczniki Dziej\u00f3w Spo\u0142ecznych i Gospodarczych\u201d 1955<\/p>\n<\/div>\n

\n

[4]<\/a> Por. S. Siegel, Kontrakty lwowskie w latach 1717 \u2013 1724, Lw\u00f3w 1935; J. Bielecka, Kontrakty lwowskie w latach 1768 \u2013 1775. Wp\u0142yw pierwszego rozbioru Polski, 1772 r., na kontrakty lwowskie, Pozna\u0144 1948<\/p>\n<\/div>\n

\n

[5]<\/a> Por. Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1, cyt. wyd., s. 142 i 374.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Istotny wp\u0142yw na rozw\u00f3j bank\u00f3w wywar\u0142y przemiany gospodarcze na ziemiach polskich dokonuj\u0105ce si\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku. Ju\u017c w pierwszej po\u0142owie wieku XVIII zaobserwowa\u0107 mo\u017cna by\u0142o szybkie odradzanie si\u0119 przemys\u0142u. Powstawa\u0142y manufaktury magnackie i mieszcza\u0144skie. Dzi\u0119ki inicjatywie kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta powsta\u0142y mennice, fabryki fajans\u00f3w, broni, wyrob\u00f3w marmurowych, dywan\u00f3w, fabryki sukiennicze, koronkarskie, kapelusznicze. Istotny … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[25,60],"class_list":["post-50","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-magisterskie","tag-historia-polskiej-bankowosci","tag-prace-magisterskie-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/bankowosc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}